Citizens of Thessaloniki fill the Holocaust memorial with flowers in response to recent desecrations

With a flower in hand, citizens of Thessaloniki gathered in the afternoon of July 4, 2018, in front of the Holocaust Memorial at Liberty Square to protest recent vandalisms of the monument.

Tryfon Kalamitsis July 2018

Photo courtesy of Τρύφων Καλαμίτσης (Thessaloniki, July 4, 2018)

The Holocaust Monument in Thessaloniki was defaced with red paint in the night of Wednesday June 27, 2018. According to authorities and press reports, perpetrators may have been participants in a rally held earlier that day outside the Macedonia-Thrace Ministry to protest the name deal signed between Athens and Skopje. (via

At the beginning of the year, the Holocaust memorial in Thessaloniki was desecrated with “Free Palestine” graffiti. Only days after this desecration, the memorial was again vandalized, this time by Greek nazis with “Golden Dawn” graffiti.

Silent protest to be held at the Jewish Cemetery of Athens

Nikaia_2018Vandals desecrated the Jewish section of an Athens cemetery on Friday night, destroying nine marbre memorial stones. The headstones appear to have been kicked over and then smashed to pieces.

The President of the Jewish Community of Athens, Minos Moissis, described the scene as “repulsive”.

[…] This is not the first time we see the result of a degrading act at our Cemetery but it is the first time we see such act was organized and planned in part of the Cemetery that is not visible from the neighboring houses and with incredible fury. The view of the results of this abominable act causes us deep sorrow and anger.

The Jewish Community of Athens will exercise all the legal means at its disposal, the first steps have already been taken by the police authorities that immediately came to the collection of clues.

But besides the Law, we call upon all the institutions of the State and the City, the Justice, the Religious and Spiritual Authorities of the country and the Civil Society, to condemn unambiguously and without reservation this desecration and to stand with absolutely zero tolerance against such phenomena of violence and intolerance. There is no worse sign of a society’s moral decline than desecration of a Cemetery and disrespect for the dead.

It is not just an act that concerns only our Community and is recorded as one of the most violent and significant anti-Semitic events of recent years in Greece. It is about an act that brutally affects the whole of society, the values and principles of a favored state.

For these reason, we ask everybody to exhaust every effort to never allow such acts against anyone.

(announcement by the Jewish Community of Athens)

The Jewish Community of Athens is organizing a silent protest at the cemetery this Sunday, May 13th, at noon.


Σιωπηρή διαμαρτυρία αντί Αποκαλυπτηρίων Μνημείου Ολοκαυτώματος στην Καβάλα – Unveiling of the Kavala Holocaust Memorial will not take place


Picture of the proposed Holocaust Memorial of Kavala. Via

Kavala Mayor Dimitra Tsanaka [backed by conservative New Democracy] has come under fire after stopping the unveiling of a memorial to the city’s 1,484 Jews that were killed by Nazi troops, because it featured the Star of David (via kathimerini). A protest against this decision will be staged tomorrow morning in Kavala. Read below in Greek the press release of the citizens’ initiative that organises the protest.


Στην τελευταία συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου Καβάλας, η Δήμαρχος κυρία Τσανάκα ζήτησε την αναβολή των Αποκαλυπτηρίων του μνημείου για τους 1.484 Καβαλιώτες Εβραίους που συνελήφθησαν από τις βουλγαρικές αρχές κατοχής στις 4 Μαρτίου 1943, εκτοπίστηκαν και εξοντώθηκαν στο ναζιστικό στρατόπεδο της Τρεμπλίνκα στην Πολωνία. Σύμφωνα με τη Δήμαρχο Καβάλας, το μνημείο δεν ανταποκρίνεται στα αισθητικά της κριτήρια και προτίθεται να κάνει άλλο ύστερα από καλλιτεχνικό διαγωνισμό. Σύμφωνα όμως με τις επίσημες ανακοινώσεις των εβραϊκών κοινοτήτων στην Ελλάδα, η Δήμαρχος Καβάλας ζήτησε να αφαιρεθεί το άστρο του Δαβίδ από το μνημείο. Το σύμβολο αυτό είναι στοιχείο της εβραϊκής ταυτότητας και υπενθυμίζει το κίτρινο άστρο, το διακριτικό σήμα που φορούσαν οι Εβραίοι της Καβάλας πριν από τον εκτοπισμό τους. Επειδή η απόφαση αυτή προσβάλλει τα δικαιώματα των συμπατριωτών μας Εβραίων και την ιστορική μνήμη για το μεγαλύτερο έγκλημα του Ναζισμού και των Κατακτητών στην πόλη μας, όπως και τα δημοκρατικά αισθήματα των πολιτών, καλούμε τους πολίτες της Καβάλας να συγκεντρωθούμε ειρηνικά και να διαμαρτυρηθούμε σιωπηρά μπροστά στο Δημαρχείο της πόλης την Κυριακή 17 Μαΐου 2015 και ώρα 10.30 π.μ. Τέλος, καλούμε τη Δήμαρχο Καβάλας να αναθεωρήσει την απόφασή της.

