Hate graffiti removed from the street mural on Michael Kalou Street, Thessaloniki

Members of the “Vardaris Neighborhood Team” and other people gathered yesterday to remove far-right and nazi symbols that had been sprayed onto the street mural commemorating the deportation of the Jews of Thessaloniki. (see photos below)

The mural was painted by street artist Same84 on Michael Kalou Street on a wall of the eastern fence of the New Railway Station – a place where the Rezi Vardar neighborhood was located. Through this action, the “Vardaris Neighborhood Team” seeks to pay tribute to one of the most important and once numerous communities of Thessaloniki, the Jewish community, for the tragic consequences suffered by its population during World War II. The mural is a symbolic composition of places, people and events, inspired by photographic material of that period and includes seven consecutive images. (More information about the project.)

Related article: Vandalism of the mural dedicated to the deportation of the Jews of Thessaloniki (Central Board of Jewish Communities in Greece, January 11, 2023)

Έκθεση της Γ.Γ. Θρησκευμάτων για περιστατικά εις βάρος χώρων θρησκευτικής σημασίας στην Ελλάδα το 2021

Στην πρόσφατα δημοσιευμένη έκθεση της Γενικής Γραμματείας Θρησκευμάτων για τα περιστατικά βίας εις βάρος χώρων θρησκευτικής σημασίας στην Ελλάδα κατά το 2021 καταγράφονται τρεις επιθέσεις οι οποίες φέρουν προδήλως αντισημιτικό χαρακτήρα. Σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος παρατηρείται μείωση των αντισημιτικών επιθέσεων σε χώρους θρησκευτικού ενδιαφέροντος για τις ελληνικές εβραϊκές κοινότητες καθώς και σε Μνημεία Ολοκαυτώματος. Υπενθυμίζουμε ότι το 2020 είχαν καταγραφεί δέκα περιστατικά αντισημιτικής βίας σε αρκετές ελληνικές πόλεις (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Τρίκαλα, Λάρισα, Καστοριά, Δράμα και Ρόδος).

Τον Μάρτιο του 2021 βανδαλίστηκε για πρώτη φορά η τοιχογραφία που υλοποίησε η Ομάδα Γειτονιάς του Βαρδάρη του Προγράμματος Προαγωγής Αυτοβοήθειας επί της οδού Μιχαήλ Καλού, η οποία τιμά τα θύματα της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης και αποσκοπεί στη διάσωση της ιστορικής μνήμης. Παραθέτουμε τη σχετική τοποθέτηση της Αναστασίας Χαμαλίδου, υπεύθυνης του προγράμματος, στο Ράδιο Θεσσαλονίκη.

Λίγους μήνες αργότερα, αντισημίτες προξένησαν φθορές σε τάφους του Εβραϊκού Νεκροταφείου στα Γιάννενα (Αύγουστος και Σεπτέμβριος του 2021). Στην έκθεση παρατίθενται σχετικές ανακοινώσεις του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου στις οποίες τονίζεται – για πολλοστή φορά – η αναγκαιότητα της σύλληψης και της τιμωρίας των δραστών καθώς και η αναγκαιότητα λήψης αποτελεσματικότερων μέτρων για την ασφάλεια της εβραϊκής κοινότητας και των ιερών χώρων της.

Στην έκθεση γίνεται, επίσης, αναφορά στις δράσεις της Γενικής Γραμματείας Θρησκευμάτων για την ευαισθητοποίηση της σχολικής κοινότητας κατά του αντισημιτισμού (διεξαγωγή σεμιναρίων σχετικά με το Ολοκαύτωμα και το λειτουργικό ορισμό του αντισημιτισμού σύμφωνα με τη Διεθνή Συμμαχία για τη Μνήμη του Ολοκαυτώματος, προβολές ή και δημιουργία ταινιών με θέμα το Ολοκαύτωμα καθώς και άλλες εκπαιδευτικές δράσεις).

Διαβάστε εδώ την έκθεση της Γ.Γ. Θρησκευμάτων για το 2021.  

Τι ακριβώς περιμένει η Αστυνομική Διεύθυνση Ιωαννίνων;

[Η ακόλουθη παρέμβασή μας για τη διαχρονική ατιμωρησία των βανδαλισμών που υφίσταται το Εβραϊκό Νεκροταφείο στα Γιάννενα δημοσιεύτηκε πριν ένα χρόνο περίπου στον “Ηπειρωτικό Αγώνα” του Σαββατοκύριακου (18-19/09/2021) και στη στήλη Τρίτη Άποψη.]

του Δημήτρη Κράββαρη*

Το Εβραϊκό Νεκροταφείο των Ιωαννίνων έχει γίνει στόχος πολυάριθμων αντισημιτικών επιθέσεων ιδιαίτερα από το 2002 και μετά. Θυμίζουμε ότι αυτές οι επιθέσεις κορυφώθηκαν την περίοδο 2008-2009. Τον Ιούνιο του 2009 μάλιστα, οι αντισημίτες εισέβαλαν στο χώρο του νεκροταφείου με τσεκούρια και λοστούς προκαλώντας σοβαρότατες ζημιές σε έξι τάφους καθώς και στο Μνημείο των Γιαννιωτών Εβραίων που δολοφονήθηκαν στο Ολοκαύτωμα – μέχρι και αίμα χελώνας χρησιμοποιήθηκε για να βεβηλωθεί το μνημείο.

Παρά τις έντονες επικρίσεις των τοπικών μέσων ενημέρωσης και της γιαννιώτικης κοινωνίας, οι τοπικές αρχές ασφαλείας απέτυχαν παταγωδώς να ταυτοποιήσουν και να συλλάβουν τους δράστες. Οι αλλεπάλληλες βίαιες επιθέσεις έμειναν τελικά ανεξιχνίαστες και ατιμώρητες. Πολύ φοβόμαστε ότι αν δεν είχε μεσολαβήσει η κινητοποίηση και η έμπρακτη αλληλεγγύη της Πρωτοβουλίας Πολιτών για την προάσπιση του Εβραϊκού Νεκροταφείου, οι αντισημίτες θα είχαν συνεχίσει ακάθεκτοι το βάρβαρο έργο τους.

Κατά τη διάρκεια κατάθεσής του στη δίκη της «Χρυσής Αυγής», ο ιστορικός ερευνητής Αλέκος Ράπτης απέδωσε την υπαιτιότητα για τους προαναφερθέντες βανδαλισμούς στον Πυρήνα Ιωαννίνων αυτής της ναζιστικής οργάνωσης, προσκομίζοντας μάλιστα στη Γενική Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου φάκελο με αποδεικτικά στοιχεία [1].

Δώδεκα χρόνια αργότερα, η ιστορία επαναλαμβάνεται.

Εκμεταλλευόμενοι την ολιγωρία – και πάλι – των αστυνομικών αρχών καθώς και την απουσία καμερών ασφαλείας, οι βάνδαλοι έχουν εισβάλει στο νεκροταφείο δύο φορές έως τώρα και σε διάστημα λίγων μόνο εβδομάδων προξενώντας φθορές σε τάφους.

Τι ακριβώς περιμένουν οι αστυνομικές αρχές; Να τριτώσει το κακό και να βρεθούμε μπροστά σε ακόμα πιο δυσάρεστες εκπλήξεις; Διαθέτει η Αστυνομία σχέδιο αποτροπής περαιτέρω βανδαλισμών; Οφείλει να το ανακοινώσει τις αμέσως επόμενες μέρες.

Η ασφάλεια του Εβραϊκού Νεκροταφείου θα πρέπει, κατά τη γνώμη μας, να απασχολήσει εκ νέου και τη γιαννιώτικη κοινωνία στο σύνολό της. Μια νέα Πρωτοβουλία Πολιτών θα μπορούσε, μεταξύ άλλων, να καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις για την καλύτερη θωράκισή του.

Επισημαίνουμε, τέλος, ότι στο πλαίσιο του προγράμματος του Παρατηρητηρίου Ρατσιστικών Εγκλημάτων έχουν υποβληθεί στην Αστυνομική Διεύθυνση Ιωαννίνων μηνυτήριες αναφορές για τους δύο πρόσφατους βανδαλισμούς. Στην πρώτη αναφορά τονίζεται μεταξύ άλλων: «Το γεγονός πως υπάρχουν άνθρωποι στη χώρα που δεν επιθυμούν την παρουσία των Ελλήνων Εβραίων ούτε καν ως νεκρών και αυτό διαχρονικά δεν ανατριχιάζει κανέναν στις αρμόδιες αρχές, στο βαθμό ώστε αυτές να κινηθούν αποτελεσματικά προς την κατεύθυνση της παραπομπής τους στη δικαιοσύνη, θεωρούμε πως είναι ενδεικτικό της ανεμπόδιστης κυριαρχίας του αντισημιτισμού στην Ελλάδα.» [2]

