Trezoros: The Lost Jews of Kastoria

We woke up one morning, and we saw black snow. It had snowed, and it did not usually snow in March. My grandmother said that “Something will happen, something bad will happen”. 

Kastoria, March 1944, from the clip “Black Snow”

[On the night of March 24, 1944, the Jewish population of the city was arrested and detained in the Girls’ High School of Kastoria. Three days later, 763 people, and a small number of Yugoslavian Jews who had found refuge in Kastoria were transported to Thessaloniki on vans and then to Poland, never to come back again. via]

Synopsis via trezoros.com

trezoros_kastoria_dokumentary“Trezoros: The Lost Jews of Kastoria” is a moving documentary that illuminates the lives of a Sephardic community in Greece whose story speaks for all people who have been decimated by war and discrimination. The story is set in the beautiful, idyllic city of Kastoria where Jews and Christians lived in harmony for over two millennia.

In October of 1940 it would all be destroyed after the invasion of Greece by Axis forces. Initially occupied by Italy, the Jewish community remained safe. After Mussolini fell from power the Nazis took control of the town, dooming the community that had existed since the times of the Roman Empire.

The film uses never-before-seen archival footage, vibrantly bringing to life just one of the many Jewish communities that had existed in Greece before the end of World War II. TREZOROS (Ladino/Judeo-Spanish term of endearment meaning “Treasures”) is a highly emotional story told by it’s survivors, with interviews filmed on location in Kastoria, Thessaloniki, Athens, Tzur Moshe, Tel Aviv, Miami, Los Angeles and New York.

Directors: Lawrence Russo, Larry Confino

[…] For the directors Lawrence Russo and Larry Confino, who are cousins and whose forefathers were Kastoriani, this was more than a family project. Releasing precious oral history narrated by a small group of people, the superbly crafted documentary tells of the suffering of one town, but calls forth the universal quality of community resilience in the face of horrendous odds.

The directors seamlessly and without artifice combine interviews with highly personable men and women of the Sephardic community which was in the 1930s a substantial presence in Kastoria, a stronghold of the Greek Orthodox Church but where Jews and Christians lived in harmony for hundreds of years. The Jewish populace of Kastoria dating from the times of the Roman empire, were to be all but wiped out by the Holocaust.

Compared with the tragedies that hit their co-religionists in much of Europe, the fate of Greek Jews is inadequately known. This film graphically puts that right as far as Kastoria is concerned. On a larger scale, Thessaloniki had 50,000 Jews before World War II and was known as the Jerusalem of Greece. Today there are only about 600 of the faith living in Greece’s second city. [James Brewer, allaboutshipping.co.uk]

Ημέρα Μνήμης της Εβραϊκής Κοινότητας Καστοριάς (video)

Το Ινστιτούτο Έρευνας & Διαχείρισης Πολιτισμικής Κληρονομιάς ΑΝΝΑ ΡΑΔΗΝΗ διοργάνωσε την Κυριακή 22/03/2015 μια διαδρομή στα χνάρια της παλιάς εβραϊκής κοινότητας της Καστοριάς, μια διαδρομή μνήμης στην παλιά Καστοριά και μια γνωριμία με τους σημαντικότερους σταθμούς της ιστορίας της πόλης μέσα από τα μνημεία που ακόμα υπάρχουν και μέσα από το κενό που άφησαν εκείνα που χάθηκαν στο πέρασμα του χρόνου.

Από τις σημαντικές στιγμές της εκδήλωσης, η ανάγνωση κειμένων της Μπέρρυ Ναχμία.

This is a video of the Commemoration Day for the Greek Jews of Kastoria (22/03/2015). They were deported on the 24th of March 1944.

The Institute for Research and Cultural Heritage Management ANNA RADINI organized a journey in the footsteps of the old Jewish community, a memory journey in the old Kastoria and an acquaintance with the important points of the city’s history through its monuments that still exist and through the gap left those that was lost through time.

Ημέρα Μνήμης της Εβραϊκής Κοινότητας Καστοριάς / Jewish Community Memory Day in Kastoria

anna_radini_kastoriaΣτις 24. Μαρτίου 1944 χάθηκε με μαρτυρικό τρόπο ολόκληρη η Εβραϊκή Κοινότητα της Καστοριάς, μαζί της χάθηκε μια μακραίωνη και σημαντική ιστορία και ένα ζωντανό κομμάτι της ζωής της πόλης.

