Ψυχαναλυτική και πολιτισμική ανάλυση του εθνικοσοσιαλισμού και του αντισημιτισμού

του Θάνου Λίποβατς

[πρώτη δημοσίευση: περιοδικό Σύναξη, τεύχος 125: Χριστιανοί και Ναζισμός. 2013. Το άρθρο αναδημοσιεύεται στο παρόν ιστολόγιο με την άδεια του συγγραφέα.]

Ι. Πολιτισμική ανάλυση του ρατσισμού.  

Μετά την Αναγέννηση και την Μεταρρύθμιση (από το 1500 και έπειτα) εξαφανίστηκαν σταδιακά μέχρι το 1789 οι «διαφορές»,[i] δηλ. καταργήθηκαν οι κάστες και τα προνόμια  των ευγενών, των κληρικών και των συντεχνιών. Αυτός ο δημοκρατικός και ατομικιστικός χαρακτήρας  των μεταρρυθμίσεων εκφράστηκε ως ατομική ελευθερία και ισότητα εμπρός στο Νόμο. Αλλά μία συνέπεια αυτής της επαναστατικής μεταβολής υπήρξε ο καπιταλισμός και η βιομηχανική οικονομία, με τις συνέπειες του ξεριζώματος των ανθρώπων από τις παραδοσιακές κοινότητες, που έδιναν μία σιγουριά στα άτομα (με το τίμημα των πελατειακών σχέσεων και της έλλειψης ατομικότητας). 

Το «βάρος της ελευθερίας»[ii] προκάλεσε ψυχικές και πολιτισμικές αντιδράσεις. Η ισοπέδωση, ως μια πρωτόγονη μορφή δημοκρατικής ισότητας οδήγησε πολλούς στο λαϊκισμό, στην ψυχολογία της μάζας. Η κρίση του νεωτερικού πολιτισμού, δημιουργεί μία γενική δυσφορία,[iii] εφόσον είναι ένα διαρκές γνώρισμα του, ενώ παλαιά και νέα στοιχεία συνυπάρχουν (όπου «παλαιό και νέο» δεν ταυτίζονται με τη διαφορά «καλό και κακό»). Ετσι διαιωνίζεται μία κατάσταση ανομίας και συνεχούς απογοήτευσης, η οποία οδηγεί ορισμένους σε ριζικές, «αποκαλυπτικές» και βίαιες λύσεις, ενώ άλλους τους ωθεί στην αναζήτηση παλαιών, σταθερών μοντέλλων.

Οι ιεραρχικές (και «οντολογικές») διαφορές[iv] αποτελούσαν πάντα στις παραδοσιακές κοινωνίες  μία μορφή της Διαφοράς: η τάση κατάργησης τους στην νεωτερική κοινωνία  είναι πάντα ατελής και μερική. Όμως η αυταπάτη πολλών στην νεωτερική εποχή έγκειται στο ότι μπορεί να καταργηθεί και κάθε συμβολική Αυθεντία, που βασίζεται στο Νόμο. Αυτό που όμως καταργήθηκε πράγματι είναι η παραδοσιακού τύπου κυριαρχική σχέση κυρίου και υπηρέτη.

Αλλά είναι αδύνατον σε μία διαφοροποιημένη κοινωνία  να καταργηθεί η χαρισματική εξουσία ορισμένων ατόμων, ή η γραφειοκρατική εξουσία  των προϊσταμένων, όταν αυτοί οι δυο τύποι νομιμοποιούνται από ιδιαίτερα προσόντα και γνώσεις, γενικώς παραδεκτά. Δημοκρατικά νομιμοποιημένη είναι μόνον η κατάργηση της αυθαίρετης και απεριόριστης εξουσίας, ιδιαίτερα όταν προέρχεται από την καταγωγή ή την περιουσία.

Μία Δημοκρατία μπορεί και πρέπει να αναγνωρίζει τις νομιμοποιημένες διαφορές, αλλά ψυχολογικά (ασυνείδητα) το πρόβλημα δεν σταματά εδώ. Σε ορισμένους η Δημοκρατία εμφανίζεται γενικά ως μία απειλή της επιστροφής στο σχετικισμό και στην ομογενοποίηση, η οποία παράγει άγχος. Οι ισοπεδωτικές τάσεις υπάρχουν σε μία δημοκρατική κοινωνία  ανεξάρτητα από τις φαντασιώσεις των ρατσιστών, και αποτελούν ένα πραγματικό πρόβλημα. Ο ρατσισμός (παράλληλα με τον εθνικισμό και τον ιμπεριαλισμό), ιδιαίτερα από τα μέσα του 19ου αιώνα, αποτελεί μία ιδεολογία και μία πολιτική θρησκεία. Οσα αναφέρονται εδώ για τον ρατσισμό και τον αντισημιτισμό ισχύουν και για κάθε φασιστικό και εθνικοσοσιαλιστικό κίνημα του 20ού και του 21ου αιώνα.

Για τον ρατσιστή κάθε Δημοκρατία είναι ισοπεδωτική, για έναν διαφοροποιημένο πολίτη  όμως υπάρχουν πολλές ποιότητες Δημοκρατίας. Οι ισοπεδωτικές τάσεις προέρχονται από τη μια από την κυριαρχία του εμπορεύματος και του χρήματος, και από την άλλη από ορισμένες, γνωστικές, αντινομιστικές ιδεολογίες. Η κυριαρχία του οικονομικού σημαίνει ότι όλες οι ποιοτικές και συμβολικές διαφορές ισοπεδώνονται,[v] και ισχύει μόνον η διαφορά ποσότητας του χρήματος, και της ποζιτιβιστικής επιστήμης.    

Αλλά ενώ οι κοινωνικές  ανισότητες  στον καπιταλισμό προέρχονται από την κυριαρχία του χρήματος, αυτό δεν αντιφάσκει με την πολιτιστική  ισοπέδωση των αξιών και των ταυτοτήτων, ιδιαίτερα στην ύστερη νεωτερικότητα. «Όλα είναι δυνατά» χάρην στο χρήμα και όλοι είναι υπόδουλοι στην κατανάλωση και στο κακό γούστο. Από την άλλη, οι αντι-νομιστικές αντιλήψεις ορισμένων αριστερίστικων, ισοπεδωτικών τάσεων, ταυτίζουν φαντασιακά το Νόμο με την εξουσία και με το χρήμα, και  ισοπεδώνουν τις διαφοροποιήσεις, που προϋποθέτει κάθε κοινωνία.

Η πολιτισμική ερμηνεία του ρατσισμού τονίζει εδώ το άγχος  των ρατσιστών απέναντι στην κατάργηση των παραδοσιακών διαφορών, και την προσπάθεια εισαγωγής νεωτερικών, διαφορών, σοσιαλδαρβινιστικής έμπνευσης. Η αμοραλιστική, μηδενιστική, «πρωτοποριακή», αναρχική απόρριψη κάθε είδους αξιών, ευνοεί ωστόσο τον ισοπεδωτισμό με προκλητικό τρόπο. Αποτελεί συμμετρικά την αντίστροφη μορφή μηδενισμού  στο  μηδενισμό των ρατσιστών, εφόσον και οι δύο απορρίπτουν το Νόμο και τις ηθικές αξίες. Και οι δύο αναφέρονται στο «δικαίωμα στη διαφορά» και έχουν ισοπεδωτικές  συνέπειες, αλλά με άλλο τρόπο. Ο κοινός εχθρός τους είναι η Δημοκρατία.    

Ολοι οι προαναφερθέντες λόγοι αναπαράγουν τη δυνατότητα ενός δημαγωγικού, ρατσιστικού Λόγου, ο οποίος απευθύνεται πάντα στους «περιφρονημένους» της κοινωνίας, πέραν των ταξικών διαφορών, ανταγωνιζόμενος  τη δημοκρατική και την σοσιαλιστική κριτική, και συγχρόνως διαστρέφοντας τις. Ο ρατσιστής είναι (οργανιστής) «αντικαπιταλιστής», (αυταρχικός) «αντικρατιστής», (λαϊκιστής) «οικολόγος», κλπ. Αντί της  εμπορευματικής  ισοπέδωσης προτείνει με την τρομοκρατία και τον αποκλεισμό  των ξένων, την ομογενοποίηση και την ισοπέδωση των μελών της καθαρής φυλής στα πλαίσια μίας ιεραρχικής, αυταρχικής οργάνωσης, τα οποία υποτάσσονται τυφλά στον Οδηγό.

ΙΙ. Ψυχαναλυτική ερμηνεία του ρατσισμού.

Το ερώτημα που θέτει ο ρατσισμός, ως θεμελιακό στοιχείο του εθνικοσοσιαλισμού είναι: γιατί μέσα από όλες τις δυνατές αντιδράσεις  στην κρίση, η ρατσιστική αντίδραση είναι τον 20 και 21 αιώνα ελκυστική;[vi]  Εδώ δεν ενδιαφέρουν οι πολιτισμικές αιτίες, αλλά οι λόγοι για την επιτυχία του ρατσισμού.