Πρωτοβουλία Πολιτών

Read also:

Update, 17.05.:

Pavlos Zafiropoulos reports on

[…] Mr Lychounas [deputy mayor of culture in Kavala] himself, in an article written about the incident in the Kathimerini newspaper, indicates that there was something perhaps deeper behind the disgraceful episode. After describing the many delays in actually succeeding in getting the memorial ready (it was actually first approved by the municipality in 2004 but was plagued with foot-dragging and interminable delays), Lychounas writes that:

“The preparations with all relevant organs continued with the goal of a celebration of memory, but also of the future, until the cries of horror were heard: “The symbols of Lucifer (Star of David), indifference over our dead (make a memorial for the Greeks killed of Asia Minor), a global Zionist conspiracy, freemasonry, the new order of things which seeks to destroy the nation and hysteria over supposed protests” were the arguments…The bitter truth is that there remains a segment of the Greek population which has powerful anti-Semitic feelings based on ignorance and prejudice and the education system does not do enough to eliminate the phenomenon.”

Update, 18.05.:

The Times of Israel report:

Faced with blistering criticism over objecting to the presence of the Star of David on a monument dedicated to Holocaust victims, the mayor of Kavala in northern Greece told protesters Sunday that the dedication ceremony, originally set for this Sunday, will take place “very soon.”

Mayor Dimitra Tsanaka confirmed that councilors from her list had objected to the size and placement of the Star of David on a commemorative stone, although she denied she shared the opinion or wanted the star removed, as the Central Board of Jewish Communities has alleged.

Update, 19.05.:

According to the transcription provided by the Greek journalist Sofia Christoforidou, the Kavala Mayor, Dimitra Tsanaka, blamed in her speech last Sunday the Greek Jews and especially the vice-president of the Jewish Central Board Mr. Magrizos, for the cancellation of the unveiling ceremony of the Holocaust Memorial. The Mayor also admitted she canceled the event to protect the civil peace, after threats she received. After falling to continuous contradictions, she offered to retract her initial statement and accept the monument – possible date June, 7th.

The uniqueness of Kavala is the protagonists were honest and managed to give us a clear view of greek antisemitism: the very existence of Jewish symbols is not to be tolerated on religious grounds, the Jews still conspire against us through Israel, we Christians have suffered just as much, the Holocaust did not happen here, it is not unique and does not concern us. The Orthodox Church still exerts a huge influence over greek politicians and unfortunately religious antisemitism remains a major part of her culture. And unfortunately we still need to be told by others that racism and antisemitism is not accepted by the rest of the world.”


Σχετικά με την απόπειρα εμπρησμού της Συναγωγής της Βορμς / Über den Brandanschlag auf die Synagoge in Worms

[deutsche Fassung folgt unten]

του Δημήτρη Κράββαρη

Έστω και καθυστερημένα, θα θέλαμε να αναφερθούμε σήμερα στην πρόσφατη απόπειρα εμπρησμού της παλαιότατης Συναγωγής της γερμανικής πόλης Βορμς, που βρίσκεται στις όχθες του Ρήνου (κρατίδιο Ρηνανία-Παλατινάτο).

Η πόλη Βορμς ήταν ιδιαίτερα γνωστή στην Ευρώπη και τον εβραϊκό κόσμο για την αξιόλογη εβραϊκή της κοινότητα, η οποία κατάφερε ν’αναδείξει σημαντικούς λογίους και ευυπόληπτους ραβίνους. Η γενικότερη ακτινοβολία της πόλης συνετέλεσε στο να της αποδοθεί η τιμητική προσωνυμία «Μικρή Ιερουσαλήμ». Το εβραϊκό νεκροταφείο της πόλης («Ιερή Άμμος») είναι το παλαιότερο διατηρημένο νεκροταφείο της Ευρώπης. Στο κοιμητήριο υπάρχει ακόμα πλάκα που χρονολογείται από το 1076 μ.Χ.

Η συναγωγή της Βορμς ανεγέρθηκε το 1034. Την περίοδο 1938-1942 καταστράφηκε ολοσχερώς από τους ναζί. Μετά τον πόλεμο επισκευάστηκε και εγκαινιάστηκε το 1961.