Το Ινστιτούτο Έρευνας & Διαχείρισης Πολιτισμικής Κληρονομιάς ΑΝΝΑ ΡΑΔΗΝΗ σας προσκαλεί σε μια διαδρομή στα χνάρια της παλιάς εβραϊκής κοινότητας, μια διαδρομή μνήμης στην παλιά Καστοριά και μια γνωριμία με τους σημαντικότερους σταθμούς της ιστορίας της πόλης μέσα από τα μνημεία που ακόμα υπάρχουν και μέσα από το κενό που άφησαν εκείνα που χάθηκαν στο πέρασμα του χρόνου.

Σας περιμένουμε την Κυριακή 22/03/2015 στις 17:30 μπροστά από την Εθνική Τράπεζα για να περπατήσουμε μαζί και να γνωρίσουμε την ιστορία της πόλης της Καστοριάς καθώς και να τιμήσουμε την μνήμη των χαμένων συμπολιτών μας.

On March 24 1944 was lost in a martyr way the entire Jewish Community of Kastoria, and with it was lost a long and important history and a vibrant part of the city life.

The Institute for Research and Cultural Heritage Management ANNA RADINI invites you to a journey in the footsteps of the old Jewish community, a memory journey in the old Kastoria and an acquaintance with the important points of the city’s history through its monuments that still exist and through the gap left those that was lost through time.

We are waiting for you in Sunday 3/22/2015 at 17:30 in front of the National Bank to walk together and discover the history of the city of Kastoria and to honor the memory of our lost fellow citizens.

Πηγή: annaradini.org

Αναμνηστική φωτογραφία καστοριανής εβραϊκής οικογένειας. Πηγή: http://istorikakastorias.blogspot.de/2013/04/2.html

Αναμνηστική φωτογραφία καστοριανής εβραϊκής οικογένειας. Πηγή: http://istorikakastorias.blogspot.de/2013/04/2.html

Ηταν μια συνοικία με ακμή το 1430 (3.000 ψυχές) -τότε που η Θεσσαλονίκη είχε σχεδόν ερημώσει- που ενσωμάτωσε τους Ισπανοεβραίους το 1492 και ανθούσε ώς το 1944 με 900 και πλέον μέλη (το 10% του πληθυσμού της πόλης) που κρατούσαν το εμπόριο (κυρίως καταστήματα υφασμάτων) στα χέρια τους.

Τίποτα δεν έχει διασωθεί από την ακμάζουσα εβραϊκή κοινότητα, ούτε καν στην τοπική ιστορία, όπως αναφέρει η κ. Μόλχο, μολονότι για τις καστοριανές παροικιακές κοινότητες θεωρείται το κόσμημα του σεφαραδίτικου εβραϊσμού γιατί δεν έχασε την επαφή με τη γενέτειρά της». Ούτε η συναγωγή ούτε το τριώροφο σχολείο, η βιβλιοθήκη και το γυναικείο λουτρό, ούτε το νεκροταφείο έχουν απομείνει, μόνο 14 από τα 140 περίπου σπίτια που υπήρχαν ώς τις 24 Μαρτίου του 1944 οπότε «το γκέτο της Καστοριάς ερήμωσε» και οι περιουσίες λεηλατήθηκαν από τους Γερμανούς…

Τριάντα πέντε από τους εκδιωχθέντες που επέζησαν του Ολοκαυτώματος επέστρεψαν στην πόλη τους αργότερα, αλλά και εκείνοι διασκορπίστηκαν σε μεγάλα αστικά κέντρα εντός κι εκτός Ελλάδος, διευκρινίζει ο επίκουρος καθηγητής αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ κ. Παναγιώτης Τσολάκης, που επιχειρεί να αναπαραστήσει τη συνοικία μέσα από την 20ετή του έρευνα.

Πηγή: Εικόνες από τους Εβραίους της Καστοριάς (Της Γιώτας Μυρτσιώτη)

Ο ραβίνος της Καστοριάς Μεναχέμ Γιτζάκ Ζαχαρί. Φωτογραφία του 1904 από τον Λεωνίδα Παπάζογλου. Πηγή: el.wikipedia.org

Ο ραβίνος της Καστοριάς Μεναχέμ Γιτζάκ Ζαχαρί. Φωτογραφία του 1904 από τον Λεωνίδα Παπάζογλου. Πηγή: el.wikipedia.org