Σε κάθε κοινωνία υπάρχουν άτομα τα οποία ασυνείδητα κυριαρχούνται ιδιαίτερα από ορισμένες φαντασιώσεις, που όλοι έχουν. Ωστόσο εδώ τα κάνουν επιρρεπή σε ορισμένες αντιδράσεις απέναντι στην πραγματικότητα. Στο βαθμό που η κοινωνία μέσα στην οποία ζουν ευνοεί με διάφορους τρόπους ενεργά ή αδιάφορα αυτές τις αντιδράσεις, τότε αυτά τα άτομα θα παίξουν φανερά ένα δημόσιο ρόλο, αντί να είναι περιορισμένα στον ιδιωτικό χώρο. Aνάμεσα στην κοινωνία  και στα άτομα υπάρχει μία   σχέση εκλεκτικής συγγένειας και «επιλογής». Ο ρατσισμός και ο εθνικοσοσιαλισμός, είναι ελκυστικοί γιατί ικανοποιούν ορισμένες επιθυμίες και αμύνεται ενάντια σε ορισμένους φόβους.

Σημαντική είναι αρχικά η βασική φαντασίωση της  λεγόμενης «πρωταρχικής σκηνής»,[vii] στην οποίαν το παιδί σε ηλικία  1-3 ετών παρατηρεί την συνουσία των γονέων (αλλά και οποιωνδήποτε άλλων ανθρώπων ή ζώων)  την οποία «δεν καταλαβαίνει», αλλά εκ των υστέρων της δίνει «νόημα», συνδέοντας την φαντασιακά με μία πράξη βίας, φρίκης καθώς και του αποκλεισμού του από την συμμετοχή του στα δρώμενα. Τότε μπορεί να φαντασιώσει τον εαυτό του ως ένα «εγκαταλειμμένο απόρριμμα» των δρώντων.

Πολλά  παιδιά (μέχρι και ενήλικες) οδηγούνται σε άγχος, γιατί συγχρόνως  εμφανίζεται και η δυνατότητα της αποτυχίας της εγκαθίδρυσης της Διαφοράς των φύλων στον ψυχισμό, χρειάζεται το Συμβολικό, η συμβολική Διαφορά, προκειμένου να διεργασθεί το υποκείμενο ψυχικά τη Διαφορά των φύλων.

Ο πατέρας είναι ο φορέας του Νόμου και της Διαφοράς των φύλων,  δηλ. της απαγόρευσης της προσκόλλησης του παιδιού στη μητέρα (ανεξαρτήτως του φύλου του παιδιού). Το παιδί, ιδιαίτερα το αγόρι, φαντασιώνει, σε περίπτωση αποτυχίας του πατέρα, τη μητέρα «να έχει» κατ’ εξαίρεση, ανδρικά στοιχεία : εδώ είναι η ρίζα του φετιχισμού και της διαστροφής, καθώς και του μισογυνισμού, γιατί μία «γυναίκα» δεν είναι η «μητέρα», (γυρεύει όμως υποκατάστατα της φαντασιακής, «παντοδύναμης» μητέρας).

Ο Φρόϋντ χρησιμοποιεί σ’ αυτή την περίπτωση την έκφραση «προκατάληψη».[viii] Για τον φετιχιστή υπάρχει μόνον ένα φύλο: το ανδρικό, γιατί δεν λείπει δήθεν «τίποτα» στον άνδρα, και η μόνη «διαφορά» είναι ποσοτική: να είναι λιγότερο ή περισσότερο άνδρας. Πρόκειται για μία φαντασίωση των παιδιών αμφοτέρων των φύλων. Φαντασιακά όμως ο φετιχιστής κινητοποιεί την φαντασίωση του ευνουχισμού:  αν θεωρεί  ότι λείπει σε κάποιον ή σε κάποιαν κάτι, είναι γιατί φαντάζεται ότι έχει ευνουχιστεί βίαια.         

Από εδώ προέρχονται οι μύθοι της θεϊκής και καθαρής καταγωγής, όπως αυτής της άριας φυλής, κτλ., ενώ η σεξουαλικότητα αποκτά εδώ τον χαρακτήρα  του βρόμικου, της αμαρτίας, του βιασμού. Ο ρατσιστής είναι φετιχιστής, φανατίζεται εύκολα γιατί κάθε διαφορετικό άτομο, του υπενθυμίζει αυτό που είναι γι αυτόν ανησυχητικό, την ύπαρξη της Διαφοράς των φύλων,  η οποία γίνεται από αυτόν αντικείμενο απάρνησης.  

Τα υποκείμενα «πιστεύουν» στις προκαταλήψεις τους προκειμένου ν’ απαρνηθούν γενικά την συμβολική Διαφορά μέσα στον πολιτισμό: ο άλλος δεν είναι άνθρωπος όπως «εγώ», αλλά ανήκει σε μία άλλη, κατώτερη ή  δαιμονική ράτσα, που πρέπει να κυριαρχηθεί ή και να εξοντωθεί. Ο ρατσιστής απαρνείται [ix] με πάθος την αναγκαιότητα της δικής του έλλειψης, του δικού του συμβολικού ευνουχισμού: νοσταλγεί  μία ουτοπική ευτυχία μέσω της φαντασιακής επιστροφής στην κοιλιά της μητέρας, όπου η Διαφορά (ο Νόμος, ο πατέρας)  δεν υπάρχει. Αυτή η φαντασίωση ισοδυναμεί με την νοσταλγία του θανάτου. Η ορμή του θανάτου κυριαρχεί εδώ είτε ως ουτοπική νοσταλγία της κατάργησης κάθε διαφοράς, είτε ως βίαιη απάρνηση της Διαφοράς ανάμεσα σε Νόμο και εξουσία, γι αυτόν υπάρχει μόνον μία, αυθαίρετη, δικτατορική, εξουσία.

Αλλά ο ρατσιστής ταυτίζεται με τον άλλον και προβάλλει επάνω του τη δική του επιθυμία.  Τον κατηγορεί ότι τον «αποκλείει»  και τον «απειλεί», αυτό  γίνεται η αφορμή για τον ρατσιστή ν’ αποκλείσει  και ν’ απειλήσει τον άλλον. Ο άλλος είναι ο αντίζηλος απέναντι στη  μητέρα (στην   πατρίδα, στη φυλή, κτλ), και γι αυτό ο ρατσιστής θέλει συνειδητά να «τιμωρήσει» τον άλλον. Συγχρόνως αισθάνεται ως «απόρριμμα» της κοινωνίας, και γι αυτό φθονεί τον άλλον και θεωρεί ότι τον «εκτοπίζει» από την εύνοια της μητέρας και του πατέρα.   

Ο άλλος εμφανίζεται εδώ ως «ανησυχητικά παράξενος», ανοίκειος,[x] προκαλεί άγχος, γιατί ο ρατσιστής αισθάνεται ένοχος, επειδή συνδέει τον «άλλον» με την απαγορευμένη επιθυμία της μητέρας. Προβάλλει τις ζωώδεις και σαδιστικές επιθυμίες του στον  άλλο, ο οποίος συγχρόνως τον σαγηνεύει (σεξουαλικά βασανιστήρια στις φυλακές). Είναι εγκλωβισμένος σε αρχαϊκές  ψυχικές καταστάσεις, που εγκυμονούν βία.

Ο ρατσιστής έχει πανικό φόβο απέναντι στην ανακάλυψη της Διαφοράς, αλλά ασυνείδητα δεν παύει να την γυρεύει. Είναι ένα διχασμένο υποκείμενο: από τη μια απορρίπτει κάθε διαφορά  (συμβολικής φύσης), ομογενοποιώντας την ομάδα του, με την οποίαν ταυτίζεται. Από την άλλη διαμαρτύρεται για την ισοπέδωση της κοινωνίας,  θέλει να εισάγει απόλυτες (φαντασιακές) «φυσικές», ιεραρχικές, σταθερές διαφορές, να πάει πίσω από τον καπιταλισμό και πίσω από τη δημοκρατία. 

ΙΙΙ. Ψυχαναλυτική ερμηνεία του αντισημιτισμού.

Ο Φρόϋντ διαπιστώνει στο τέλος του βιβλίου του «Ο άνδρας Μωϋσής και η μονοθεϊστική θρησκεία»,[xi] ότι ο χριστιανισμός στην θεολογία του Παύλου  βασίζεται επάνω στην έννοια του προπατορικού αμαρτήματος και στην θυσία του Ιησού. Η υπακοή του Ιησού στο θέλημα του Θεού και  η ανάσταση του οδήγησαν στην συμφιλίωση  ανάμεσα στον Πατέρα και στον Υιό, υπερβαίνοντας έτσι την οιδιπόδεια σύγκρουση, κάτι που κανένας άνθρωπος, ως πεπερασμένο ον, δεν μπορεί ν’ αποφύγει.

Τι σημαίνει αυτό για τον ψυχισμό  των ανθρώπων που έγιναν χριστιανοί ή παρέμειναν Εβραίοι, και τη σχέση ανάμεσα τους; Ο Παύλος τονίζει στην «Προς Ρωμαίους Επιστολή»[xii] ότι η χριστιανική Αγάπη είναι επέκεινα του Νόμου,  αλλά ότι ο  Νόμος δεν καταργείται είναι άγιος. Από εδώ ξεκινάει όλη η διαλεκτική του Νόμου και της χριστιανικής Αγάπης, που παραμένει  πάντα το θεμέλιο της  ανθρώπινης ύπαρξης και του πολιτισμού.

Αλλά τα πεπερασμένα υποκείμενα δεν έχουν από μόνα τους την δύναμη να αποδεχθούν αυτή τη διαλεκτική, τρέπονται εις φυγήν εμπρός σ’ αυτήν, συνεχίζουν ν’ αμαρτάνουν. Η λύτρωση  δεν είναι μία μαγική πράξη επέκεινα της χρονικότητας: η ιστορία της σωτηρίας άρχισε  με τον πραγματικό θάνατο και την ανάσταση του Χριστού, θα ολοκληρωθεί μόνον στο τέλος της ιστορίας. Ετσι η ιστορία αυτή είναι μία διαδικασία που συνεπάγεται και προόδους και παλινδρομήσεις για τους ανθρώπους, οι οποίοι μόνον με την χάρη του Θεού εν Χριστώ μπορούν να κάνουν ένα βήμα μπροστά. Οι χριστιανοί ως ζωντανές υπάρξεις, δεν έπαψαν και δεν θα πάψουν να σαγηνεύονται από τους πειρασμούς του παγανισμού, του γνωστικισμού και της θεοκρατίας.

Οι Εβραίοι παρέμειναν πιστοί στον Έναν Θεό και στον ηθικό Νόμο. Πολλοί χριστιανοί δεν θέλουν αυτό να το αναγνωρίσουν, γιατί  επανέρχονται  σ’ αυτούς   οι απωθημένες  φαντασιώσεις της κατάργησης της έλλειψης και της διαφοράς. Υπάρχουν και στον παγανισμό και στην Γνώση[xiii] και στον θεοκρατικό φονταμενταλισμό, αλλά με μία ατελή, ασυνεπή και μυθοποιημένη μορφή, η οποία εχθρεύεται και θα εχθρεύεται πάντα  τους Μονοθεϊσμούς. Υπό την επήρεια αυτών των πολιτισμικά ξεπερασμένων φαντασιώσεων βίας και «πλήρους» απόλαυσης, πολλοί «χριστιανοί» προβάλλουν  επάνω στους Εβραίους τις απωθημένες επιθυμίες τους, τα άγχη και τις ενοχές τους.  Οι Εβραίοι παραμένουν πάντα ο εκλεκτός λαός του Θεού, αυτό προκαλεί στους «χριστιανούς» τον φθόνο, που αποτέλεσε και αποτελεί μία πηγή του αντιϊουδαισμού και του αντισημιτισμού.

Ωστόσο η κύρια αιτία της διαιώνισης του αντισημιτισμού  στην νεωτερική εποχή, είναι η κυριαρχία μίας οιωνεί γνωστικής στάσης απέναντι στα πράγματα, μέσω των εκκοσμικευμένων πολιτικών θρησκειών που αποτελούν οι νεωτερικές ιδεολογίες.  Η ιδεολογία της  αυτονομίας δίχως τον Θεό, τονίζει μεν αρχικά τη σημασία του Νόμου. Όμως συγχρόνως τον υπονομεύει μέσω της άκρατης ατομικιστικής στάσης των αυτόνομων υποκειμένων, καθώς και την κυριαρχίας της ποζιτιβιστικής επιστήμης και της τεχνολογίας, για την οποίαν «τα πάντα είναι δυνατά». Στην ύστερη νεωτερικότητα η ελευθερία του υποκειμένου  υπάρχει ενάντια στον ηθικό Νόμο, ως  απόλυτη, αμοραλιστική,  ηδονιστική στάση.

Οι αρχαίοι γνωστικοί απέρριπταν τον Θεό Πατέρα του Νόμου, αντιτάσσοντας  μονομερώς σ’ αυτόν τον Θεό Υιό της αγάπης. Σήμερα η νεογνωστική ανταρσία ενάντια στον τριαδικό  Θεό οδηγεί στις  ιδεολογίες της ισοπέδωσης της διαφοράς των φύλων και των γενεών, καθώς και της απόρρριψης της λειτουργίας του πατέρα και του Νόμου. Ο αντισημιτισμός αλλά και ο αντιισλαμισμός κρύβουν τελικά έναν αντιχριστιανισμό. Η νέα εβραιοφοβία εμφανίζεται επειδή ο ιουδαϊσμός αποτελεί ένα σκάνδαλο, γιατί υπενθυμίζει ότι «υπάρχει ο Νόμος».  

 ΙV. Μερικά ιστορικά στοιχεία για τον εθνικοσοσιαλισμό.

Η νεωτερική Δημοκρατία χαρακτηρίζονταν από την  αρχή από μία βασική αντίφαση: αυτήν  ανάμεσα  σ’έναν κοσμικό, ορθολογιστικό ατομικισμό και σε μία  πολιτική θρησκεία που βασίζονταν επάνω στην επαναστατική πίστη, στον βίαιο πολιτικό μεσσιανισμό και στην εκκοσμικευμένη εσχατολογία.  (Διαφορά ανάμεσα στην προσαρμογή και στην αποκαλυψιακή στάση). [xiv]

Όμως μετά το 1880 σχηματίζονται οιωνεί πολιτικά κινήματα και σέκτες, τα οποία χαρακτηρίζονται από τη μία νέα μορφή αφοσίωσης στους οδηγούς, και τα οποία απαιτούν από τα μέλη την ολοκληρωτική ενσωμάτωση σε μια ολιστική κοσμική ενότητα,  που συνεπάγεται την εξιδανίκευση της βίας και τη δημιουργία μίας «νέας ανθρωπότητας». Εδώ κινητοποιούνται οι μύθοι και οι φαντασιώσεις του ρομαντισμού, σε βάρος του ορθού Λόγου και της καθολικότητας του ανθρώπου (καλλιτεχνικές πρωτοπορείες, σέκτες, με πολιτικά αμφίρροπες τάσεις). (Πρόδρομοι υπήρξαν εδώ ο γαλλικός αντισημιτισμός (υπόθεση Dreyfus),  καθώς και ο ρωσσικός αντισημιτισμός (Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών, Pogrom)). [xv]

Σ’ αυτά τα πλαίσια αναδύθηκε ένα «πλούσιο ρεπερτόριο» συμβόλων που αναπαρήγαγαν πολιτικούς μύθους. Τέτοιες ήταν ιδεολογικές «έννοιες»  όπως:  ο «λαός» και η «ράτσα», η «κοινότητα» (communauté),  το «έθνος», ο «οργανισμός» και η «απόφαση» (για την απόφαση). Ολες αυτές οι έννοιες, που και σήμερα ακόμα, ή πάλι, «συγκινούν» πολλούς, είναι οιωνεί μυθολογικές, ολιστικές και αντιορθολογικές έννοιες, που έχουν ως εχθρό εν γένει  τον νεωτερικό ατομικισμό, την ασφαλή αστική ζωή,  την «μηχανική» «κοινωνία» (société), την αγορά, το δημοκρατικό, αντιπροσωπευτικό,  πολιτικό σύστημα, κτλ.. [xvi]

Η αποκαλυψιακή αναμονή (εξπρεσσιονισμός) μίας καθαρτήριας καταστροφής εκπληρώθηκε  με τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, τον οποίο ένα μεγάλο κομμάτι της νεολαίας και της διανόησης  υποδέχθηκε   ως ένα αποκαλυπτικό, λυτρωτικό Συμβάν. Μέσω της πολιτικής προπαγάνδας επανεμφανίσθηκε η εικόνα του άλλου, ως  μία εικόνα του δαιμονοποιημένου εχθρού, ως η προσωποποίηση  του Κακού. [xvii]  

Τα κινήματα που κυριάρχησαν στην Ευρώπη στον μεσοπόλεμο, δεν μπορούν να γίνουν κατανοητά δίχως τη δύναμη της χαρισματικής προσωπικότητας του Οδηγού (Führer).  Για τον Α. Χίτλερ, που θεωρούσε  τον εαυτό του, ως τον «άνθρωπο του γερμανικού πεπρωμένου», φορέας του ιστορικού γίγνεσθαι είναι  αποκλειστικά  οι λαοί και οι ράτσες/φυλές, ως μία εκδήλωση μιας σοσιαλδαρβινιστικής «ορμής» για αυτοσυντήρηση και κυριαρχία. [xviii]

Αυτό που χαρακτήριζε αρχικά την δύναμη του εθνικοσοσιαλισμού  ήταν η γοητεία της (κυκλοθυμικής, θεατρικής) προσωπικότητας του Χίτλερ (όπως και αυτής του Μουσσολίνι). Ο εθνικοσοσιαλισμός  επέβαλε ένα ιδεώδες του «ζειν επικινδύνως» ως ενός έργου τέχνης (ηρωικού και άκαρδου), ως μίας  υπέρβασης της αλλοτρίωσης μέσα στην νεωτερική καθημερινότητα, μέσω του εκστατικού συναισθήματος της συμμετοχής  σε μια μεγάλη κοινότητα. και την υποταγή σε «Οδηγούς» (οι οποίοι  δεν ήταν πλέον  μία πατρική μορφή του φορέα του ηθικού Νόμου). Ο εθνικοσοσιαλισμός συνεπάγεται την απάρνηση του ηθικού Νόμου, του Συμβολικού, προς όφελος της κυριαρχίας του Φαντασιακού.  [xix]

Ο Χίτλερ άσκησε μεγάλη γοητεία σε περίοδο γενικής κρίσης της δημοκρατίας της Βαϊμάρης, όχι μόνον στα μικροαστικά και υπαλληλικά στρώματα, αλλά και στο προλεταριάτο, στην διανόηση, στους καλλιτέχνες, στις γυναίκες και ιδίως στη νεολαία. Εμπρός στον φόβο της κοινωνικής καθόδου υπέθαλψε το φθόνο και το μίσος  απέναντι στους Εβραίους, τους οποίους κατέστησε ένοχους της κρίσης. Από την άλλη υποστήριξε συστηματικά την κοινωνική άνοδο των νέων εις βάρος των  Εβραίων, και  τους μετέδωσε ένα ναρκισσιστικό συναίσθημα παντοδυναμίας.

Τα συναισθήματα που προκαλούσε ήταν ωστόσο αμφίρροπα και ανάμεικτα: θαυμασμός και απέχθεια, σαγήνη και βιαιότητα  (Τh. Mann, Β. Brecht). [xx] Ο Χίτλερ θεωρούσε τον εαυτό του ως τον «μεγάλο αδελφό» και Οδηγό της συμμορίας των νέων, που υπερασπίζεται την καθαρότητα των παιδιών της άρειας φαντασιακής μητέρας Γερμανίας. 

Ο εθνικοσοσιαλισμός μετέδωσε στη νεολαία ένα πάθος, που εκφράστηκε μέσα από σύμβολα, τελετουργικά, εορτές, αθλητισμό, παρελάσεις (βιταλισμός, νέο-παγανισμός, νέο-γνωστικισμός), στο όνομα μιας ηρωικής στάσης και ετοιμότητας για αυτοθυσία, απορρίπτοντας την αστική «ασφαλή ζωή». Σαγήνευσε δε τεχνικούς επιστήμονες και καλλιτέχνες μέσω του μηδενιστικού, θανατηφόρου στοιχείου που τον χαρακτηρίζει, καθώς και μέσα από τον διαστροφικό ερωτισμό που τον διέπει: την θέληση για εξουσία, το μείγμα από σκοτεινές αμφίρροπες, βίαιες φαντασιώσεις και Κitsch, την αυτοκαταστροφική, παλινδρομική μείξη των αντιθέτων.[xxi]      

 H συστηματική εξόντωση των Εβραίων και η Shoah μπήκαν στο κέντρο του προγράμματος του ΑΧ, μετά  την έναρξη της εισβολής στη ΕΣΣΔ το 1941. Η ιδιαιτερότητα του εθνικοσοσιαλισμού έγκειται στο ότι εδώ ο αντισημιτισμός και ο ρατσισμός αυτονομήθηκαν και απέκτησαν τον χαρακτήρα ενός εκκοσμικευμένου πολιτικού μεσσιανισμού γνωστικής[xxii] έμπνευσης. Αυτό σε αντίθεση με τους ευρωπαϊκούς φασισμούς, οι οποίοι αποτέλεσαν μία υπερεθνικιστική και ρατσιστική λατρεία του κράτους.

Ο σύγχρονος ρατσισμός ωστόσο είναι ένας διαφορικός ρατσισμός: τονίζει τη σημασία των πολιτισμικών και θρησκευτικών διαφορών, ενάντια στους ξένους μετανάστες, τους τσιγγάνους, τους ομοφυλόφιλους, κτλ.  Δεν υπάρχει πλέον μία αναγνωρισμένη βιολογική επιστήμη σήμερα, που να αποδέχεται βιολογικές διαφορές ανάμεσα στις διάφορες φυλές των ανθρώπων. 

Ο σύγχρονος εθνικοσοσιαλισμός  στηρίζεται ιδεολογικά  στον παγανισμό, στον αντισημιτισμό,[xxiii] στον υπερεθνικισμό, στα φαλλικά πρωτόγονα πρότυπα ισχύος, σε μια κοινωνία, στην οποίαν έχει  εκλείψει  ο ηρωισμός, τον οποίον ονειρεύονται πολλοί νέοι. Επίσης προσεταιρίζονται «παραστρατημένους» νέους, καθώς και φονταμενταλιστικές χριστιανικές ομάδες,  και διέπονται από έναν βίαιο, ρατσιστικό αντιισλαμισμό. 

Ο σύγχρονος εθνικοσοσιαλισμός (Ελλάδα, Ουγγαρία, Ρωσσία κτλ.) δεν συγχέεται  με τα ακροδεξιά λαϊκίστικα κινήματα και κόμματα. Οταν  τα παραδοσιακά δημοκρατικά και σοσιαλδημοκρατικά κόμματα δεν λύνουν αποτελεσματικά τα αδιέξοδα του σύγχρονου, αδιαφανούς και πολύπλοκου κόσμου: όταν δεν έχουν ουσιαστικές διαφορές ανάμεσα τους και «συναινούν»,[xxiv] βυθιζόμενα στη διαφθορά  και στον οππορτουνισμό  των ματαιόδοξων κομματικών συμφερόντων εξουσίας, τότε οι πολίτες οδηγούνται στην αποπολιτικοποίηση και στην αδιαφορία.  

Τα εθνικοσοσιαλιστικά κινήματα και κόμματα εκμεταλλεύονται λαϊκίστικα  όλα τα άγχη και τις ανασφάλειες παραμελημένων ομάδων πολιτών, επωφελούμενα τα κενά και τις ολιγωρίες της δημοκρατικής νόμιμης εξουσίας, προσφέροντας ασφάλεια και «προστασία». Φιλοδοξούν έτσι να υποκαταστήσουν την δημόσια τάξη με το νόμο της ζούγκλας και του υποκόσμου, ενώ από την άλλη τα μέλη τους  εμφανίζονται να είναι «ηθικοί» ενάντια στη διαφθορά.

Συχνά το κράτος είτε δεν καταδικάζει και δεν καταδιώκει έγκαιρα και αποτελεσματικά τις επιθετικές και ιδεολογικές ενέργειες τους, είτε μεροληπτεί χάρην των ακροδεξιών ομάδων, εφόσον αυτές κόπτονται υπέρ του «έθνους», της «θρησκείας» και υπέρ της «τάξεως». Τότε οι εθνικοσοσιαλιστές εκμεταλλεύονται την προβολή τους από τα ΜΜΕ και  καταχρώνται τα δημοκρατικά δικαιώματα, διαμαρτύρονται δε για το ότι  οι θεσμοί  «μεροληπτούν» εις βάρος τους.  

Εμπρός  στην επανεμφάνιση του εθνικοσοσιαλισμού, τι πρέπει να κάνουμε; 1. Πρέπει να συμπτύξουμε  ένα εθνικό μέτωπο εναντίον του, αλλά να μην  επιτρέψουμε να καπηλευτεί τον αγώνα  ένα κόμμα ή ένα κίνημα. Ο αγώνας  δεν πρέπει να εκφυλιστεί σ’έναν οιωνεί εμφύλιο πόλεμο ανάμεσα σε ακραίες πολιτικές ομάδες. 2. Κράτος, κόμματα και εκκλησίες πρέπει να διακηρύξουν επισήμως και όχι με μεμονωμένα άτομα, την απόρριψη του. Το κράτος, πρέπει να βρει ευκαιρίες  μέσω των οποίων θα κηρύξει  παράνομη κάθε εθνικοσοσιαλιστική ομάδα. Επίσης  να καταπολεμήσει κάθε διάβρωση του στρατού και της αστυνομίας από αυτές. 3. Πρέπει να κρατηθεί  μακριά από σχολεία, πανεπιστήμια και τα ΜΜΕ η εθνικοσοσιαλιστική προπαγάνδα, και να διαφωτισθούν εκείνες οι κοινωνικές ομάδες που είναι ευάλωτες σ’ αυτήν. 4. Να σταματήσει η υποκριτική αποσιώπηση πολλών κοινωνικών προβλημάτων, μέσω ενός Λόγου της πολιτικής ορθότητας, η οποία στερείται ρεαλιστικών κριτηρίων για την αντιμετώπιση τους, και ευνοεί τον εθνικοσιαλισμό.    


[i] Θ. Λίποβατς, Η Ψυχοπαθολογία του Πολιτικού, Αθήνα  2003, σ. 268.

[ii] Ο.π. Ε. Fromm, Die Furcht vor der Freiheit, Frankfurt  a. M., Berlin 1988.

[iii]Σ. Φρόϋντ, Η δυσφορία μέσα στον πολιτισμό, Αθήνα  1994. 

[iv] Θ. Λίποβατς, ο.π.σ. 269.  L. Poliakov, C. Delacampagne, P. Girard, Über den Rassismus, Frankfurt a. M. 1984, σ. 168-173.

[v] Λ. Ντυμόν, Δοκίμια για τον ατομικισμό, Αθήνα 1988.

[vi] Θ. Λίποβατς, ο.π.σ. 273. L. Poliakov…o.π.σ. 174.

[vii] Θ. Λίποβατς, ο.π.σ. 273 κ.ε. Σ. Φρόϋντ, Τρια ιστορικά ασθενείας (ο άνθρωπος με τους λύκους), Αθήνα 1997. R. Loewenstein, Psychanalyse de l’ antisémitisme, Paris 1952. J Hermann, Psychologie de l’ antisémitisme, Paris 1986.   

[viii] Σ. Φρόϋντ, Ναρκισσισμός, Μαζωχισμός, Φετιχισμός, Αθήνα 1998.

[ix] L. Poliakov…ο.π.σ. 179.

[x] Σ. Φρόϋντ, Το ανοίκειο,  Αθήνα 2009. Θ. Λίποβατς, ο.π.σ. 276.  T. Todorov, Nous et les autres, Paris 1989. J. Kristeva, Etrangers à nous-mêmes, Paris 1988.

[xi] Σ. Φρόϋντ , Ο άνδρας Μωυσής και η μονοθεϊστική θρησκεία, Αθήνα 1997, σ. 250-2. Θ. Λίποβατς, Το Ονομα του Πατέρα και η Δυσφορία μέσα στον Πολιτισμό, Αθήνα 2007 (σχόλιο στο «Ο άνδρας Μωυσής…»). Του ιδίου, Ψυχανάλυση και θρησκεία, στο Φαντασιακή και αληθής Ελευθερία, Αθήνα 2008.

[xii] Θ. Λίποβατς, Μία ψυχαναλυτική και πολιτική προσέγγιση της θεολογίας του Παύλου, στο Φαντασιακή…ο.π.

[xiii] Θ. Λίποβατς, Δοκίμιο για τη Γνώση και τον γνωστικισμό, Αθήνα 2006. Του ιδίου  Η απατηλή σαγήνη και η διαβρωτική βία του κακού, Αθήνα 2012.

[xiv]  Ε. Gentile, Die Sakralisierung der Politik, στο H. Maier (Hrsg.), Wege in die Gewalt. Die modernen politischen Religionen, Frankfurt a. M. 2002, σ. 176. Θ. Λίποβατς, Ο εθνικοσοσιαλισμός ως πολιτικός μεσσιανισμός, στο Σ. Ζουμπουλάκης (επιμ.), Η μεσσιανική ιδέα και οι μεταμορφώσεις της, Αθήνα  2011.   

[xv] O.π.σ. 177. Θ.Λίποβατς, Η ψυχοπαθολογία του Πολιτικού, Αθήνα 2003.

[xvi] K. Sontheimer, Antidemokratisches Denken in der Weimarer Republik, Frankfurt a. M. 1968, σ. 244-263.

[xvii] E. Gentile, o.π.σ. 178.

[xviii] Σ. Χάφνερ, Το φαινόμενο Χίτλερ. Μία ιστορική προσέγγιση, Αθήνα 2005. Σ. Φρόϋντ, Ψυχολογία των μαζών και ανάλυση του εγώ, Αθήνα 1994.

[xix] Η. Kiesel, Der Nationalsozialismus. Faszination durch Erfolg? στο H. Maier (Hg.), o.π.σ. 144-5.

[xx] O.π.σ. 146.

[xxi] Ο.π.σ. 155-6, 159. S. Friedländer, Kitsch und Tod. Der Widerschein des Nazismus,  Frankfurt a.M. 1986. Θ. Λίποβατς, «Ο συγκαλυμμένος αντισημιτισμός», στο Β. Γεωργιάδου, Α. Ρήγος (επιμ.), Αουσβιτς. Το γεγονός και η μνήμη του, Αθήνα 2007.

[xxii] Μ. Μπρούμλικ, Οι Γνωστικοί. Το όνειρο της αυτολύτρωσης του ανθρώπου. Αθήνα 2006, σ. 404-419. Θ. Λίποβατς, Ν. Δεμερτζής, Β. Γεωργιάδου, Θρησκείες  και Πολιτική στη Νεωτερικότητα, Αθήνα 2002. 

[xxiii] Π.-Α. Ταγκυέφ, Τι είναι ο αντισημιτισμός; , Αθήνα 2011. (σύγχρονη Εβραιοφοβία).

[xxiv] Β. Γεωργιάδου, Η άκρα δεξιά και οι συνέπειες της συναίνεσης, Αθήνα 2008.  Σ. Ζουμπουλάκης, Ανίερη Συγκυβέρνηση. Μια διάλεξη για την ελληνική κρίση. Αθήνα  2011.

Η αντιπολίτευση στα Γιάννενα και το μίσος για τον Τζορτζ Σόρος

Θα θυμάστε σίγουρα τον ενθουσιασμό με τον οποίο το Πανελλήνιο αλλά και πολλά διεθνή μέσα ενημέρωσης υποδέχτηκαν την εκλογή του Μωυσή Ελισάφ στη θέση του Δημάρχου Ιωαννίνων πριν ένα χρόνο. Η τοπική κοινωνία επαινέθηκε τότε για το ότι δεν ψήφισε με θρησκευτικά κριτήρια αλλά με βάση τα προσόντα και το πρόγραμμα του συγκεκριμένου υποψηφίου.

Δυστυχώς, οι παρατάξεις της αντιπολίτευσης στα Γιάννενα επιχειρούν τον τελευταίο καιρό να μας επαναφέρουν σε μια προ των εκλογών εποχή, στην οποία διαδιδόταν από ορισμένους μεταξύ άλλων ότι ο κ. Ελισάφ είναι «άνθρωπος της Μοσάντ».

Την αρχή έκανε η Λαϊκή Συσπείρωση εξαπολύοντας επίθεση στη Δημοτική Αρχή επειδή τόλμησε να αποδεχτεί πρόσφατα δωρεά 50.000 αμερικανικών δολαρίων από το Open Society Foundations, το ίδρυμα του Τζορτζ Σόρος, με σκοπό να ενισχύσει τον ΟΚΠΑΠΑ για τη λήψη μέτρων αποφυγής της διάδοσης του κορωνοϊού.

«Ο Τζορτζ Σόρος είναι η πρώτη επιλογή ηγετών όπως ο Τραμπ και ο Όρμπαν, όταν θέλουν να βρουν κάποιον πρόχειρο για να του φορτώσουν το ρόλο του δολοπλόκου. Ο επιχειρηματίας είναι γνωστός για την υποστήριξή του προς τις φιλελεύθερες αξίες και την ανοιχτή κοινωνία. Υποστήριξη που έχει την οικονομική δυνατότητα να την μεταφράσει σε οικονομική βοήθεια,» σημειώνει σε πρόσφατο άρθρο της η Κατερίνα Οικονομάκου. Στην καταγγελία της, η Λαϊκή Συσπείρωση έβαλε αριστερίστικο πρόσημο στις θεωρίες συνωμοσίας γύρω από την επιρροή του Σόρος φορτώνοντάς του ούτε λίγο, ούτε πολύ την «εγκαθίδρυση της σημερινής φασιστικής κυβέρνησης» στην Ουκρανία ή την καθοδήγηση του αντιπάλου του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα.

Για να είμαστε ειλικρινείς, δεν περιμέναμε κάτι άλλο από τη Λαϊκή Συσπείρωση. Αυτό που δεν περιμέναμε ήταν η σύμπλευση της παράταξης της Τατιάνας Καλογιάννη (Νέα Δημοκρατία) με τη Λαϊκή Συσπείρωση προκειμένου να δαιμονοποιηθεί η δραστηριότητα του Τζορτζ Σόρος. Στην ανακοίνωσή της κλείνει το μάτι στην ακροδεξιά καθώς βάζει στο παιχνίδι τον δήθεν αμφιλεγόμενο ρόλο του Σόρος σε «θέματα ιδιαίτερα ευαίσθητα για τη χώρα μας, όπως το μεταναστευτικό, η Συμφωνία των Πρεσπών κ.ά.» (δείτε, για παράδειγμα, τις σχετικές εμπρηστικές δηλώσεις Καμμένου το 2018).

Οφέλη από την κατακραυγή θέλει να εισπράξει και ο Θωμάς Μπέγκας που αναδεικνύεται σε όψιμο (;) θαυμαστή του Paul Krugman ξεθάβοντας μια επιτιμητική του ρήση για τον Σόρος από το 1999 – να είναι καλά το Google.

Και όμως, ο Κρούγκμαν έχει υπερασπιστεί τον Σόρος (εδώ ένα τιτίβισμα από το 2018) απαντώντας εμμέσως πλην σαφώς στις αιτιάσεις της Τατιάνας Καλογιάννη.

Αν οι παρατάξεις της Τατιάνας Καλογιάννη και του Θωμά Μπέγκα δε θέλουν να είναι συνυπεύθυνες για την αναθέρμανση του συνωμοσιολογικού κλίματος στα Γιάννενα – ήδη οι γνωστοί αντισημιτικοί κύκλοι ακονίζουν τα μαχαίρια – οφείλουν να αλλάξουν τον τρόπο που αντιπολιτεύονται και να σταματήσουν να σέρνονται πίσω από το άρμα της Λαϊκής Συσπείρωσης.

Διαβάστε επίσης: Απάντηση του Δημάρχου Ιωαννίνων για την χορηγία στον ΟΚΠΑΠΑ

Free online screening of the documentary film “Kisses to the children”

Film director Vassilis Loules offers free online screening of his documentary film Kisses to the children (Greece, 2012, 125′ with English subtitles) encouraging us to stay at home.

The film Kisses to the children (original title Filia eis ta pediaΦιλιά εις τα παιδιά) by Vassilis Loules narrates the stories of five Jewish children who survived hidden by Christian families during the German Occupation in Greece. Is it another film about the Holocaust? No, it is a film about childhood in the shadow of the Holocaust, as the director stresses, and about how it affected the lives of children; it is about giving voice to children who lived in absolute silence, it is a film about revealing and about memory. (More information)

BDS, μία καμπάνια δαιμονοποίησης του Ισραήλ

Με αφορμή πρόσφατη εκδήλωση του ελληνικού τμήματος του BDS στο κτίριο της Νομικής Αθηνών, που διαφημίστηκε μάλιστα από mainstream έντυπο, παραθέτουμε παρακάτω παλιότερο κείμενο (2016) της Ρόζας Ρούσσου για την αντισημιτική διάσταση του BDS. Στη συνέχεια, παραθέτουμε ένα γνωστό βίντεο (2017) του Βρετανού ραβίνου Jonathan Sacks στο οποίο καταδεικνύει με εύληπτο τρόπο την επιλεκτική στόχευση του BDS, που στην ουσία όχι μόνο δε συμβάλλει στην επίλυση της ισραηλινο-παλαιστινιακής διαμάχης αλλά διαιωνίζει μια κατάσταση στην οποία υποτίθεται ότι αντιτίθεται. Στο τέλος της ανάρτησης, θα βρείτε παραπομπές σε κείμενα που επίσης αναφέρονται στην επικινδυνότητα αυτής της καμπάνιας.

Στα βήματα του Γκαίμπελς, το B.D.S

Της Ρόζας Ρούσσου

Το κίνημα B.D.S. είναι από τα αρχικά των αγγλικών λέξεων Βoycott, Divestment, Sanctions, που σημαίνουν μποϋκοτάζ, εκποίηση, κυρώσεις. Το συγκεκριμένο κίνημα, έχει ως στόχο την καθιέρωση στην συνείδηση της παγκόσμιας κοινής γνώμης, του Ισραήλ ως ένα κράτους ναζιστικού και ψεύτικου, του οποίου η ύπαρξη πρέπει να ακυρωθεί. Η κριτική σε ένα κράτος δεν είναι αντισημιτισμός, η απαγόρευση ύπαρξής του όμως, είναι καθαρό μίσος και ρατσισμός που επιθυμεί την εξόντωση και όχι την λύση σε μια διαμάχη.

Εμφανίστηκε το 2001 από ΜΚΟ που συμμετείχαν στο Παγκόσμιο Συνέδριο κατά του Ρατσισμού στο Durban της Νοτίου Αφρικής. Η προσπάθειά τους επικεντρώθηκε στο να ταυτιστεί το Ισραήλ με το Απαρτχάιντ της Αφρικής, ώστε η μόνη λύση για την κατάλυσή του να είναι η απομόνωση του. Ήταν τόσο ακραίες οι τοποθετήσεις των εισηγητών, που ακόμα και η Πρόεδρος του Συνεδρίου, εκπρόσωπος του Ο.Η.Ε για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα -οργανισμός που φημίζεται για την έλλειψη αντικειμενικότητας- τους κατηγόρησε για ακραίο αντισημιτισμό.

Από τότε μέχρι σήμερα έχει γίνει μια απίστευτη εξάπλωση του κινήματος μέσω της γνώριμης οδού της προπαγάνδας και αλλοίωσης ιστορικών στοιχείων. Γιατί έχει επιτυχία; Γιατί αφορά τους Εβραίους. Γιατί στηρίζεται στο φαινόμενο ενός αιώνιου μίσους, που μάλλον δεν θα σβήσει ποτέ. Απλά πρέπει να μάθουμε να αμυνόμαστε καλύτερα για να επιβιώσουμε.

Στρατηγική του είναι η πολιτιστική, εμπορική, οικονομική και επιστημονική απομόνωση οποιουδήποτε κατάγεται από το Ισραήλ ή είναι Εβραίος και δεν αφορίζει δημόσια το κράτος. Δεν δίστασαν πρόσφατα να μποϋκοτάρουν σε Πανεπιστήμιο του Σικάγο, ομιλία του Παλαιστίνιου Μπασσέμ Έιντ, ο οποίος έχει δημιουργήσει έναν οργανισμό που ασχολείται με την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που διαπράττει η Παλαιστινιακή Αρχή κατά των ίδιων των Παλαιστινίων.

Στα βήματα στρατηγικής του Γκαίμπελς, πρώτα διαδίδουν την ιδεολογία που αργότερα θα γίνει ο Δούρειος Ίππος για να μπορέσουν να επιτεθούν. Αν ο Γκαίμπελς είχε σύμμαχο τις εφημερίδες που ήλεγχε, σήμερα με την εξάπλωση της τεχνολογίας εκείνος που ελέγχει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ελέγχει τον κόσμο όλο. Όπως συμβαίνει στην άγρια ζωή αν απομονώσεις το θήραμα, θα πετύχεις πιο εύκολα την εξόντωσή του. Στοχοποίηση, απομόνωση, εξόντωση. Άξιοι μαθητές και συνεχιστές ενός έργου, που τελικά δεν τέλειωσε με το Ολοκαύτωμα.

Σήμερα, πολλά από τα μεγαλύτερα Πανεπιστήμια της Αμερικής, Αγγλίας και Καναδά έχουν υπογράψει πρωτόκολλα συνεργασίας αντί ισραηλινής δράσης, όπως ονομάζεται. Είναι θλιβερό να βλέπεις νέα παιδιά να πολεμούν με μίσος ένα κράτος, χωρίς να έχουν να προτείνουν λύσεις. Να επιτίθενται σε συμφοιτητές τους μόνο και μόνο επειδή δεν ακολουθούν την ίδια ρητορική μίσους. Η υποκρισία του αρχηγού του κινήματος εναντίον των ισραηλινών πανεπιστημίων, του Ομάρ Μπαργκουτί, εντοπίζεται πως ο ίδιος θα κάνει το μεταπτυχιακό του στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ. Προφανώς, για να μελετήσει τον εχθρό από μέσα. Και δεν καταλαβαίνει πως με την κίνησή του αυτή, το μόνο που αποδεικνύει είναι τον δημοκρατικό τρόπο λειτουργίας του συγκεκριμένου πανεπιστημίου.

Συμφέρει όλο αυτό τους Παλαιστινίους; Θα τους δώσει ειρήνη; Φυσικά και όχι, απλά θα γεμίσει τις τσέπες των επιτήδειων, που διαφημίζουν έναν πόλεμο για την ειρήνη. Μόνο που τα πολεμοφόδια κοστίζουν και οι υποστηρικτές πληρώνουν μεγάλα ποσά.

Περίπου 2.500 Παλαιστίνιοι έχασαν την δουλειά τους, όταν η ισραηλινή εταιρεία Soda Stream στοχοποιήθηκε από το B.D.S. με αποτέλεσμα να μεταφερθεί από την Ιουδαία και την Σαμάρεια στην έρημο Νεγκέβ. Ιουδαία και Σαμάρεια, πόλεις που εδώ και χιλιάδες χρόνια κατοικούσαν και Εβραίοι. Αλλά η ιστορία οφείλει να αλλάξει για να πείσει. Ο δεσμός των Εβραίων με αυτή τη γη πρέπει όχι μόνο να αμφισβητηθεί αλλά να αποδειχτεί ένα μεγάλο ψέμα. Ακόμη και ο Χριστός μπορεί να θεωρηθεί πρόσφυγας από την Κίνα, αρκεί να ακυρωθεί κάθε υποψία ίχνους εβραϊκής παρουσίας στην περιοχή.

Στις Βρυξέλλες, το μποϊκοτάρισμα επεκτάθηκε και στο πένθος. Απαγορεύεται να υπάρχει ισραηλινή σημαία στην πλατεία Χρηματιστηρίου, όπου συγκεντρώνονται άνθρωποι για να προσευχηθούν για τα θύματα των τρομοκρατικών επιθέσεων. Η σημαία του Ισραήλ κάηκε και αντικαταστάθηκε. Και όχι μονάχα μια φορά. Το πιο ανησυχητικό; Ότι η αντίδραση σε αυτή την άθλια κίνηση ήταν αυστηρά μεμονωμένη.

Στην Ελλάδα συναντάμε το μποϊκοτάρισμα, κυρίως σε επίπεδο πολιτισμού, όπως είναι το φεστιβάλ ισραηλινού κινηματογράφου που συνήθως συγκεντρώνει ομάδα διαδηλωτών με αντί ισραηλινά συνθήματα. Έλληνες καλλιτέχνες ακύρωσαν στο παρά πέντε, συμμετοχή τους σε συναυλία με ισραηλινό τραγουδιστή. Την επομένη κιόλας ημέρα ηρωποιήθηκαν μέσω δημοσιευμάτων για την θαρραλέα αντίστασή τους στο εγκληματικό και ναζιστικό Ισραήλ. Πριν δύο χρόνια, άλλη τραγουδίστρια ακύρωσε συναυλίες στο Ισραήλ, ύστερα από πιέσεις δημοσιευμάτων, που ακολουθούν την τακτική του κινήματος μποϊκοταρίσματος, για να τραγουδήσει τελικά σε εκδήλωση για το ένα καράβι για την Γάζα.

Για να πετύχει το B.D.S., απαγορεύεται οτιδήποτε ενώνει με το Ισραήλ και τους Εβραίους. Τέχνη, επιστήμη, βιβλία, τεχνολογία, ιατρική με εβραϊκή ταυτότητα δέχονται επίθεση. Υποστηρικτές τους, οι ανά τον κόσμο προοδευτικοί αντιφασίστες. Γιατί αντιφασίστας που σέβεται τον εαυτό του, απαγορεύεται να μην είναι εναντίον της ύπαρξης του εβραϊκού κράτους.

Πόσο μπορεί αυτή η πολιτική απομόνωσης και ρητορική μίσους, να επηρεάσει τις εβραϊκές κοινότητες σε όλο τον κόσμο; Η απάντηση δίνεται μέσα από την διοργάνωση ενός συνεδρίου στην Ιερουσαλήμ με την κωδική ονομασία «stopBDS», ενώ το επόμενο ήδη προγραμματίζεται να γίνει στο Λος Άντζελες. Αν δεν υπήρχε κίνδυνος, δεν θα υπήρχε τόσο έντονη ανησυχία. Ακτιβιστές, πολιτικοί, καλλιτέχνες και ο Πρόεδρος του Παγκόσμιου Εβραϊκού Συνεδρίου, Ronald Lauder, μίλησαν ανοιχτά για τον αντισημιτισμό και τους κινδύνους αυτής της ομάδας. Ακόμη και η βράβευση του πρώην προέδρου Σιμόν Πέρες από την UNESCO πριν ένα μήνα, κινδύνευσε από συντονισμένες προσπάθειες του B.D.S.

Ο απλός κόσμος και οι θεσμοί πρέπει όλοι μαζί να καταλάβουμε, πως η υποτίμηση του μεγέθους ενός προβλήματος δεν αποδυναμώνει το πρόβλημα αλλά εμάς και τις αντιδράσεις μας. Ο σύγχρονος αντισημιτισμός ζητά πάλι την δαιμονοποίηση Εβραίων, για να μπορέσει χωρίς εμπόδια να μας επιτεθεί ξανά. Ζητά την απομόνωση της εβραϊκής σκέψης και δημιουργίας σε όλο τον κόσμο, ώστε να ακυρωθεί η ίδια η ύπαρξη του κράτους του Ισραήλ. Από εμάς εξαρτάται αν θα τα καταφέρει.

Πηγή: «Αλεφ», Τεύχος 60. Αναδημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα της Ισραηλιτικής Κοινότητας Αθηνών. Αναπαράγεται εδώ με την άδεια της συγγραφέως.

Rabbi Sacks on the Boycott, Divestment and Sanctions (BDS) campaign

Διαβάστε επίσης:

Όλα τα κείμενα που έχουμε (ανα)δημοσιεύσει στο παρόν ιστολόγιο για το BDS θα τα βρείτε εδώ.

Nazi symbols found in the city of Pafos, Cyprus

Text & Photos: Watch: Antisemitism in Europe (9 January 2020)

Several swastikas and other Nazi-symbols were found in the city of Pafos. The antisemitic paintings are associated with neonazi football-hooligans who support the Cypriot football team “Apoel Nikosia”.
As one can see in the pictures below, Apoel Hooligans (AU79) openly support the fascist Blood & Honour movement (14 / 88 graffiti) as well as the greek neo-fascist party Chrysi Avgi (Golden Dawn) and its cypriot sister party ELAM (National Popular Front).

Νέα βεβήλωση του Μνημείου Ολοκαυτώματος στα Τρίκαλα

Δεύτερο συμβάν βανδαλισμού εβραϊκού χώρου σε διάστημα μόλις δύο ημερών στην πόλη των Τρικάλων.

“Μετά τον βανδαλισμό της Συναγωγής, στις 2.1.2020 έγινε ο βανδαλισμός του Μνημείου Ολοκαυτώματος των Τρικάλων, το οποίο υπέστη σοβαρότατες ζημιές αφού καταστράφηκε  τμήμα της περίφραξης και αποκόλλησαν το Άστρο του Δαυίδ. Υπενθυμίζεται ότι το Μνημείο είχε βεβηλωθεί με αντισημιτικά συνθήματα τρείς φορές τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο του 2019″, επισημαίνει μεταξύ άλλων σε ανακοίνωσή του το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο.

Πηγή: Ισραηλιτική Κοινότητα Τρικάλων, via Παναγιώτης Δημητράς

Ο Δήμος Τρικκαίων καταδίκασε σήμερα τη διπλή αντισημιτική επίθεση, καλώντας τους κατοίκους “να διαφυλάξουν την ιστορία της πόλης, τον σεβασμό στον συνάνθρωπο, όπως έμπρακτα έχουν εκφραστεί πολλές φορές στο διάβα των αιώνων.”

Εντύπωση προκαλεί η σιωπή κυβέρνησης και αντιπολίτευσης.

Μηνυτήρια αναφορά για την αντισημιτική βεβήλωση της Συναγωγής των Τρικάλων στις 31 Δεκεμβρίου 2019, με το σύνθημα “Εβραϊκά φίδια έξω” έχει κατατεθεί από το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι.

Update: Το Ε.Π.Σ.Ε. κατέθεσε μηνυτήρια αναφορά και για τον αντισημιτικό βανδαλισμό του Μνημείου Ολοκαυτώματος των Τρικάλων.

Interview with Diána Vonnák about the European Jewish Cemeteries Initiative

The ESJF European Jewish Cemeteries Initiative is a German-based non-profit organization with the core objective of protecting and preserving Jewish cemetery sites across the European continent. With the financial support of the European Commission, the ESJF started in December 2018 a full mapping process of 1,500 Jewish burial sites across five European countries. Diána Vonnák, Head Officer of Communication and Media (and a trained social anthropologist) at ESJF European Jewish Cemeteries, answered some questions for Against Antisemitism blog about this unique project.

Until its completion in June 2020, the project will carry out extensive research and survey work in five European countries: Greece, Lithuania, Moldova, Slovakia, and Ukraine. Why did you choose those five countries?

We wanted to have a range of countries that are all important for the history of Judaism in Europe, and that encompass the diversity of European Jewish heritage. It has been a great experience to work in Sephardic and Ashkenazi cemeteries and research the differences. Another important angle is the institutional and legal diversity of these countries: the challenges have been really different: Lithuania had a comprehensive list of cemeteries, but these weren’t surveyed with the accuracy of our drone surveys, while for instance Ukraine and Moldova had no comprehensive data. In these cases it is crucial to verify the existence of cemeteries, visit any site where there’s a chance to find one: we visited 132 places in Moldova and were able to survey 70 cemeteries, but there were places nobody documented before. This work is less spectacular but it is incredibly important if we want to have a proper overview of European Jewish cemeteries. In some places, like in Slovakia, the Jewish community owns these sites, but elsewhere, as in Greece, ownership varies from site to site. By the end of this survey we will have a solid grasp of the main challenges and a greater understanding of the situations in our project countries.

In order to map burial sites, your team is using unmanned aerial vehicles commonly known as drones. How do drones facilitate your work? 

Drone technology allows us to take high resolution aerial images which has individual GPS coordinates of every image (geotag). Later we are processing those images to create a point cloud from which we can make a preliminary terrain analysis such as topography of the site. This gives us very precise information about each and every site, which serves a dual purpose: it documents the condition of every cemetery, and it is the basis of any future protective measure like fencing. We are using point cloud to create a 3D model of sites that makes it easy, cost effective and fast to plan fencing. In short, UAV made our work more faster and accurate. 

Your team travelled in Greece between 26 March and 14 April 2019, visiting 48 places and mapping 45 sites altogether. What have been the challenges and particularities of mapping Jewish cemeteries in Greece?

The geography of Greece was a challenge for our survey team: places can be remote, you have to fly, take a ferry to reach smaller islands. This is something we did not experience in other places. Greece is really divided: most sites are either demolished, or when they survive, they tend to be fenced and cared for. We classify cemeteries according to the urgency of the need for fencing and we found only three sites that would require urgent action: Argostoli and the old and new cemetery in Didymotheicho. 

Drone image of Athens 3rd Jewish cemetery, an example of a well-preserved and maintained Jewish cemetery. Photo courtesy of ESJF.
Drone image of Athens 3rd Jewish cemetery, an example of a well-preserved and maintained Jewish cemetery. Photo courtesy of ESJF.
Drone image of the old Jewish Cemetery of Didymoteicho. Both the old and new cemeteries of Didymoteicho are partially fenced, but the fence is in such a dilapidated condition that they are in urgent need of re-fencing. Courtesy of ESJF.
Drone image of the Old Jewish Cemetery of Didymoteicho. Both the old and new cemeteries of Didymoteicho are partially fenced, but the fence is in such a dilapidated condition that they are in urgent need of re-fencing. Courtesy of ESJF.

The city of Ioannina once was the center of Romaniote Jewish life. It is not well known that the Zosimaia Lyceum and a school yard are standing today on the site of the old Jewish Cemetery. How did you survey a burial site that doesn’t exist anymore?

We use old maps and historic information to establish the boundary of cemeteries. In case they are built over, as in Ioannina, Heraklion or Corfu, we still gather photographic evidence, but there is not much we can do. In Greece, this has been a sadly common situation: 43% of the sites we surveyed were demolished and overbuilt. In Thessaloniki, for instance, a university campus was built on a really old cemetery that dates back to the late 15th century. We encountered similar cases elsewhere too, e.g. in Ukraine. In these cases, memorialisation is especially important, as this remains our only chance to save these sites from oblivion. Education, awareness raising is crucial in these contexts and it takes the place of using cemeteries themselves as testimonies of a shared history, which is what ESJF would do otherwise.

The old Jewish cemetery of Ioannina was demolished and has been built over. Today, the Zosimaia Lyceum and a school yard are standing on the site. Both photos courtesy of ESJF.
The Old Jewish cemetery of Ioannina was demolished and has been built over. Today, the Zosimaia Lyceum and a school yard are standing on the site. Both photos courtesy of ESJF.

Your team also surveyed other Jewish cemeteries in the region of Epirus which are less known than the cemetery in Ioannina: Paramythia, Arta and Preveza. Which are the challenges that you faced?

Arta, Paramythia and Preveza are all demolished sites, so our work was chiefly about documentation. Arta has a sign at the former Jewish neighbourhood, and a memorial. Preveza has residential and commercial buildings over it, Paramythia is now covered by a highway and a bus stop. In these cases it is often difficult to establish the boundary accurately, that can be a huge challenge. If we step away from the challenges of survey itself, the biggest difficulty lies in keeping the memory of something invisible alive. A comprehensive database like ours helps to grasp the sheer scale of destruction, and hopefully to work against it,  to address this loss.

The Jewish Cemetery of Preveza has now residential and commercial buildings over it. Drone photo courtesy of ESJF.
The Jewish Cemetery of Preveza has now residential and commercial buildings over it. Drone photo courtesy of ESJF.

According to a recent study commissioned by the Heinrich Böll Stiftung Greece, the incidents of antisemitic rhetoric and the recorded attacks against Jewish cemeteries, monuments and synagogues in Greece are disproportionately high although the numbers of Greeks of Jewish religion are, according to the Greek Census, very low (5000, i.e. 0.05% of the Greek population). How do you think that the European Jewish Cemeteries Initiative can contribute to a better protection of Greek Jewish cemeteries?

ESJF believes in the importance of the engagement of communities, local authorities and the broader public in general. We always try to work with mayors, reach out to schools. We do not carry out advocacy work per se, but we believe in the power of restoring knowledge and awareness about heritage sites. Jewish heritage is part of our shared, European heritage and often, especially in the absence of a local Jewish community, gentile communities are important guardians of these sites. Our surveyors experience quite some interest from locals: people ask questions, want to know more. Building an open-access database, carrying out educational projects and engaging local leaders are the first steps to work against atrocities.

Some weeks ago, Moses Elisaf, the head of the tiny Jewish community in Ioannina and a distinguished professor of pathology, was elected the country’s first-ever Jewish mayor. What do you think about Elisaf’s victory?

Of course we welcome a political climate where the Jewishness of a candidate is not an obstacle for their success. However, the sheer emphasis that his Jewish origins receive points to the fact that Greek Jewish life hasn’t been “normalized” post-Holocaust in a way that one may hope. There is still an “us” vs. “them” logic in marking Elisaf as a Jewish mayor. We had an amazing experience with many mayors in various countries, and have seen the dramatic difference their policies can make in the fate of Jewish heritage sites. We welcome any mayor, Jewish or not, who is happy to undertake the responsibility of tending to the local Jewish heritage, engaging their entire community. ESJF’s work, through education and awareness, aims at showing that Jewish heritage is not something separate that concerns only those who identify as Jewish. Instead, it’s a common heritage. Greek Jewish history is also relevant and important for non-Jewish Greeks (and beyond that for Europe in general). We hope that ESJF’s work can be a help in normalizing and integrating Jewish presence, Jewish identity and Jewish heritage in Europe.

The new Jewish Cemetery of Ioannina.  A number of gravestones have been moved from the old demolished cemetery. Courtesy of ESJF.
The New Jewish Cemetery of Ioannina. A number of gravestones have been moved from the old demolished cemetery. Courtesy of ESJF.

The ESJF provides free access to its database of Greek cemetery sites: https://www.esjf-surveys.org/surveys-in-greece/

Greek journalist trivializes Holocaust in a tweet criticizing Opposition leader

Journalist Kostas Vaxevanis, editor of “Documento” newspaper, trivialized Holocaust in a tweet criticizing Opposition leader Kyriakos Mitsotakis and his statement in favour of the ‘7day work week’. Vaxevanis in his tweet of May 12, 2019 used the inscription over the gate of Auschwitz “Arbeit Macht Frei” to comment on K. Mitsotakis.

The Central Board of Jewish Communities in Greece (KIS) stressed in an announcement the inappropriate use of the symbols of the Holocaust:

The use of this inscription within a political controversy and a journalistic comment is unacceptable because it downgrades, minimizes and trivializes a symbol of horror and Nazi barbarism. In Auschwitz every trace of humanity was lost and inhumanity and harrowing death prevailed. Millions of people were killed there because they were either Jews or “different”.

Read full statement here.

Kostas Vaxevanis responded here.

Holocaust trivialization is a recurrent phenomenon in Greek politics. For example, a cartoon published in the leftist newspaper Efimerida ton Syntakton in July 2018 depicted the entrance to the Auschwitz death camp with the message “the 12-hour [work day] sets you free,” to protest plans for a 12-hour work day in Austria (more information).

Τριήμερο εκδηλώσεων για την εξόντωση των Εβραίων της Βέροιας

Η πιο δύσκολη μνήμη

Τριήμερο εκδηλώσεων (31/5-3/6) για την εξόντωση των Εβραίων της Βέροιας:

– Παρασκευή, 31 Μαΐου 2019. Αμφιθέατρο Νέου Μουσείου Αιγών| 20.30

Από την Βέροια στο Άουσβιτς (Η τεκµηρίωση του τρόµου)
Οµιλία του δικηγόρου-συγγραφέα Γιώργου Λιόλιου

– Σάββατο, 1 Ιουνίου 2019. Νέο Μουσείο Αιγών| 20.00

“∆άκρυα του χθες Μνήµες του σήµερα”
Συναυλία µε την µε την διεθνούς φήµης σοπράνο Σόνια
Θεοδωρίδου.

Η Βεροιώτισσα καλλιτέχνης θα µας υποδεχτεί σε ένα συναρπαστικό µουσικό και θεατρικό ταξίδι, µε έργα των Κουρτ Βάιλ και Μπέρτολτ Μπρεχτ. Σκηνοθεσία: Μαρλέν Καµίνσυ. Διεύθυνση ορχήστρας Mobile: Θεόδωρος Ορφανίδης. Ενορχήστρωση: Θεόδωρος Κοτεπάνος. Συµµετέχουν τα µέλη της χορωδίας Cantabile.

– ∆ευτέρα, 3 Ιουνίου 2019. Οδός Μητροπόλεως – Δημαρχείο Βέροιας|10.00 και οδός 10ης Μεραρχείας|12.00

Οι λίθοι της µνήµης

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηµαθίας, σε συνδιοργάνωση µε την Οµάδα Πολιτών Βεροίας και την υποστήριξη του ιδρύµατος Heinrich Böll (παράρτηµα Θεσσαλονίκης) και του 1ου ΓΕΛ Βέροιας, παρουσιάζει την δράση των Λίθων της Μνήµης. Πρόκειται για την τοποθέτηση έξι λίθων, στην µνήµη έξι Εβραίων µαθητών του Γυµνασίου και του εβραϊκού δηµοτικού σχολείου της Βέροιας που εξοντώθηκαν από τους Ναζί στη διάρκεια της Γερµανικής Κατοχής. Η δράση θα πραγµατοποιηθεί µε την ενεργό παρουσία του Γερµανού καλλιτέχνη και εµπνευστή της ιδέας Gunter Demnig.

Παράλληλα, η ΕΦΑ Ηµαθίας θα πραγµατοποιήσει µε το 1ο ΓΕΛ Βέροιας εκπαιδευτικές δράσεις που θα περιλαµβάνουν εργαστήρια δηµιουργικής γραφής και εικαστικής έκφρασης, µε θέµα την Βέροια πριν και κατά τον Β’ Παγκόσµιο Πόλεµο. Στόχος των δράσεων αυτών είναι η ανάπτυξη της κριτικής και ιστορικής σκέψης, ο στοχασµός, η ενσυναίσθηση και ο αναστοχασµός των µαθητών για την δίωξη και την εξαφάνιση συµπολιτών µας, επικεντρώνοντας στις έξι µορφές των συνοµηλίκων τους Εβραίων µαθητών.

– Τετάρτη, 19 Ιουνίου 2019. Δημόσια Βιβλιοθήκη Βέροιας. Ο Γιώργος Λιόλιος θα συνομιλήσει με τον Γερμανό συγγραφέα και ερευνητή Hans-Joachim Lang με αφορμή το βιβλίο του “Οι γυναίκες του μπλοκ 10” (έκδ. University Studio Press 2019) καθώς και με την Niki Eideneier, το οποίο πραγματεύεται τα πειράματα που πραγματοποιούνταν σε Εβραίες γυναίκες-κρατούμενες στο Άουσβιτς.

Πηγή: Γιώργος Λιόλιος (facebook)

Έκθεση για τον Αντισημιτισμό (2018) του Κέντρου Κάντορ

Πηγή: Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο

Annual-Kantor-Center-Worldwide-850x788

Source: antisemitism.org.il

Αξιοσημείωτη και ανησυχητική αύξηση των βίαιων αντισημιτικών περιστατικών -κατά 13% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά- καταγράφει η έκθεση για τον Αντισημιτισμό κατά το 2018, του Κέντρου Κάντορ του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ, που δόθηκε στη δημοσιότητα την 1η Μαΐου 2019. Τα περιστατικά αυτά φτάνουν περίπου τα 400 σε παγκόσμια κλίμακα, με τα περισσότερα να καταγράφονται στις ΗΠΑ -με περισσότερες από 100 περιπτώσεις σοβαρών αντισημιτικών επιθέσεων- το Ηνωμένο Βασίλειο -με 68 περιπτώσεις-  τη Γαλλία και την Γερμανία -με 35 περιστατικά αντίστοιχα- και τον Καναδά με 20. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Γερμανίας, όπου οι επιθέσεις εναντίον Εβραίων αυξήθηκαν κατά 70% στο 2018, έναντι εκείνων του 2017.

«Είναι πλέον σαφές ότι ο αντισημιτισμός δεν περιορίζεται στο τρίγωνο μεταξύ ακροδεξιάς, ακροαριστεράς και ριζοσπαστικού ισλαμισμού, αλλά έχει καταστεί συνηθισμένο φαινόμενο, συχνά αποδεκτό από την κοινωνία», τόνισε ο Δρ. Μοσέ Κάντορ, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Εβραϊκού Συνεδρίου (EJC), κατά τη συνέντευξη Τύπου παρουσίασης της φετινής έκθεσης.

Δείτε εδώ την έκθεση ANTISEMITISM WORLDWIDE 2018 – The Kantor Center– TAU Report (στις σελ. 76-83 το κεφάλαιο για την Ελλάδα).

Εδώ το αρχείο σε PDF