Στις 17 Μαΐου 2010, «μέλη της γνωστής αγέλης», για να θυμηθούμε τον Τάκη Καμπύλη («Ο,τι συνέβη θα ξανασυμβεί»(;), Η Καθημερινή 30/05/2010), επιχείρησαν να επαναλάβουν αυτό που είχαν πράξει οι ναζί το 1938. Ευτυχώς, ο εμπρησμός προκάλεσε σχετικά περιορισμένες ζημιές. Η πυρκαγιά δεν επεκτάθηκε στη Βιβλιοθήκη, όπως έγινε στη Συναγωγή των Χανίων τον περασμένο Ιανουάριο. Υπενθυμίζουμε: «τον Ιανουάριο του 2010 δύο φορές (μία στις 5 Ιανουαρίου και μία στις 16) η Συναγωγή των Χανίων έγινε στόχος εμπρηστών. Καθώς τα αποτελέσματα της πρώτης φοράς δεν ήταν θεαματικά, επανήλθαν κατορθώνοντας να κάψουν συνολικά 2.500 παλιά και σπάνια βιβλία, μέρος του αρχείου και πολύτιμα αντικείμενα.» (απόσπασμα από το ΨΗΦΙΣΜΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΑΓΩΓΗ ΧΑΝΙΩΝ)

Άλλη, ουσιώδης, διαφορά μεταξύ Βορμς και Χανίων: Μετά τον εμπρησμό, 100 περίπου κάτοικοι της Βορμς συγκεντρώθηκαν μπροστά στη Συναγωγή για να εκφράσουν την οργή τους για την εμπρηστική επίθεση, όπως αναφέρει η εφημερίδα Jüdische Allgemeine. Κάτι ανάλογο δε συνέβει ούτε στα Χανιά μετά τον εμπρησμό της Συναγωγής, ούτε στη Θεσσαλονίκη μετά την απόπειρα βεβήλωσης του νέου εβραϊκού νεκροταφείου (Μάης 2010), ούτε στη Ρόδο μετά την πρόσφατη βεβήλωση του Μνημείου του Ολοκαυτώματος – για να μείνουμε μόνο στα πρόσφατα γεγονότα.

Όπως και να’χει, θα πρέπει να μας ανησυχήσει βαθύτατα το γεγονός ότι, για πρώτη φορά μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, αυξάνονται επικίνδυνα οι απόπειρες εμπρησμού εβραϊκών Συναγωγών σε διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις. Ορισμένοι έχουν έτοιμη την απάντηση: «Φταίει το κράτος πειρατής, φυσικά…»

Συναγωγή της Βορμς / Synagoge Worms (Quelle:, CC BY-SA 4.0)

Kommentar: Dimitri Kravvaris

Sei es auch mit Verspätung, so werden wir heute über den jüngsten Brandanschlag auf die Synagoge in Worms sprechen.

Die Stadt Worms in Rheinland-Pfalz wird als Zentrum jüdischer Gelehrsamkeit und Kultur bezeichnet. Die Jüdische Gemeinde Worms hatte bis zur NS-Zeit durch zahlreiche angesehene Rabbiner eine starke Ausstrahlung und großes Ansehen erlangt, was zu ihrem Ehrentitel „Klein-Jerusalem“ beigetragen hat.

Der jüdische Friedhof der Stadt, „Heiliger Sand“, ist der älteste erhaltene jüdische Friedhof Europas. Der älteste vor Ort erhaltene Grabstein ist der von Jakob ha-bachur und stammt aus dem Jahr 1076.

Die erste Synagoge Worms wurde in 1034 errichtet; in der Zeit zwischen 1938-1942 wurde sie niedergebrannt, nach dem Krieg wiedererrichtet und 1961 neu geweiht.

Am 17. Mai 2010 haben „Mitglieder der bekannten Horde“ (Ausdruck des griechischen Journalisten Takis Kambylis)  kaum 70 Jahre nach der Reichspogromnacht  (9. November 1938) versucht, eine Synagoge in Deutschland brennen zu lassen.

Zum Glück hat das Feuer die Synagoge nicht niedergebrannt. Anders war es in Griechenland im Januar 2010. Auf der griechischen Mittelmeer-Insel Kreta haben Brandstifter zweimal einen Brandanschlag auf die Etz-Hayyim Synagoge verübt. Dabei entstand in der Hafenstadt Chania ein Schaden von mindestens 30 000 Euro. Dutzende Bücher der Bibliothek und mehrere Computer wurden zerstört.

Noch ein wesentlicher Unterschied zwischen Worms und Chania: Die „Jüdische Allgemeine“ berichtet, dass „etwa 100 Menschen zur Synagoge gekommen [waren], um ihrer Trauer und Empörung Ausdruck zu verleihen. Das berührt die Gemeindevorsitzende noch immer und lässt sie hoffen“. In Chania hat die lokale Gesellschaft gegen die antisemitischen Angriffe im Januar 2010 nicht protestiert.

Zum ersten Mal nach dem Ende des Zweiten Weltkriegs beobachtet man seit Kurzem systematische Versuche, Synagogen in Europa brennen zu lassen. Gegenüber dieser Realität dürfen wir nicht gleichgültig sein!

(Die Informationen zur Wormser Synagoge sind entnommen aus: