Through the lens of Nissim Levis


Press Release

The Jewish Museum of Greece would like to invite you to the opening of its periodic exhibition “Through the lens of Nissim Levis: a family, an era”, which will take place on Monday, January 22, 2018.

The exhibition will be realised within the framework of a three-year programme of the JMG with the Embassy of the Federal Republic of Germany in Athens, which continuously, consistently and successfully supports the Museum’s work.

The exhibition focuses on Dr. Nissim Levis’ artistic photography, which covers the time period from the last years of the Ottoman rule (1898 – 1913) and the following years of upheaval and change, until 1930. It allows the visitor a glimpse into the life of a prominent family, within a community belonging to the beautiful northern Greek town of Ioannina, just moments before the War ravaged it and changed the fabric of its society forever, through the murder of the great majority of its Jewish inhabitants.

Read more

More information about Nissim Levis (in Greek)


El Maleh Rachamim prayer in Holocaust Memorial ceremony in Ioannina, Greece (2014)

Cantor Haim Ischakis performs El Maleh Rachamim at the Kahal Kadosh Yashan Synagogue in Ioannina, Greece. The video was recorded on Sunday, March 30, 2014 during the Holocaust Memorial Ceremony for the remembrance of the 70 years since the Nazi deportations of Greek Jews. More than 500 people from all over the world, including foreign Diplomats and local dignitaries, attended this moving ceremony organized by the IHRA (International Holocaust Remembrance Alliance) and the historical Romaniote local Jewish Community.

Articles about the ceremony:

Greece’s Romaniote Jews remember a catastrophe and grapple with disappearing (JTA)

Greece’s Last Romaniote Jews Remember a Catastrophe (JTA)

The Jewish Community of Ioannina in the spotlight: Two exhibitions in Athens



“The Jewish Community of Ioannina – The Memory of Artefacts” 
This exhibition highlights historical aspects regarding the daily life of the old Romaniote Community of Ioannina, combining the information with photographic material and authentic objects from the J.M.G. collections, which are presented to the public for the first time, but also with unique artefacts kindly loaned by private individuals.

Joseph Eligia, the Poet of the Lake
This interactive exhibition offers visitors the opportunity to become acquainted with the era, the life and the work of the great scholar and poet from Ioannina, and encourages them to develop a reciprocal dialogue with him, based on the poems and the translations of the holy texts, which he bequeathed us.

The aim of the periodic exhibitions and the related cultural activities is to present the public with elements from the life and traditions of one of the smaller, but yet oldest Jewish communities in Greece, and also to explore its individual and collective contribution to the enrichment of the local urban and social transformations.

The exhibitions are accompanied by a bilingual catalogue, as well as educational programmes specially designed for students.

The exhibitions will be hosted by the Jewish Museum of Greece from January 23 until September 25, 2017.

Inauguration: Monday, January 23, 2017 at 19:00. Open House: 18:00 – 21:00

More information here.

«Η Εβραϊκή Κοινότητα των Ιωαννίνων – Αντικειμένων Μνήμη»
Αναδεικνύει πτυχές της ιστορίας και της καθημερινής ζωής της παλιάς ρωμανιώτικης κοινότητας των Ιωαννίνων, συνδυάζοντας τις πληροφορίες με φωτογραφικό υλικό και αυθεντικά αντικείμενα από τις συλλογές του Ε.Μ.Ε. που παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο ευρύ κοινό, αλλά και με πρωτότυπα κειμήλια υπό ευγενική παραχώρηση ιδιωτών.

«Γιοσέφ Ελιγιά, o Ποιητής της Λίμνης»
Αυτή η διαδραστική έκθεση δίνει στους επισκέπτες την ευκαιρία να γνωρίσουν την εποχή, τη ζωή και το έργο του σπουδαίου γιαννιώτη διανοούμενου και ποιητή και τους ενθαρρύνει να αναπτύξουν μια διαλογική σχέση μαζί του, βασισμένη στα ποιήματα και τις μεταφράσεις των ιερών κειμένων που μας κληροδότησε.