[1] Αλέκος Ράπτης: Μάρτυρας κατηγορίας στη δίκη της Χρυσής Αυγής: «Σιγά μην κλάψω, σιγά μη φοβηθώ», εφ. Ηπειρωτικός Αγών, 7/10/2020: https://www.agon.gr/istories/39462/martyras-katigorias-sti-diki-tis-chrysis-aygis-siga/

[2] Παναγιώτης Δημητράς / Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι: Μηνυτήρια αναφορά για βανδαλισμό τάφο στο Εβραϊκό Νεκροταφείο Ιωαννίνων, ιστολόγιο Racist Crimes Watch, 8/8/2021: https://racistcrimeswatch.wordpress.com/2021/08/08/1-1219/

*Ο Δημήτρης Κράββαρης ίδρυσε τον Δεκέμβρη του 2009 το ιστολόγιο Against Antisemitism – Ενάντια στον Αντισημιτισμό (https://enantiastonantisimitismo.wordpress.com/) με αφορμή τις δραστηριότητες της Πρωτοβουλίας Πολιτών για την Προάσπιση του Εβραϊκού Νεκροταφείου Ιωαννίνων.

Αρθρογράφος της “Εφημερίδας των Συντακτών” υπερασπίζεται την παραχάραξη της Ιστορίας από τον Μ. Αμπάς

Screenshot via efsyn.gr

Εξοργιστική και απαράδεκτη η ταύτιση αρθρογράφου της “Εφημερίδας των Συντακτών” με τις αντισημιτικές δηλώσεις Αμπάς στο Βερολίνο.

Θα υπάρξουν συνέπειες για τον αρθρογράφο ή είναι θεμιτή η σχετικοποίηση της Shoah στο όνομα της αλληλεγγύης με τους Παλαιστινίους και της κριτικής των δυτικών ΜΜΕ;

(Πολύ βολική, παρεμπιπτόντως, η εμμονή στην εφημερίδα Bild, από τη στιγμή που σύσσωμος ο γερμανικός τύπος καταδικάζει τη νέα έκρηξη μίσους του Μ. Αμπάς).

Ρεπορτάζ για τις δηλώσεις Αμπάς θα βρείτε εδώ.

Το εν λόγω άρθρο με την υπογραφή Γ.Τσ. μπορεί να διαβαστεί εδώ.

Διαβάστε επίσης: Mahmoud Abbas’s lifelong falsification of Jewish history, του David Horovitz (17 Αυγούστου 2022).

Έκθεση της Γ.Γ. Θρησκευμάτων για περιστατικά εις βάρος χώρων θρησκευτικής σημασίας στην Ελλάδα το 2020

Στην πρόσφατα δημοσιευμένη έκθεση της Γενικής Γραμματείας Θρησκευμάτων για τα περιστατικά βίας εις βάρος χώρων θρησκευτικής σημασίας στην Ελλάδα κατά το 2020 καταγράφονται δέκα επιθέσεις οι οποίες φέρουν προδήλως αντισημιτικό χαρακτήρα. Σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος (2019) παρατηρείται, επομένως, διπλασιασμός των αντισημιτικών επιθέσεων σε χώρους θρησκευτικού ενδιαφέροντος για τις ελληνικές εβραϊκές κοινότητες καθώς και σε Μνημεία Ολοκαυτώματος – η έκθεση της Γ.Γ. Θρησκευμάτων για το 2019 είναι προσβάσιμη εδώ.

Πέραν τούτου, ας σημειωθεί ότι ένα από τα περιστατικά αντισημιτικής βίας που περιλαμβάνεται στη νέα έκθεση διέλαθε την προσοχή των μέσων ενημέρωσης και της κοινής γνώμης: Στις 4 Αυγούστου του 2020, «δράστης κατελήφθη να προβαίνει σε πρόκληση φθορών στην Μαρμάρινη Στήλη του Μνημείου, χρωματίζοντας με χρήση αεροβαφής (σπρέι), χρώματος μαύρου, την πρόσοψή του» (σελ. 172). Πρόκειται για το Μνημείο Ολοκαυτώματος των Καστοριανών Εβραίων που είχε βανδαλιστεί με παρόμοιο τρόπο το 2018. Διαβάζουμε επίσης ότι οι αστυνομικές αρχές προχώρησαν στη σύλληψη του δράστη και ότι σχηματίστηκε δικογραφία. Με δεδομένη και τη διαχρονική ατιμωρησία αντισημιτικών εγκλημάτων στην Ελλάδα, οφείλουν οι αρχές να ενημερώσουν την κοινή γνώμη για την εκδίκαση αυτής της υπόθεσης.

Δείτε εδώ την έκθεση της Γ.Γ. Θρησκευμάτων.

Διαβάστε επίσης: Antisemitic hate incidents in Greece (August-December 2020)

Παρουσίαση του 4ου τεύχους του περιοδικού «Άνθρωπος»

Πραγματοποιήθηκε χθες η διαδικτυακή παρουσίαση του 4ου τεύχους του αξιόλογου περιοδικού «Άνθρωπος» (διευθυντής: Μιχάλης Πάγκαλος). Στην παρουσίαση συμμετείχε και ο υπεύθυνος του παρόντος ιστολογίου μιλώντας για τη διαχρονία της αντισημιτικής βίας στη Γερμανία και την Ελλάδα. Στο ακόλουθο βίντεο μπορείτε να παρακολουθήσετε ολόκληρη την εκδήλωση.

Τι χάθηκε και τι σώζεται μετά το Άουσβιτς

Στις 19 Απριλίου του 2019 πραγματοποιήθηκε στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος μία σημαντική εκδήλωση για τα εκατό χρόνια από τη γέννηση του Πρίμο Λέβι, με ομιλητές τους Σταύρο Ζουμπουλάκη και Θανάση Γιαλκέτση. Με αφορμή την έκδοση των ομιλιών τους σε βιβλίο, ο Μιχάλης Πάγκαλος, διευθυντής του περιοδικού Άνθρωπος, γράφει στο Βιβλιοδρόμιο των Νέων (28-29 Αυγούστου 2021) για την αξία της μαρτυρίας του Λέβι. Αναδημοσιεύουμε παρακάτω το άρθρο του με την άδειά του.

Αντισημιτισμός στην Ελλάδα: ένα από τα συμπτώματα του μοντέρνου ελληνικού εθνικοπατριωτισμού

του Κώστα Αβραμίδη 

Αντισημιτικό πανό σε συλλαλητήριο κατά της συμφωνίας των Πρεσπών (Θεσσαλονίκη, Οκτώβριος του 2018). Πηγή: conspiracywatch.info

Δεν υπάρχει διαφυγή από τον αντισημιτισμό και τους αντισημίτες στην Ελλάδα. 

Το φαινόμενο του αντισημιτισμού στην Ελλάδα είναι πέραν της θεωρίας του «καναρινιού στο ανθρακωρυχείο» (canary in a coal mine). Σύμφωνα με αυτήν την θεωρία, σε μια κοινωνία που οι συνωμοσιολογικές αντισημιτικές απόψεις και η βία είναι σε ανοδική πορεία, ο εθνικισμός βρίσκεται επίσης σε έξαρση. Αν αυτό όντως ισχύει, η Ελλάδα πρέπει να αποτελεί την εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα, καθώς ο αντισημιτισμός δεν σταμάτησε ποτέ να είναι η αιχμή του ελληνικού εθνικισμού, ο οποίος είναι καθεστώς εδώ και διακόσια χρόνια, ενώ οι επιπτώσεις του επιδρούν σε όλα τα κοινωνικά στρώματα. Φυσικά οι πρώτοι που «γεύονται» τις συνέπειες των γενεών οικοδόμησής του, είναι οι μειονότητες και οι μετανάστες.

Την τελευταία δεκαετία, το δρόμο για την συμμετοχή της εθνικιστικής ακροδεξιάς – εμπροσθοφυλακής του ελληνικού εθνικισμού – στα υψηλότερα κυβερνητικά κλιμάκια έστρωσε η αριστερά όταν συνεργάστηκε με τους εθνικιστές ακροδεξιούς συνωμοσιολόγους με σκοπό την δημιουργία «αριστερής» κυβέρνησης. Για τον ίδιο ακριβώς λόγο το έκανε και η δεξιά εισάγοντας στην παράταξή της εθνικιστές ακροδεξιούς, ώστε να συσπειρώσει στις τάξεις της τους ακροδεξιούς, διαφορετικά δεν θα μπορούσε ούτε αυτή να σχηματίσει μακρόπνοη κυβέρνηση. 

Δυστυχώς, για όλους αυτούς που έχουν διδαχθεί να βλέπουν την πολιτική με όρους δεξιάς και αριστεράς και όχι με όρους εθνικιστών/πατριωτών και δημοκρατών, ο δεξιός και ακροδεξιός αντισημιτισμός και ρατσισμός είναι το κύριο πρόβλημα ενώ ο αριστερός αντισημιτισμός και ρατσισμός ξεπλένονται στην κολυμβήθρα του «αγωνιστικού παρελθόντος» του αντικαπιταλισμού και του αντιιμπεριαλισμού. 

Πολλοί θεωρούν φυσικό επόμενο, χωρίς να έχουν απαραίτητα άδικο, ότι είναι πιο εύκολο για τη δεξιά να προσελκύσει τους εθνικιστές και εθνικοπατριώτες ακροδεξιούς, αυτό όμως που αδυνατούν να κατανοήσουν στην Ελλάδα – και όχι μόνο – είναι ότι αυτό που γεννά τον αντισημιτισμό τον ρατσισμό, καθώς και άλλες μορφές διακρίσεων στις μοντέρνες κοινωνίες και έθνη-κράτη, είναι η εθνικιστική εξιστόρηση των πραγμάτων και η δημιουργία εθνικιστικής συνείδησης και πολιτισμού.

Το μέγεθος του προβλήματος είναι τόσο μεγάλο, που οι λίγοι συνάνθρωποί μας που πραγματικά θέλουν να βοηθήσουν για να αλλάξει η κατάσταση της κοινωνίας στην οποία ζουν καταναλώνουν το χρόνο τους προσπαθώντας να αντικρούσουν τα συμπτώματα του εθνικισμού. 

Η μη ύπαρξη δημοκρατικής κοσμικής πολιτικής εκπαίδευσης με σκοπό την δημιουργία ενεργών πολιτών με δημοκρατικό ήθος και πολιτισμό για την οικοδόμηση μιας ολοένα και περισσότερο δημοκρατικής κοινωνίας είναι το ζητούμενο. Όσο αυτό το ζητούμενο συνεχίζει να μην είναι ο κυρίαρχος πολιτικός στόχος στις κοινωνίες που ζούμε, θα συνεχίσουμε να βιώνουμε τις ολέθριες επιπτώσεις του εθνικισμού. 

Οι Εβραϊκές Κοινότητες στην Ελλάδα μετά το σχεδόν ολικό ξεκλήρισμά τους κατά τη διάρκεια της Shoah, με την συμμετοχή μεγάλου μέρους των Ελληνορθοδόξων αυτής της χώρας, αποτελεί πλέον μια μικρή μειονότητα σε σχέση με άλλες πολυπληθέστερες στην χώρα, όπως οι Ρομά, οι Τούρκοι, οι Σλάβοι κτλπ, παρόλα αυτά αποτελούν κυρίαρχο στόχο της ελληνικής εθνικιστικής μισαλλοδοξίας.

Πάνω από τα 2/3 του ντόπιου πληθυσμού έχει αρνητικές απόψεις για τους Εβραίους μέσα στη χώρα και το εξωτερικό, και φυσικά δεν τους θεωρεί Έλληνες πολίτες, καθώς δεν είναι χριστιανορθόδοξοι.

Οι λιγοστοί που απόμειναν έχουν καταφέρει να εξαφανιστούν μέσα στο πλήθος, αυτό όμως δεν έχει αποθαρρύνει τους Έλληνες εθνικιστές από το να βεβηλώνουν τους τάφους των προγόνων τους, τα πρόσφατα αναγερθέντα μνημεία για το Ολοκαύτωμα και τους εναπομείναντες χώρους λατρείας που ντόπιοι Έλληνες δεν πρόφτασαν να καταστρέψουν στο παρελθόν.

Από την άλλη μεριά, κάθε φορά που το κράτος-καταφύγιο του Ισραήλ εμπλέκεται σε εχθροπραξίες με τους Παλαιστινίους, αυτό το μικρό κράτος κατηγορείται από τους Έλληνες εθνικιστές ως υπεύθυνο για αυτήν την πολυετή, πολυσύνθετη και πικρή διαμάχη μεταξύ των δύο πλευρών. Με τις υπεραπλουστευτικές τους εξηγήσεις, πολλοί Έλληνες αριστεροί αλλά και άλλοι ενισχύουν τον ήδη υπάρχοντα αντισημιτισμό. 

Ενδεικτικό του τρόπου σκέψης των Ελλήνων εθνικιστών και λοιπών πατριωτών αποτυπώνεται πολύ καλά σε ένα ηχητικό ντοκουμέντο από την υπερασπιστική γραμμή που ακολούθησε ο Θάνος Πλεύρης ως συνήγορος του πατέρα του, που ο δημοσιογράφος Δημήτρης Ψαρράς συμπεριέλαβε σε πρόσφατο άρθρο του στην Εφημερίδα των Συντακτών. 

«Θα μπορούσατε να δικάσετε εδώ έναν άνθρωπο που θα έλεγε ότι θέλω να εξοντωθούν οι Τούρκοι; Θα μπορούσατε να δικάσετε εδώ έναν άνθρωπο που θα σας έλεγε ότι δεν αντέχω να έχω Αλβανούς στην Ελλάδα, δεν θέλω κανέναν Αλβανό στην Ελλάδα; Ειπώθηκε ότι λέει πως θέλει απαλλαγή της Ευρώπης από τους Εβραίους. Θα μπορούσατε εσείς να δικάσετε κάποιον που θα έλεγε ότι δεν θέλω να υπάρχει κανένας ξένος στην Ελλάδα; Καμία άλλη εθνική οντότητα; Ή κάποιον χριστιανό που θα έλεγε δεν θέλω να υπάρχει κανένας αλλόθρησκος στην Ελλάδα;».

Και φυσικά, ο Θάνος Πλεύρης δικαιώθηκε με αυτήν την εθνικιστική αντισημιτική/ρατσιστική υπερασπιστική του γραμμή, καθώς όπως όλοι γνωρίζουν ο αντισημίτης και λάτρης του εθνικοσοσιαλισμού συγγραφέας πατέρας του, αθωώθηκε από τους Έλληνες δικαστές και την ελληνική δικαιοσύνη, καθώς η συγκεκριμένη δικαιοσύνη είναι πρώτα απ’ όλα ελληνική και μετά δικαιοσύνη… 

Παρουσίαση τριών άρθρων για το «Λευκό Ρόδο», τον ναζισμό και τον αντισημιτισμό (περ. Άνθρωπος, τεύχος 4, Ιούνιος-Σεπτέμβριος 2021)

Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού «Άνθρωπος» (Ιούνιος-Σεπτέμβριος 2021) δημοσιεύονται τρία άρθρα στο πλαίσιο της θεματικής ενότητας «Λευκό Ρόδο», ναζισμός, αντισημιτισμός. Παρουσιάζουμε εν συντομία το περιεχόμενό τους.

Ο Δημήτρης Σπ. Γεωργιάδης γράφει για το «Λευκό Ρόδο» ως έμπνευση απέναντι σε κάθε ολοκληρωτισμό (σελ. 168-178). Ο πυρήνας αυτής της σημαντικής αντιστασιακής ομάδας, η οποία έδρασε κυρίως στη νότια Γερμανία από την άνοιξη του 1942 έως τις αρχές του 1943, αποτελείτο κυρίως από νεαρούς φοιτητές με θεολογικές και φιλοσοφικές ανησυχίες που αποφάσισαν να εναντιωθούν έμπρακτα στην αυξανόμενη κτηνωδία των ναζιστών και των υποστηρικτών τους. Στο άρθρο γίνεται αναφορά αφενός στις επιρροές που άσκησαν στα μέλη του «Λευκού Ρόδου» τόσο το οικογενειακό τους περιβάλλον όσο και τα απαιτητικά τους αναγνώσματα, συντελώντας αποφασιστικά στην εγκατάλειψη της απάθειας και της ουδετερότητας απέναντι στα κατ’ εξακολούθηση εγκλήματα των ναζιστών. Σε άμεση συνάρτηση, αναδεικνύεται αφετέρου η καινοφανής στόχευση των φυλλαδίων που συνέτασαν και διένειμαν με κίνδυνο της ζωής τους τα μέλη του «Λευκού Ρόδου». Στην ακριβέστερη κατανόηση της γενναιότητας αυτών των νεαρών αγωνιστών συμβάλλει και η σύντομη ενασχόληση με τη διαχρονικότητα του αντιεβραϊκού μίσους, η συντήρηση του οποίου δημιούργησε εν τέλει έναν «ομόφωνο αντισημιτισμό» που απέδιδε στους Εβραίους συλλήβδην την ευθύνη για όλες τις άσχημες εξελίξεις. Σε αυτήν τη ριζοσπαστική ομοφωνία – που έμελλε να οδηγήσει στη γενοκτονία – αντιτάχθηκε το «Λευκό Ρόδο» με τον μεστό και ανθρώπινο λόγο του.    