Στόχος των περιοδικών εκθέσεων και των συνδεόμενων πολιτιστικών δράσεων, είναι να παρουσιάσουν στο κοινό στοιχεία από τη ζωή και την παράδοση μιας από τις μικρότερες, αλλά και συνάμα παλαιότερες εβραϊκές κοινότητες του ελλαδικού χώρου, και να διερευνήσουν την ατομική και συλλογική προσφορά της στον εμπλουτισμό των τοπικών αστικών και κοινωνικών μετασχηματισμών.

Τις εκθέσεις συνοδεύει δίγλωσσος κατάλογος, καθώς και ειδικά σχεδιασμένα εκπαιδευτικά προγράμματα για το μαθητικό κοινό.

Οι έκθεσεις θα φιλοξενηθούν στο Εβραϊκό Μουσείο της Ελλάδος από τις 23 Ιανουαρίου έως τις 25 Σεπτεμβρίου 2017.

Εγκαίνια: 23.01.2017, 19.00. Διάρκεια Εκδήλωσης: 18:00 – 21:00.

Περισσότερες πληροφορίες εδώ.

Ioannina Synagogue Vandalized with Swastikas


On September 12, 2016, the exterior of the Synagogue of Ioannina was found by local Jewish Community members desecrated with swastikas graffiti. The authorities were notified. The Central Board of Jewish Communities in Greece issued the following announcement:

Vandal racists defaced with swastikas the exterior of the surrounding wall of the historic Synagogue of Ioannina, situated in the old walled city, the Kastro (Castle). Vandals drew swastikas also in some houses of the surrounding area.

The Central Board of Jewish Communities in Greece expressed the Greek Jewry’s repudiation for this hideous act and urged the competent authorities to work for the arrest of the perpetrators as well as for the adequate protection of the Synagogue so as to contain such incidents that stain the image of the city of Ioannina.

Athens, September 12, 2016

Central Board of Jewish Communities in Greece



Photo courtesy of Alekos Raptis, Ioannina 12/09/2016



Photo courtesy of Alekos Raptis, Ioannina 12/09/2016

An example of how attacks against Jews are normalized in Ioannina

“This particular incident does not concern the typical neonazi crude antisemitism which we see every day in newstands all around Greece with titles like «Zionist plan to exterminate the White Race». On the contrary it offers the token condemnation of nazi murders but takes offense at every facet of Jewish existence. The pretext for this attack is the Holocaust Memorial planned for the city of Ioannina, a city in which faced multiple violent antisemitic acts in the past, albeit met with limited but nevertheless existent resistance by Christians.”

Abravanel, the Blog

Antisemitic articles are so abundant in the Greek Press that one could fill entire volumes with one-year’s output alone. But one would err, should he presume the mere abundance as proof of why Greece is the most antisemitic country in the western world. Instead the feature that sets Greece apart is how normalized and ubiquitous antisemitism is; or as Moses Altcheh says “it is embedded in the society”.

desecrated gravestone form KIS Antisemitic violence; the president of the community saw his own mother’s tomb vandalized and sprayed with animal blood

In an article by Kostas Kaltsis in the Proinos Logos newspaper, we have everything: rhetorical questions whether we should continue talking about the Holocaust, claims that many more Greek Christians died, that Jews do not care about Greek (Christian) deaths, of Jewish influence on how the world evolves, of the genocide of the Palestinians, of accusations of Jews…

View original post 999 more words

Book bazaar in Northern Greece sells antisemitic publication

It came to the attention of Against Antisemitism – Ενάντια στον αντισημιτισμό that a centrally located book bazaar in Ioannina (or Jannina), the capital of the region of Epirus, sells the antisemitic forgery „The Protocols of the Elders of Zion“ [see photo below]. The book bazaar is held on Averof Street.

Read below our protest (in Greek).

Update, 14/01: The owners of the bazaar responded that they generally oppose censorship of the books sold at the bazaar and believe that the clients should decide themselves if they buy such books or not. We responded that freedom of speech is not unlimited and should be protected by the interdiction of books promoting racism & antisemitism. If Ioannina Book Fest totally opposes censorship, why don’t they sell books praising anti-Greek massacres in the Ottoman Empire or the apartheid in South Africa?


Photo: Vangelis Vikas (Ioannina, 7/1/2016)

Προς τους ιδιοκτήτες του Ioannina Bookfest BOOKS Bazaar

Σας παρακαλούμε να αποσύρετε άμεσα από τις προθήκες σας το επικίνδυνο λιβελογράφημα «Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών» που στρέφεται κατά των Εβραίων και της Δημοκρατίας. Το συγκεκριμένο βιβλίο διατίθεται, μάλιστα, στο χώρο σας δίπλα από μεταφραστικό πόνημα του κορυφαίου Γιαννιωτοεβραίου διανοητή Γιωσέφ Ελιγιά, κάτι που προσβάλλει, ασφαλώς, τους Γιαννιωτοεβραίους καθώς και τους υπόλοιπους κατοίκους αυτής της πόλης.

Σας ενημερώνουμε, τέλος, ότι δημοσιεύσαμε την παρούσα διαμαρτυρία στο ιστολόγιο

Δημήτρης Κράββαρης & Παναγιώτης Κράββαρης

Update, 13/01/2016

Η απάντηση του

Αγαπητοί κύριοι,
σας ευχαριστούμε για την επισήμανση
και θα επικοινωνήσουμε με τους υπεύθυνους στα Ιωάννινα,
παρά το γεγονός πως δεν λογοκρίνουμε τους τίτλους που συμμετέχουν
αλλά αφήνουμε στην ευχέρεια του κοινού την επιλογή
Η ανταπάντησή μας:

Κυρίες, κύριοι,

σας ευχαριστούμε για την απάντησή σας, αν και δεν λάβαμε συγκεκριμένη διαβεβαίωση για το θέμα του βιβλίου του Ελιγιά. Μας συγκινεί η αντίθεσή σας στη λογοκρισία, αλλά επιτρέψτε μας να προσθέσουμε πως αυτό ακριβώς προασπίζει την ελευθερία του λόγου και της ελεύθερης διακίνησης ιδεών: Ο αποκλεισμός βιβλίων μίσους και νοσηρής προπαγάνδας, στα οποία αρέσκονται φασίστες, ρατσιστές κάθε είδους και αντισημίτες. Με την ίδια λογική, γιατί δεν πουλάτε και βιβλία που εξαίρουν το απαρτχάιντ στη Ν. Αφρική ή τη σφαγή χριστιανικών πληθυσμών στην Οθωμανική Αυτοκρατορία;
Δ. Κράββαρης, Π. Κράββαρης

Έκκληση για οικονομική ενίσχυση με σκοπό την αποκατάσταση των ζημιών στο Εβραϊκό Νεκροταφείο των Ιωαννίνων / Fundraising to restore the Jewish Cemetery of Ioannina (Greece)

Σύμφωνα με το, θυελλώδεις άνεμοι προκάλεσαν την Πρωτοχρονιά τεράστιες ζημιές στο Εβραϊκό Νεκροταφείο των Ιωαννίνων. Το μικρό κτίριο που χρησιμοποιείται ως Συναγωγή για τις νεκρώσιμες ακολουθίες, το πλακόστρωτο αλλά και αρκετοί τάφοι υπέστησαν σημαντικές φθορές. Επειδή η ολιγάριθμη Εβραϊκή Κοινότητα των Ιωαννίνων θα είναι αδύνατο να καλύψει από μόνη της το κόστος των ζημιών που ανέρχονται σε πολλές χιλιάδες ευρώ, η Μάρσια Χαντάντ Οικονομόπουλος, διευθύντρια της συναγωγής & του μουσείου Kehila Kedosha Janina στη Νέα Υόρκη, απευθύνει έκκληση για άμεση οικονομική ενίσχυση με σκοπό την αποκατάσταση των ζημιών. Όποια/ος θέλει να βοηθήσει, μπορεί να επικοινωνήσει μαζί της στο μέιλ kehila_kedosha_janina [at]

According to the news portal, strong storm winds severely damaged the Jewish Cemetery of Ioannina, Greece on Thursday January 1st. The Kehila Kedosha Janina Synagogue & Museum of NY, is spearheading a drive to raise money for repairs (estimated at more than $50,000). US residents can donate by sending checks to Kehila Kedosha Janina Synagogue, 280 Broome Street, New York, NY 10002. For those outside the United States who wish to make bank transfers directly to the Jewish Community of Ioannina, please contact Marcia Ikonomopoulos at kehila_kedosha_janina [at] and she will send you the bank information for the Jewish community in Ioannina.

More information: Jewish cemetery in Ioannina, Greece damaged by storm (Jewish Heritage Europe)

Uprooted tree next to tahara house at the Jewish cemetery in Ioannina, Greece. More photos at

Uprooted tree next to tahara house at the Jewish cemetery in Ioannina, Greece. More photos at

Η «Μηχανή του Χρόνου» για τα ατιμώρητα εγκλήματα της Μεραρχίας Εντελβάις στην Ήπειρο και την Κεφαλονιά / Eine Sendung des griechischen Fernsehens zu den Gräueltaten der “Edelweiß”-Division in Epirus und auf Kefalonia

Το εντελβάις (στο σκούφο και στα μανίκια της στολής) ήταν το διακριτικό της 1ης Ορεινής Μεραρχίας της Βέρμαχτ, μιας επίλεκτης μονάδας που αποτελούνταν από Βαυαρούς και Αυστριακούς στρατιώτες. Πίσω από το άνθος κρυβόταν, όμως, μια αιμοσταγής ομάδα εγκληματιών. Η Μεραρχία Εντελβάις αιματοκύλησε τα Βαλκάνια και την Ελλάδα το 1943-44, έχοντας ήδη αναλάβει επιχειρήσεις στην Πολωνία, τη Γαλλία, τη Γιουγκοσλαβία και τη Σοβιετική Ένωση.

Μέσα σε λίγους μήνες, κατέκαψε και ερήμωσε εκατοντάδες χωριά στην Ήπειρο, κατέσφαξε τους κατοίκους του Κομμένου, των Λιγκιάδων και της Μουσιωτίτσας με το πρόσχημα των αντιποίνων, ενώ ευθύνεται και για το ξεκλήρισμα της Εβραϊκής Κοινότητας των Ιωαννίνων. Τα εγκλήματα της Μεραρχίας Εντελβάις ανέδειξε με τις έρευνές του ο Χέρμαν Φρανκ Μάγερ.

Στη «Μηχανή του Χρόνου» που προβλήθηκε στις 28 Οκτωβρίου (βλ. το βίντεο παρακάτω) αποκαλύπτονται τα ονόματα των αξιωματικών και των στρατιωτών που διέπραξαν τα ειδεχθή εγκλήματα, χωρίς ποτέ να λογοδοτήσουν για τις πράξεις τους. Μάλιστα κάποιοι από αυτούς έγιναν επιφανή στελέχη της μεταπολεμικής Γερμανίας. Στην εκπομπή μιλούν συγγενείς των θυμάτων και επιζώντες – μεταξύ αυτών και η Εσθήρ Κοέν, ο ιστορικός Ιάσων Χανδρινός, οι ιστορικοί ερευνητές Αλέκος Ράπτης και Απόστολος Παπαγεωργίου, ο Πρόεδρος της Εβραϊκής Κοινότητας των Ιωαννίνων Μωυσής Ελισάφ, ο καθηγητής Παιδαγωγικής Αθανάσιος Γκότοβος, ο καθηγητής Μαθηματικών Παναγιώτης Τσαμάτος και ο φιλόλογος Δημήτρης Βλαχοπάνος.

Die “Edelweiß”-Division war eine Eliteeinheit der Wehrmacht, die aus Österreichern und Bayern bestand und 1939-43 am Polen-, Frankreich- und Jugoslawienfeldzug sowie am Krieg gegen die Sowjetunion teilnahm. Ab Frühjahr 1943 war sie mit Besatzungsaufgaben auf dem Balkan und in Griechenland betraut. Dort wurden Repressalien gegen die ansässige Bevölkerung, Geiselerschießungen, Erschießungen der als Partisanenhelfer Verdächtigen, das Niederbrennen von Dörfern und der Abtrieb des Viehs ausgeübt. Allein in den drei Monaten zwischen Anfang Juli und Anfang Oktober 1943 sollen etwa 207 Ortschaften mit etwa 4.500 Häusern zerstört und über 2.000 Zivilisten, Griechen und Albaner, getötet worden sein.

Ein Beispiel dafür ist das Massaker von Kommeno in Epirus (Nord-Westen Griechenlands), dem 317 Einwohner zum Opfer fielen, darunter Kleinkinder, 94 Kinder unter 15 Jahren und zahlreiche Personen über 65 Jahre. Die Division beteiligte sich auch aktiv an der Durchführung der Deportation der jüdischen Gemeinde von Ioannina (Hauptstadt von Epirus) am 25. März 1944 nach Auschwitz-Birkenau. 95 Prozent der jüdischen Gemeinde wurden durch diese Aktion ausgelöscht. Im September 1943 übte die Division Massenmord an nach der Kapitulation Italiens auf der Insel Kefalonia gefangengenommenen Soldaten der Division Acqui. [Quelle:]

Die Verbrechen der “Edelweiß”-Division untersucht Hermann Frank Meyer in seinem Buch „Blutiges Edelweiß. Die 1. Gebirgsdivision im Zweiten Weltkrieg“ (Berlin 2008).

Der griechische Sender Nerit widmete vor einigen Wochen eine Sendung (siehe Video oben – leider ohne englische oder deutsche Untertitel) diesem Thema, in der Überlebende und Zeitzeugen von den Verbrechen der “Edelweiß”-Division berichten. In der Sendung sprechen außerdem Forscher, wie Iason Chandrinos und Alekos Raptis, der Vorsitzende der jüdischen Gemeinde von Ioannina und Universitätsprofessor, Moisis Elisaf, und der Universitätsprofessor Athanasios Gotovos. Es sei zudem darauf verwiesen, dass die Taten der 1. Gebirgsdivision in der Bundesrepublik nie strafrechtlich geahndet wurden.

Deportation der Mitglieder der jüdischen Gemeinde von Ioannina am 25. März 2014.

Deportation der Mitglieder der jüdischen Gemeinde von Ioannina am 25. März 2014.

Desde Grecia, Akí Salonika para Radio Sefarad: Ioánnina 70 Años 1944- 2014 In Memoriam de todos aquellos que no regresaron…

Στις 25 Μαρτίου συμπληρώθηκαν 70 χρόνια από την καταστροφή της Εβραϊκής Κοινότητας των Ιωαννίνων από τους ναζί. Στο πλαίσιο της ραδιοφωνικής της εκπομπής, η Angela María Arbeláez διαβάζει τα ονόματα όλων σχεδόν των συμπολιτών μας που χάθηκαν στο Άουσβιτς. Με αφορμή αυτή τη θλιβερή επέτειο, ο “Ηπειρωτικός Αγών” δημοσιεύει ξανά το αφιέρωμα με την αναγνώριση προσώπων από τον εκτοπισμό των Εβραίων των Ιωαννίνων, στις 25 Μαρτίου του ’44.

GRECIA-86-700x325DESDE GRECIA, AKÍ SALÓNIKA, CON ÁNGELA ÁRBELAEZ – Desde Grecia Akí, Salonika * se realiza en memoria de Sabby Cohen Z”L (1903-1944 Monastir, Salónica, Auschwitz) mártir de la Shoá. Recuerda el sufrimiento y honra la vida de su amada esposa Germain (Ζermain) -Matalón-(1910), Salónica.
Hoy recordamos los nombres de los Judíos de Ioánnina deportados en la madrugada de 25 de Marzo de 1944 hacía los campos de la muerte. In Memoriam!

Del libro de Christoph-U.Schminck-Gustavus “Memorias de la ocupación II. La destrucción de la Comunidad Judía de Yianina”. Ιταλοί και Γερμανοί στα Γιάννενα και η καταστροφή της Εβραικής Kοινότητας-Epimetro Dra.Rena Molho, Ed. Isnafí, 2008

Traducción fragmento: A.M.A
”Policía Secreta. Grupo 621 de la gendarmería del XXII Cuerpo de Tierra del Ejercito Alemán.
Madrugada del 27-3-1944
(…) El 25 de marzo de 1944 bajo la dirección del Mayor de la Policía Secreta Alemana, HABRANEK, y la cooperación del Ejercito, . De la policía militar, y la policía secreta GRUPO 621 de Ioánnina…fueron desterrados los judíos de Ioánnina. Se uso la colaboración de la Gendarmería helena (griega).
(…) A las 3 am del 25 de marzo los barrios judíos fueron cercados por el ejército…como equipaje pueden llevar por familia 50 kilos.
La Gendarmería y policía griegas, así como los miembros del Consejo de la Comunidad Israelita llevaron a cabo la información de los judíos. (…) Se dio a conocer también que los judíos que después de las 8am. no se presenten en los puntos señalados, serán tiroteados.
Los camiones se habían ubicado allí en los puntos señalados (…) cada ayudante del chofer era responsable de recibir y contar los judíos en su vehículo. Hacia las 10 am se había terminado la carga de los judíos presentes y la falange de 80 camiones se puso en marcha hacia Trikala (…)
La operación debe ser calificada de éxito, porque el 95% de los judíos censados se pudieron transportar. La cooperación de la Gendarmería y policía griega, y demás instituciones participantes fue ejemplar.
(…) En muy pocas oportunidades la población griega, se lamentó por los hechos (…) Puede deducirse que esta raza era rechazada por viejos y jóvenes. El destierro de los judíos, de acuerdo a informaciones llegadas a nosotros, fue un placer para la población. La simpatía hacia los alemanes aumentó gracias a esta operación.
Los últimos días se puede comprobar una sensación de calma en el comercio. Así se ve que la influencia, de los pocos hebreos, en el comercio era decisiva.
En total el 25 de marzo de 1944 se trasportaron 1.725 miembros de familias de raza judía.”
Firma: sub oficial Bergmayer Zein – sargento y responsable de Ioánnina.
Original: departamento ic-22–ejército- para información de Lowe.
Nombres de las victimas tomados de Kehila Kedosha Janina Synagogue.
Fotos del Bundesarchiv – Deportación de los Judíos de Ioánnina, 25 de marzo de 1944. Tomadas de la página web: y de wikimedia
Fotο: Rimonin Sinagoga de Ioánnina: A.M.A
– Con la voz del Rabino Arar de Atenas. 2010 [GR]
– Romaniote and Sephardic liturgical hymns. Moshe Halegua and Samuel Cohen(1913-2000).“Shema koli”. Escucha mi voz. Rab. Samuel Cohen. Recolección de Sakis Negrín . Ed. Museo Judío de Grecia. [HEB]

Interfaith Intercultural Dialogue Group * (Encounters) under one sky. Award Marca Colombia 100 Colombianos 2012 – Angela María Arbeláez

Haga clic en el enlace. Για να ακούσετε την εκπομπή, πατήστε εδώ.