Ο Δημήτρης Κράββαρης παρουσιάζει εκτενώς ένα από τα πιο πολυσυζητημένα μη λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς που πέρασε στη Γερμανία (σελ. 179-195). Πρόκειται για το πόνημα του δραστήριου δημοσιογράφου της Süddeutsche Zeitung, Ronen Steinke, με τον χωρίς περιστροφές τίτλο «Τρόμος κατά των Εβραίων. Πώς η αντισημιτική βία ενδυναμώνει και το κράτος αποτυγχάνει. Ένα κατηγορώ» (στις εκδόσεις Berlin). Στον αντίποδα όσων διατείνονται ότι το πρόσφατο αντισημιτικό, ρατσιστικό και μισογυνικό τρομοκρατικό χτύπημα στη συναγωγή της Χάλλε επί του Ζάαλε (9 Οκτωβρίου του 2019) αποτελεί «μεμονωμένη πράξη» ή «προειδοποιητικό σημάδι», ο Ronen Steinke εγγράφει αυτή την επίθεση στη μακρά συνέχεια της αντισημιτικής βίας στη μεταπολεμική Γερμανία. Με τα αλλεπάλληλα λάθη του και τις συνεχείς παραλείψεις του, υποστηρίζει ο συγγραφέας, το γερμανικό κράτος συνέβαλε στη διαιώνιση αυτού του προβλήματος. Ο Ronen Steinke παραθέτει αδιάσειστα στοιχεία αυτής της διαχρονίας με αποκορύφωμα το πληρέστερο ίσως χρονικό περιστατικών αντισημιτικής βίας από το 1945 και μετά που έχει δημοσιευτεί έως σήμερα στη Γερμανία – ένας μακρύς κατάλογος βεβηλώσεων, εμπρηστικών και άλλων επιθέσεων, δολοφονιών (μεταξύ των θυμάτων και επιζώντες του Ολοκαυτώματος). Εστιάζει, μάλιστα, σε συγκεκριμένα περιστατικά προκειμένου να καταδείξει τις ευθύνες του γερμανικού κράτους για την ατιμωρησία ενός μεγάλου αριθμού αντισημιτικών εγκλημάτων και παραθέτει ουκ ολίγες συνομιλίες που είχε με μέλη εβραϊκών κοινοτήτων για τα κρίσιμα ζητήματα της ασφάλειας και της εμπιστοσύνης απέναντι στο κράτος. Με αφορμή την έρευνα του Γερμανού δημοσιογράφου διατυπώνονται στο άρθρο σκέψεις για την αντισημιτική βία στην Ελλάδα καθώς και προτάσεις για μια αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της αντιεβραϊκής βίας.    

Ο Χρύσανθος Κωνσταντίνου εξετάζει τρεις ερμηνευτικές προσεγγίσεις του αντισημιτισμού αναδεικνύοντας συγχρόνως σημεία τομής τους (σελ. 196-213). Ο Ζαν-Πωλ Σαρτρ (Στοχασμοί για το εβραϊκό ζήτημα, 1946) ορίζει τον αντισημιτισμό ως «πάθος μίσους που δεν ακολουθεί, αλλά προηγείται των γεγονότων και μάλιστα ο αντισημίτης αναζητά τα γεγονότα που δήθεν θα επιβεβαιώσουν αυτό το πάθος» (σελ. 197). Ο Πιερ-Αντρέ Ταγκιέφ (Τι είναι ο αντισημιτισμός, 2011) προκρίνει τον όρο «εβραιοφοβία» έναντι του όρου «αντισημιτισμός», καθώς αυτός ο τελευταίος, ενώ αντιστοιχεί σε μια συγκεκριμένη μορφή αντιεβραϊκής αντίληψης, έχει καθιερωθεί καταχρηστικά ως τρόπος συναντίληψης όλων των μορφών αντιεβραϊκής συμπεριφοράς. Για τον Ταγκιέφ, ο όρος «εβραιοφοβία» αντιστοιχεί σε μια πιο διευρυμένη αντίληψη της αντιεβραϊκής στάσης, καθώς «δεν περιλαμβάνει μόνο τα ατομικά συναισθήματα της εχθροπάθειας αλλά και τη συνολική ιστορικο-πολιτική συνθήκη μιας κοινωνίας» (σελ. 204). Στο άρθρο γίνεται επίσης μνεία στην κατηγοριοποίηση των αντιεβραϊκών μύθων από τον Ταγκιέφ καθώς και στις αρχές από τις οποίες διέπονται οι συνωμοσιολογικές αφηγήσεις. Ο Σταύρος Ζουμπουλάκης, τέλος, συνδέει τον αντισημιτισμό με τη μακρά ιστορία του ευρωπαϊκού χριστιανισμού (Άσπονδοι αδελφοί. Εβραίοι, Χριστιανοί, Μουσουλμάνοι, 2019). Χωρίς τον ιστορικό αντιιουδαϊσμό, τονίζει ο Ζουμπουλάκης, οι ναζί δεν θα είχαν μπορέσει να συγκροτήσουν την κοσμοθεωρία του «λυτρωτικού αντισημιτισμού». Αναφορά γίνεται ακόμα στις αυτοκριτικές διεργασίες στους κόλπους των ρωμαιοκαθολικών και προτεσταντικών εκκλησιών με σκοπό την ανάσχεση του αντιεβραϊκού μίσους.  

Μια ξεχωριστή συναυλία ρωμανιώτικης και σεφαραδίτικης μουσικής στα Ιωάννινα

Κείμενο / φωτογραφία: Δημήτρης Κράββαρης

Μια ξεχωριστή συναυλία ρωμανιώτικης και σεφαραδίτικης μουσικής πραγματοποιήθηκε στον Αύλειο Χώρο του Πολιτιστικού Πολυχώρου «Δ. Χατζής» τον Ιούλιο που μας πέρασε υπό την ενορχήστρωση του Σάκη Νεγρίν, ο οποίος γεννήθηκε και μεγάλωσε στα Γιάννενα. Από το 2012 μέχρι σήμερα, ο Σάκης Νεγρίν διευθύνει το Πνευματικό Κέντρο της Ισραηλιτικής Κοινότητας Αθηνών.

Επιβλητική η ερμηνεία των ρωμανιώτικων τραγουδιών από τον Μάρκο Μπατίνοξεχωρίσαμε ιδιαίτερα το «Κίνα γλώσσα», που αποτελεί έμμετρη απόδοση στα ελληνικά της ιστορίας της Εσθήρ και που τραγουδιέται  στη γιορτή́ του Πουρίμ. Στα ρωμανιώτικα τραγούδια διακρίναμε εν γένει πολλές επιρροές από την δημοτική μουσική παράδοση.

Μελωδικότατη η ερμηνεία των σεφαραδίτικων τραγουδιών από την Σόλυ Ιωχανά – από τις πιο όμορφες στιγμές της συναυλίας η ερμηνεία του «Alta Es La Luna» υπό το φως του φεγγαριού.

Πολύ καλή ιδέα η προβολή σε πανί των στίχων των εκάστοτε τραγουδιών. Κατατοπιστικές οι σύντομες επεξηγήσεις της Σόλυ Ιωχανά, μιας και οι στίχοι στα λαντίνο προβλήθηκαν χωρίς μετάφραση.   

Βιολί έπαιξε ο Θοδωρής Λυκουρόπουλος, φλάουτο η Βικτωρία Κυριακίδη, κοντραμπάσο ο Ευγένιος Μπράτουσκα, κρουστά ο Σόλης Μπαρκή και κιθάρα ο Σάκης Νεγρίν. Διοργάνωση: Πνευματικό Κέντρο Δήμου Ιωαννιτών.

Αναμφίβολα η συναυλία αυτή αποτελεί καίρια συμβολή στην ανάδειξη της πλούσιας ιστορίας και παράδοσης των Ιωαννίνων που βασίζεται σαφώς και στην πολυπολιτισμικότητα.

Επί τη ευκαιρία, ένα βίντεο από την πρόσφατη δουλειά του Σάκη Νεγρίν, «Σκιές»: