Τι χάθηκε και τι σώζεται μετά το Άουσβιτς

Στις 19 Απριλίου του 2019 πραγματοποιήθηκε στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος μία σημαντική εκδήλωση για τα εκατό χρόνια από τη γέννηση του Πρίμο Λέβι, με ομιλητές τους Σταύρο Ζουμπουλάκη και Θανάση Γιαλκέτση. Με αφορμή την έκδοση των ομιλιών τους σε βιβλίο, ο Μιχάλης Πάγκαλος, διευθυντής του περιοδικού Άνθρωπος, γράφει στο Βιβλιοδρόμιο των Νέων (28-29 Αυγούστου 2021) για την αξία της μαρτυρίας του Λέβι. Αναδημοσιεύουμε παρακάτω το άρθρο του με την άδειά του.

Παρουσίαση τριών άρθρων για το «Λευκό Ρόδο», τον ναζισμό και τον αντισημιτισμό (περ. Άνθρωπος, τεύχος 4, Ιούνιος-Σεπτέμβριος 2021)

Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού «Άνθρωπος» (Ιούνιος-Σεπτέμβριος 2021) δημοσιεύονται τρία άρθρα στο πλαίσιο της θεματικής ενότητας «Λευκό Ρόδο», ναζισμός, αντισημιτισμός. Παρουσιάζουμε εν συντομία το περιεχόμενό τους.

Ο Δημήτρης Σπ. Γεωργιάδης γράφει για το «Λευκό Ρόδο» ως έμπνευση απέναντι σε κάθε ολοκληρωτισμό (σελ. 168-178). Ο πυρήνας αυτής της σημαντικής αντιστασιακής ομάδας, η οποία έδρασε κυρίως στη νότια Γερμανία από την άνοιξη του 1942 έως τις αρχές του 1943, αποτελείτο κυρίως από νεαρούς φοιτητές με θεολογικές και φιλοσοφικές ανησυχίες που αποφάσισαν να εναντιωθούν έμπρακτα στην αυξανόμενη κτηνωδία των ναζιστών και των υποστηρικτών τους. Στο άρθρο γίνεται αναφορά αφενός στις επιρροές που άσκησαν στα μέλη του «Λευκού Ρόδου» τόσο το οικογενειακό τους περιβάλλον όσο και τα απαιτητικά τους αναγνώσματα, συντελώντας αποφασιστικά στην εγκατάλειψη της απάθειας και της ουδετερότητας απέναντι στα κατ’ εξακολούθηση εγκλήματα των ναζιστών. Σε άμεση συνάρτηση, αναδεικνύεται αφετέρου η καινοφανής στόχευση των φυλλαδίων που συνέτασαν και διένειμαν με κίνδυνο της ζωής τους τα μέλη του «Λευκού Ρόδου». Στην ακριβέστερη κατανόηση της γενναιότητας αυτών των νεαρών αγωνιστών συμβάλλει και η σύντομη ενασχόληση με τη διαχρονικότητα του αντιεβραϊκού μίσους, η συντήρηση του οποίου δημιούργησε εν τέλει έναν «ομόφωνο αντισημιτισμό» που απέδιδε στους Εβραίους συλλήβδην την ευθύνη για όλες τις άσχημες εξελίξεις. Σε αυτήν τη ριζοσπαστική ομοφωνία – που έμελλε να οδηγήσει στη γενοκτονία – αντιτάχθηκε το «Λευκό Ρόδο» με τον μεστό και ανθρώπινο λόγο του.    

Ο Δημήτρης Κράββαρης παρουσιάζει εκτενώς ένα από τα πιο πολυσυζητημένα μη λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς που πέρασε στη Γερμανία (σελ. 179-195). Πρόκειται για το πόνημα του δραστήριου δημοσιογράφου της Süddeutsche Zeitung, Ronen Steinke, με τον χωρίς περιστροφές τίτλο «Τρόμος κατά των Εβραίων. Πώς η αντισημιτική βία ενδυναμώνει και το κράτος αποτυγχάνει. Ένα κατηγορώ» (στις εκδόσεις Berlin). Στον αντίποδα όσων διατείνονται ότι το πρόσφατο αντισημιτικό, ρατσιστικό και μισογυνικό τρομοκρατικό χτύπημα στη συναγωγή της Χάλλε επί του Ζάαλε (9 Οκτωβρίου του 2019) αποτελεί «μεμονωμένη πράξη» ή «προειδοποιητικό σημάδι», ο Ronen Steinke εγγράφει αυτή την επίθεση στη μακρά συνέχεια της αντισημιτικής βίας στη μεταπολεμική Γερμανία. Με τα αλλεπάλληλα λάθη του και τις συνεχείς παραλείψεις του, υποστηρίζει ο συγγραφέας, το γερμανικό κράτος συνέβαλε στη διαιώνιση αυτού του προβλήματος. Ο Ronen Steinke παραθέτει αδιάσειστα στοιχεία αυτής της διαχρονίας με αποκορύφωμα το πληρέστερο ίσως χρονικό περιστατικών αντισημιτικής βίας από το 1945 και μετά που έχει δημοσιευτεί έως σήμερα στη Γερμανία – ένας μακρύς κατάλογος βεβηλώσεων, εμπρηστικών και άλλων επιθέσεων, δολοφονιών (μεταξύ των θυμάτων και επιζώντες του Ολοκαυτώματος). Εστιάζει, μάλιστα, σε συγκεκριμένα περιστατικά προκειμένου να καταδείξει τις ευθύνες του γερμανικού κράτους για την ατιμωρησία ενός μεγάλου αριθμού αντισημιτικών εγκλημάτων και παραθέτει ουκ ολίγες συνομιλίες που είχε με μέλη εβραϊκών κοινοτήτων για τα κρίσιμα ζητήματα της ασφάλειας και της εμπιστοσύνης απέναντι στο κράτος. Με αφορμή την έρευνα του Γερμανού δημοσιογράφου διατυπώνονται στο άρθρο σκέψεις για την αντισημιτική βία στην Ελλάδα καθώς και προτάσεις για μια αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της αντιεβραϊκής βίας.    

Ο Χρύσανθος Κωνσταντίνου εξετάζει τρεις ερμηνευτικές προσεγγίσεις του αντισημιτισμού αναδεικνύοντας συγχρόνως σημεία τομής τους (σελ. 196-213). Ο Ζαν-Πωλ Σαρτρ (Στοχασμοί για το εβραϊκό ζήτημα, 1946) ορίζει τον αντισημιτισμό ως «πάθος μίσους που δεν ακολουθεί, αλλά προηγείται των γεγονότων και μάλιστα ο αντισημίτης αναζητά τα γεγονότα που δήθεν θα επιβεβαιώσουν αυτό το πάθος» (σελ. 197). Ο Πιερ-Αντρέ Ταγκιέφ (Τι είναι ο αντισημιτισμός, 2011) προκρίνει τον όρο «εβραιοφοβία» έναντι του όρου «αντισημιτισμός», καθώς αυτός ο τελευταίος, ενώ αντιστοιχεί σε μια συγκεκριμένη μορφή αντιεβραϊκής αντίληψης, έχει καθιερωθεί καταχρηστικά ως τρόπος συναντίληψης όλων των μορφών αντιεβραϊκής συμπεριφοράς. Για τον Ταγκιέφ, ο όρος «εβραιοφοβία» αντιστοιχεί σε μια πιο διευρυμένη αντίληψη της αντιεβραϊκής στάσης, καθώς «δεν περιλαμβάνει μόνο τα ατομικά συναισθήματα της εχθροπάθειας αλλά και τη συνολική ιστορικο-πολιτική συνθήκη μιας κοινωνίας» (σελ. 204). Στο άρθρο γίνεται επίσης μνεία στην κατηγοριοποίηση των αντιεβραϊκών μύθων από τον Ταγκιέφ καθώς και στις αρχές από τις οποίες διέπονται οι συνωμοσιολογικές αφηγήσεις. Ο Σταύρος Ζουμπουλάκης, τέλος, συνδέει τον αντισημιτισμό με τη μακρά ιστορία του ευρωπαϊκού χριστιανισμού (Άσπονδοι αδελφοί. Εβραίοι, Χριστιανοί, Μουσουλμάνοι, 2019). Χωρίς τον ιστορικό αντιιουδαϊσμό, τονίζει ο Ζουμπουλάκης, οι ναζί δεν θα είχαν μπορέσει να συγκροτήσουν την κοσμοθεωρία του «λυτρωτικού αντισημιτισμού». Αναφορά γίνεται ακόμα στις αυτοκριτικές διεργασίες στους κόλπους των ρωμαιοκαθολικών και προτεσταντικών εκκλησιών με σκοπό την ανάσχεση του αντιεβραϊκού μίσους.  

“Το Ολοκαύτωμα δεν πρέπει να εκπροσωπεί μόνο εκατομμύρια θύματα, αλλά ένα θύμα συν ένα θύμα συν ένα θύμα”

Το Γαλλικό Ινστιτούτο Eλλάδος και οι Εκδόσεις Καπόν με αφορμή την ελληνική έκδοση του βιβλίου των Μπεάτε & Σερζ Κλάρσφελντ “ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ, Κυνηγώντας τους Ναζί” πραγματοποίησαν εκδήλωση-συζήτηση, παρουσία των συγγραφέων που έγινε τη Δευτέρα 18 Ιανουαρίου 2016, στις 7μ.μ., στο Auditorium Theo Angelopoulos του Γαλλικού Ινστιτούτου Eλλάδος.

Kεντρικός ομιλητής ήταν ο Σερζ Κλάρσφελντ.

Συντονιστής
Νίκος Μπακουνάκης
Δημοσιογράφος, καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου.

Παρέμβαση
Σταύρος Ζουμπουλάκης
Πρόεδρος του Εφορευτικού Συμβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης.

Πηγή: Το βιβλιοπωλείο της Ραχήλ – Rachel’s Bookshop (facebook)

“Ας συζητήσουμε επιτέλους για το κήρυγμα”

Χανιώτικα Νέα, 23/07/2012

Γράφει ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ*

[η αναδημοσίευση γίνεται με την άδεια του συγγραφέα]

Ενα εξαιρετικό βιβλίο για το κήρυγμα (“Ας συζητήσουμε επιτέλους για το κήρυγμα”, επιμέλεια: Σταύρος Ζουμπουλάκης) εκδόθηκε πρόσφατα στην Αθήνα από τις βιβλικές εκδόσεις του “Αρτου Ζωής”. Με βιβλία όπως των Ricœur και LaCocque (“Ας σκεφτούμε με τη Βίβλο”) ή του Koch (“Οι προφήτες”) ή ακόμη το “Κυριακοδρόμιο” με τα γραπτά κηρύγματα των βιβλικών θεολόγων στα ευαγγελικά αναγνώσματα, ο “Αρτος Ζωής” προσπαθεί να εμπλουτίσει και να ανανεώσει τον στοχασμό και τη συζήτηση πάνω στη Βίβλο.

Η Βίβλος, Παλαιά και Καινή Διαθήκη, είναι μία από τις πηγές του Ευρωπαϊκού πολιτισμού (Βλ. Ρεζίς Ντεμπρέ, “Οδοιπορικό στις χώρες της Βίβλου”). Όπως όμως αντιλαμβάνονται πλέον οι μεγάλοι στοχαστές της Ευρώπης -αναφέρω ενδεικτικά την περίπτωση του Γιούργκεν Χάμπερμας- η Βίβλος εκτός από βιβλίο πίστης είναι και βιβλίο σκέψης και στοχασμού, απαραίτητο για κάθε σύγχρονο Ευρωπαίο πολίτη και συνώνυμο της ανθρωπιάς για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Είναι καίριο να καταλάβουμε ότι ο προφήτης Ησαΐας ή οι επιστολές του αποστόλου Παύλου είναι εξίσου σημαντικές για την παιδεία μας του όσο και ο Όμηρος ή ο Θουκυδίδης. Το “Ας συζητήσουμε επιτέλους για το κήρυγμα” περιέχει κείμενα για την ιστορία του κηρύγματος στην Ελλάδα (π. Α. Πινακούλας, Γ. Μποροβίλος), εισηγήσεις για τη ζωή και το έργο μεγάλων κηρύκων της καθολικής και προτεσταντικής χριστιανικής Εκκλησίας, όπως του Τζων Νιούμαν (π. Δ. Μπαθρέλλος), του Ντήτριχ Μπονχαίφφερ (Στ. Ζουμπουλάκης) και του Στάνλεϋ Χάουερβας (π. Ε. Γκανάς) και δύο επιλογικές ομιλίες για την απελπιστική κατάσταση του κηρύγματος στη σημερινή ελλαδική Ορθόδοξη Εκκλησία (π. Θ. Μαρτζούχος, π. Β. Χαβάτζας). Ας σημειώσουμε επίσης ότι κάθε ομιλία πλαισιώνεται από τη συζήτηση που την ακολούθησε. Η συζήτηση και ο στοχασμός πάνω στον κόσμο μας με τη Βίβλο ανοιχτή είναι ακριβώς αυτό που λείπει από τη σημερινή Εκκλησία και τους σημερινούς χριστιανούς και σε αυτή την πρόκληση προσπαθεί να απαντήσει και ο “Αρτος Ζωής”.

Πράγματι, το βιβλίο ξεκινά με την ειλικρινή διαπίστωση ότι εκκλησιαστικό κήρυγμα βρίσκεται δεκαετίες τώρα σε κατάσταση απελπιστική: «στους ναούς μας ή δεν γίνεται κήρυγμα ή αυτό που γίνεται καλύτερα ας μην γινόταν. Οι εξαιρέσεις μετριούνται στα δάχτυλα. Υπάρχει όμως και κάτι χειρότερο από αυτό: το κήρυγμα δεν φαίνεται να απασχολεί σχεδόν κανέναν. Ελάχιστων κληρικών και θεολόγων ταράζει τον ύπνο η κατάσταση του κηρύγματος. Αλλά υπάρχει και το τρισχειρότερο: το κήρυγμα -το κήρυγμα εν γένει, όχι απλώς αυτό που υπάρχει σήμερα- θεωρείται περιττό, κάτι που έρχεται να διαταράξει την πληρότητα και το κάλλος της θείας λειτουργίας, σχεδόν επιζήμιο. Την άποψη αυτή μάλιστα την εκφράζουν πολλοί από τους πιο συνειδητούς και συνεπείς χριστιανούς της Εκκλησίας μας. Χρειάζεται λοιπόν να πείσουμε ξανά ότι το κήρυγμα δεν είναι μια ρητορεία, παρά είναι ο τρόπος με τον οποίο η Εκκλησία απευθύνει εξακολουθητικά την κλήση του Θεού προς τον καθέναν από εμάς, και μόνον όταν η απάντηση του καθενός μας σε αυτήν την κλήση είναι ιδού εγώ, μόνο τότε γινόμαστε μέλη του λαού του Θεού, μέλη της Εκκλησίας».

Από τα κείμενα του βιβλίου ξεχωρίσαμε δύο. Το πρώτο είναι του π. Βασιλείου Χαβάτζα, “Το κήρυγμα στην πραγματικότητα”. Ο π. Χαβάτζας επισημαίνει και αναλύει επτά προβληματικά στοιχεία στον εκκλησιαστικό χώρο που δυσχεραίνουν ή ακόμη και απαξιώνουν, σήμερα, το κήρυγμα: 1) την υποτίμηση του Λόγου και την αποδοκιμασία της διανοητικής λειτουργίας που «υποτίθεται ότι δεν έχει θέση στη χριστιανική πίστη», 2) μια σαφή θεολογική υστέρηση στο κήρυγμα: «το Ευαγγέλιο περιφρονείται, η θεολογία μπορεί να νοηματοδοτεί τον λόγο αλλά έχει αξία μόνο ως στοιχείο αντιπαράθεσης με αιρετικούς, αντιπάλους κ.λπ. και απομένουν οι ευσεβείς διηγήσεις και ιστορίες είτε από τα γεροντικά είτε, κατά προτίμηση, από τους σύγχρονους γέροντες», 3) ο ιερέας, είτε εκ πεποιθήσεως είτε από εθισμό στην καθημερινή πράξη, οδηγείται στο να γίνεται μόνο «τελετουργός αγιαστικών πράξεων, υποτιμώντας το έργο της διδασκαλίας», 4) η παραπάνω αντίληψη οδηγεί και το εκκλησιαστικό σώμα στη νοοτροπία ότι το κήρυγμα είναι περιττός πλεονασμός και όχι, ως όφειλε, αναπόσπαστο μέρος της λειτουργικής συνάξεως 5) μια εξουσιαστική αντίληψη «που διατρέχει πολλές φορές εμάς τους κληρικούς απέναντι στον λαό» και υποτιμά το ακροατήριο, 6) την τάση που υπάρχει να καθίσταται το κήρυγμα ιδεολογική τοποθέτηση και, τέλος, 7) τον τρόπο με τον οποίο γίνεται αντιληπτή η λεγόμενη “επικαιροποίηση” του κηρύγματος: «φοβούμαι ότι συχνά η επικαιροποίηση καταντά ένας απλός σχολιασμός της επικαιρότητας, χωρίς καμία ουσιαστική συζήτηση από ευαγγελική σκοπιά για την πραγματικότητα». (σ. 200-203). Σε αυτό το τελευταίο σημείο, ο π. Χαβάτζας αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο πολλοί ιερείς αναφέρονται στην τρέχουσα κρίση, όπως περίπου οι αρχηγοί των λαϊκιστικών κομμάτων, χωρίς ποτέ να επισημαίνουν την ευθύνη του ακροατηρίου τους για τον τρόπο ζωής του.

Ας αναφερθούμε, τέλος, στη συγκλονιστική περίπτωση του Γερμανού αντιχιτλερικού πάστορα Ντήντριχ Μπονχαίφφερ σύγχρονου μάρτυρα της χριστιανικής πίστης, όπως παρουσιάζεται από τον Σταύρο Ζουμπουλάκη. Ο Μπονχαίφερ είναι ιδρυτικό μέλος της “Ομολογούσας Εκκλησίας” στη Γερμανία, που αποσπάστηκε από την επίσημη προτεσταντική Εκκλησία όταν η τελευταία, κάτω από την πίεση του κινήματος των Γερμανών Χριστιανών (Deutsche Christen) υποτάχτηκε στην εξουσία των ναζί. Οι ναζί τον κρέμασαν στις 4 Απριλίου 1945, σε ηλικία 39 ετών, στο στρατόπεδο συγκεντρώσεως του Φλόσσενμπουργκ, ένα μήνα πριν από την επίσημη παράδοση της Γερμανίας. Στα μαθήματά του για το κήρυγμα της δεκαετίας του 1930 ο Μπονχαίφφερ θα τονίσει τη βασική του θέση ότι ο κήρυκας δεν είναι «συνήγορος του Θεού αλλά μάρτυρας». Ο κήρυκας δεν (πρέπει να) είναι «δικηγόρος του Θεού και της Αγίας Γραφής» που πασχίζει να πείσει για το δίκιο τους, αλλά μάρτυρας. Συμπληρωματικά προς αυτή τη βασική θέση ο Μπονχαίφφερ τονίζει ότι «ο κήρυκας δεν είναι αυτός που αναγγέλλει την αμαρτία, αλλά αυτός που μαρτυρεί για τη νίκη κατά της αμαρτίας». «Μη χρησιμοποιείς το κήρυγμα σαν ρόπαλο για να τσακίσεις την κοινότητα». «Είμαστε μάρτυρες, λέει, και όχι οι σάλπιγγες της τελικής κρίσης». Όπως επισημαίνει ο Σταύρος Ζουμπουλάκης (σ. 135) «ο κήρυκας είναι μάρτυρας του Χριστού, σύμφωνα με την εντολή «μάρτυρές μου έσεσθε» (Πρ. 1,8 και Λκ. 24,48). Είναι μάρτυρας όπως ο Χριστός, «ο μάρτυς ο πιστός (Απ. 1,5· 3,14), όπως ο Θεός ο ίδιος (Ιω. 5,9· Ρωμ 1,9)». Το ερώτημα που διατυπώνει ο Μπονχαίφφερ σε γράμμα του (γράμμα της 30ης Απριλίου 1944) προς τον επιστήθιο φίλο του Μπέτγκε λίγες μέρες πριν την εκτέλεσή του, δηλαδή το «πώς ο Χριστός θα είναι ο Κύριος της ζωής και εκείνων που δεν έχουν θρησκεία;» είναι μάλιστα, σύμφωνα με τον Στ. Ζουμπουλάκη, το κατεξοχήν κηρυγματικό ερώτημα της εποχής μας. Πιστεύουμε ότι το ερώτημα αυτό συνδέεται καίρια με την ηθική πλευρά της θρησκείας, χωρίς την οποία -χωρίς την καθημερινή θυσία για τον «ελάχιστο αδελφό» που εντέλλεται ο ίδιος ο Χριστός- αυτή καταντά μια απλή τυπολατρία.

*φιλόλογος, διδάκτωρ φιλοσοφίας, διδάσκων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο

Η «ανίερη συγκυβέρνηση» και η Αριστερά

Η ΑΚΡΟΔΕΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ: ΜΕ ΑΦΕΤΗΡΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗ “ΑΝΙΕΡΗ ΣΥΓΚΥΒΕΡΝΗΣΗ”

του Μιχάλη Πάγκαλου

πηγή: enthemata.wordpress.com (22-01-2012)

Juan Genoves, «Ο εναγκαλισμός», 1976 (η εικόνα του εξωφύλλου της «Ανίερης Συγκυβέρνησης»). Πηγή: enthemata.wordpress.com

Το μικρό βιβλίο Ανίερη Συγκυβέρνηση (εκ. Πόλις, 2011) του Σταύρου Ζουμπουλάκη είναι μια σύντομη αλλά περιεκτική διάλεξη που ο συγγραφέας έδωσε στο αμφιθέατρο του Γαλλικού Ινστιτούτου Αθηνών. Η ημερομηνία της διάλεξης είναι σημαδιακή, 16 Νοεμβρίου 2011, την ημέρα που η νέα κυβέρνηση υπό τον Λουκά Παπαδήμο έλαβε ψήφο εμπιστοσύνης στη Βουλή, με 255 ψήφους υπέρ. Έτσι λοιπόν 37 χρόνια μετά τη Μεταπολίτευση και παραμονή του εορτασμού της 38ης επετείου του Πολυτεχνείου, ορκίστηκε κυβέρνηση σοσιαλιστών και ακροδεξιών μέσα στη «γενική σιωπή και ανακούφιση»:

«δεν μπορώ, λέει ο συγγραφέας, να φανταστώ πιο άδοξο τέλος της Μεταπολίτευσης! Ο πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς συγκυβερνά με τον παλαιό Γραμματέα της Νεολαίας της ΕΠΕΝ (το κόμμα του Παπαδόπουλου) και πρόεδρο επίσης του λεπενικού Ελληνικού Μετώπου!» (σ. 33).

Πώς όμως φτάσαμε ως εδώ; Κατά τον συγγραφέα, η ελληνική κρίση αναλύεται σε δύο πτυχές ή αιτίες: μια εξωτερική και μια εσωτερική. Η εξωτερική σχετίζεται με τα τεράστια προβλήματα που πηγάζουν από την «παγκόσμια συστημική κρίση του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού» και της «άγριας νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης», υπό την αιγίδα της νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας, η οποία πιστεύει στην ορθολογικότητα των αυτορρυθμιζόμενων αγορών, δηλαδή τον «μεγαλύτερο μύθο που υπάρχει», (σ. 13). Τα προβλήματα αυτά γίνονται μάλιστα ακόμη πιο δυσεπίλυτα δεδομένης της παγκοσμιοποίησης που «έχει καταστήσει εξαιρετικά δύσκολη, σχεδόν αδύνατη, τη λήψη μέτρων προστασίας των εθνικών οικονομιών» (σ. 12). Η παγκοσμιοποίηση καταργεί εν τοις πράγμασι τις δικλείδες προστασίες του έθνους κράτους και παραδίδει τους οικονομικά ασθενέστερους βορρά στην αδηφαγία των αγορών.

Δικαίως, ο συγγραφέας θεωρεί τους 900.000 ανέργους «θρυαλλίδα» τοποθετημένη στα θεμέλια της κοινωνίας : «άνεργοι παντού, στις πόλεις και τα χωριά, άνεργοι που όλο αβγαταίνουν» (σ. 36). Αλλά και από τους εργαζόμενους, λίγοι είναι όσοι απολαμβάνουν εργασιακή ασφάλεια. Η υποαπασχόληση, η αστάθεια, η αβεβαιότητα, οι ελαστικές συμβάσεις εργασίας καταστρέφουν κάτι πολύ σημαντικό, δηλαδή την ίδια την έννοια της επαγγελματικής σταδιοδρομίας αλλά και του κοινωνικού ρόλου του εργαζόμενου:

η εργασία έχει γίνει απλώς αγώνας επιβίωσης […] Ο άνθρωπος όμως για τον οποίο η εργασία του είναι μόνο σκληρός αγώνας επιβίωσης γίνεται έρμαιο, έρμαιο της ανάγκης, μεταβάλλεται σε φρικτό ατομιστή, που αντιμετωπίζει τους άλλους ως εχθρούς». (σ. 15).

Αν όμως η κρίση της οικονομίας συνδέεται με τη συνολική συστημική κρίση του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου και αυτό αποτελεί την εξωτερική αιτία, τότε ποια είναι η εσωτερική; Ο συγγραφέας το λέει απερίφραστα: το φαινόμενο ή ακόμα ο «ψυχισμός» της ανομίας, η ενδημική, δηλαδή, παθολογία μιας κοινωνίας που παράγει απαίδευτα, αγενή, ανεύθυνα και ανομικά άτομα είναι κατά τον Ζουμπουλάκη το μεγαλύτερο πρόβλημα. Η ανομία αυτή, βρίσκει γόνιμο έδαφος να φυτρώσει και να αναπτυχθεί στον νοσηρό ατομικισμό του Έλληνα που είναι διαρκώς θυμωμένος — πάει να πει: φταίνε πάντα οι άλλοι– και αυτοθυματοποιούμενος, ατομικά και συλλογικά (σ. 23).

Προκειμένου να εικονογραφήσει με ένα παράδειγμα την έκταση του φαινομένου της ανομίας, ο επί χρόνια υπηρετήσας ως φιλόλογος Ζουμπουλάκης επικαλείται τις εθιμοτυπικές πια κάθε χρόνο στη χώρα μας καταλήψεις των σχολείων. Στο σημείο αυτό εντοπίζει και τις βαριές ευθύνες της Αριστεράς που συχνά ανέχεται ή ακόμη και επικροτεί τις καταλήψεις. Με τις καταλήψεις οι μαθητές μαθαίνουν πράγματι κάτι σημαντικό, λέει ειρωνικά ο συγγραφέας, δηλαδή ότι όποια παρανομία κι αν διαπράξουν, θα βρουν συμπαραστάτες στα συνδικάτα [όπως, αίφνης, στην ανεύθυνη στάση της ηγεσίας της ΟΛΜΕ στα επεισόδια της παρέλασης της 28ης Οκτωβρίου], στα κόμματα, στα ΜΜΕ και εν πάση περιπτώσει δεν πρόκειται να τιμωρηθούν ποτέ. Το μάθημα αυτό θα το εφαρμόσουν ευθύς μόλις μπουν στο πανεπιστήμιο, όπου θα συνεχίσουν τον αγώνα με την ίδια «μορφή πάλης», την οποία μάλιστα θα διευρύνουν με εντοιχισμούς καθηγητών και πρυτάνεων (σ. 23).

Εν μέσω όλων αυτών των παθολογικών φαινομένων που μαρτυρούν την οικονομική, ηθική και πνευματική κρίση της κοινωνίας, φτάσαμε και στη συμμετοχή του ΛΑΟΣ στη διακυβέρνηση της χώρας, συμμετοχή που, κατά τον συγγραφέα, αποτελεί το κύριο γνώρισμα της νέας κυβέρνησης. Πολλοί την υποβαθμίζουν. Οι πολιτικοί και οι πανεπιστημιακοί του εκσυγχρονιστικού ιδίως μπλοκ, οι ίδιοι που δεν χάνουν την ευκαιρία να ξιφουλκήσουν εναντίον και του πιο ασήμαντου φαινομένου «ανορθολογισμού», όταν προέρχεται από άλλους χώρους (όπως, λόγου χάρη, από το χώρο της Εκκλησίας) δείχνουν εδώ να έχουν χάσει τη φωνή τους.

Το ΛΑΟΣ εκμεταλλεύτηκε τον κενό χώρο που του έδωσαν οι άλλες πολιτικές δυνάμεις –και η Αριστερά– και εμφανίστηκε ως η δύναμη που εκπροσωπεί τη λογική και τη σύνεση! Η συμμετοχή της ακροδεξιάς στην κυβέρνηση δεν αποτελεί δευτερεύον αλλά είναι το μείζον ζήτημα επειδή συνιστά παραβίαση ενός «ιδρυτικού κανόνα» της δημοκρατίας μας, «παραβίαση που αργά η γρήγορα πληρώνεις» (σ. 35). Αν, όπως μας έμαθε ο Καστοριάδης, η δημοκρατία δεν είναι μόνο «απόψεις» αλλά επίσης και αξίες και ήθη και πρακτικές και στάσεις ζωής, τότε οι δικές τους «αξίες» είναι μισαλλόδοξες, εθνικιστικές, ξενόφοβες και αντισημιτικές. Ο Ζουμπουλάκης το βλέπει και το καταδικάζει:

η δική μας κοινή λογική και σύνεση λέει άλλα, λέει ότι δεν συνεργαζόμαστε ΠΟΤΕ με ρατσιστές, αντισημίτες, φιλοχουντικούς, φιλοχιτλερικούς, με όσους μισούν τους μετανάστες, τους Τούρκους, τους ομοφυλόφιλους και, περισσότερο από όλους, τους Εβραίους, που θεωρούν το Άουσβιτς μύθο, που δέχονται τα Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών ως γνήσια και αληθινά (σ. 29).

Εκμεταλλευόμενη τα οξύτατα προβλήματα που δημιουργεί η κρίση, όπως η ανεργία και το μεταναστευτικό, η ακροδεξιά απειλεί να επιβάλλει σήμερα την ατζέντα της, επιβάλλοντας μια «λεπενοποίηση» της πολιτικής ζωής. Το πρόβλημα στο οποίο οφείλουν να απαντήσουν οι αριστερές και κεντροαριστερές πολιτικές δυνάμεις, αν θέλουν να σταθούν υπεύθυνα απέναντι στο λαό, δεν είναι τίποτα λιγότερο από την επανίδρυση του διαλυμένου ελληνικού κράτους, με την οικοδόμηση ενός δημοκρατικού κράτους ευνομίας αλλά και δικαιοσύνης. Ο εύκολος και ανεύθυνος λαϊκισμός και η μηδενιστική απαξίωση των θεσμών πρέπει αμέσως να σταματήσει. Τα δημοκρατικά πολιτικά κόμματα οφείλουν να διαπαιδαγωγούν τους πολίτες στην ευθύνη και η ευθύνη γεννιέται εκεί που το άτομο υπερβαίνει τον εαυτό του, τις άμεσες επιθυμίες και τα περιχαρακωμένα ατομικά του συμφέροντα, για να ενταχθεί σε μια παράδοση: στην κοινότητά της, στα βιβλία της, στα έντυπά της, στις αξίες της. Εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, και το μόνο μέλλον που μπορεί να έχει η Αριστερά: είτε η ένταξη στην Αριστερά θα εγγράφεται σε μια ηθική και πολιτική παράδοση αξιών (ή αρετών), δημοκρατίας, αδελφοσύνης, δικαιοσύνης και θα σημαίνει την ανάληψη μιας ευθύνης για τον κόσμο, είτε η επίκληση της Αριστεράς θα είναι, όπως σήμερα, απλώς μια ρητορική συχνά ανομικών ατομικών διεκδικήσεων που υπονομεύει το ίδιο το βαθύτερο ιδανικό της αριστερής στάσης ζωής, δηλαδή την αφιέρωση στους άλλους, που φτάνει ως τη θυσία, και την ευθύνη για τον κόσμο. Αλλά, έτσι, ως ανυπόληπτη σκιά του εαυτού της και συγχρόνως ως μη διαθέτουσα ρεαλιστική πρόταση για την κοινωνία, η Αριστερά, αργά η γρήγορα, θα σβήσει από τον πολιτικό χάρτη.

O Μιχάλης Πάγκαλος είναι φιλόλογος και διδάσκει φιλοσοφία στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο.

Tα πρακτικά συνεδρίου για το Μεσσιανισμό / The proceedings of a conference on Messianism

Κυκλοφόρησαν από το ίδρυμα ΑΡΤΟΣ ZΩΗΣ τα πρακτικά του συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του ιδρύματος το Νοέμβριο 2010 και το οποίο έφερε τον τίτλο “Η μεσσιανική ιδέα και οι μεταμορφώσεις της”.

Στ. Ζουμπουλάκης (επιμ.), Η μεσσιανική ιδέα και οι μεταμορφώσεις της. Από την Παλαιά Διαθήκη ως τους πολιτικούς μεσσιανισμούς του 20ου αιώνα (Συναντήσεις 1), εκδ. ΑΡΤΟΣ ΖΩΗΣ, Αθήνα 2011

ISBN: 978-960-8053-35-9

524 σελίδες

25 ευρώ

Από το οπισθόφυλλο του τόμου

Ο μεσσιανισμός, γέννημα και θρέμμα της Βίβλου, πήρε ποικίλες μορφές στην ιστορία, πολλές φορές αντιφερόμενες μεταξύ τους, διαπότισε την ευρωπαϊκή σκέψη και επηρέασε καθοριστικά, συχνά με τραγικό τρόπο, την ευρωπαϊκή ιστορία. Ο Άρτος Ζωής, στην προσπάθειά του να φέρει τη Βίβλο στον δημόσιο χώρο της σκέψης και να συμβάλει στη συνάντηση ανθρώπων που σκέπτονται εντός της πίστης με στοχαστές του εκκοσμικευμένου Λόγου, αφιέρωσε το πρώτο συνέδριό του στη μεσσιανική ιδέα και τις μεταμορφώσεις της. Οι εισηγήσεις θεολόγων, φιλοσόφων, ιστορικών και πολιτικών στοχαστών, που περιέχονται όλες στον παρόντα τόμο μαζί με τη συζήτηση που τις ακολούθησε, αναδεικνύουν το γεγονός ότι ο μεσσιανισμός είναι ακατανόητος χωρίς τη βιβλική πηγή του, αλλά και ότι η πηγή αυτή φωτίζεται αναδρομικά από τις μεταγενέστερες ερμηνείες και εμπνεύσεις που γέννησε.

Περιεχόμενα τόμου

  • Μ. Κωνσταντίνου, “Η διαμόρφωση της μεσσιανικής ιδέα στην Π.Δ. και η επανερμηνεία της στην Κ.Δ.”, 13-33
  • Π. Βασιλειάδης, “Από τον ιουδαϊκό μεσσιανισμό στην πρωτοχριστιανική χριστολογία”, 34-51
  • Χ. Καρακόλης, “Το καινοφανές του πρωτοχριστιανικού μεσσιανισμού. Ενότητα και εκδοχές του χριστολογικού κηρύγματος της πρώτης Εκκλησίας”, 52-76
  • Αικ. Τσαλαμπούνη, “Το κήρυγμα του αποστόλου Παύλου για τον Μεσσία-Χριστό: Η θέση του μέσα στην παύλεια θεολογία και ο ρόλος του στη διαμόρφωση της ταυτότητας των παύλειων κοινοτήτων”, 77-113
  • π. Αντώνιος Πινακούλας, “Βυζαντινός μεσσιανισμός. Η περίοδος της ουτοπίας”, 129-147
  • Ν.Ε. Καραπιδάκης, “Πολιτικές και ιδεολογικές χρήσεις της έννοιας “μεσσίας” στη δυτική μεσαιωνική ιστορία”, 148-166
  • Κ.Θ. Ζάρρας, “Μεσσιανικές αντιλήψεις στον ραββινικό και μεσαιωνικό ιουδαϊσμό”, 175-210
  • Αγγ. Ζιάκα, “Μεσσιανικές προσδοκίες στο σιιτικό Ισλάμ”, 211-236
  • Σ. Μιχαήλ, “Incipit Vita Nova ή το Γκόλεμ και ο Μεσσίας”, 237-253
  • Χ. Μαρσέλλος, “Η εποχή του πνεύματος και οι μεσσιανισμοί της ή η κληρονομιά του αββά Ιωακείμ εκ Φλωρίδος”, 271-311
  • Μ. Πάγκαλος, “Ουτοπία και μεσσιανισμός”, 312-338
  • Ν. Πίσσης, “Αποκαλυπτικός λόγος και μεσσιανική προσδοκία: Χρήσεις και λειτουργίες από τη βυζαντινή στην οθωμανική περίοδο”, 339-359
  • Γ. Σαγκριώτης, “Ο πολιτικός μεσσιανισμός του Βάλτερ Μπένγιαμιν”, 385-405
  • Γ. Παπαφράγκος, “Ubi Lenin, ibi Jerusalem: Η αναζήτηση της ουτοπίας και οι πολιτικές συνέπειές της στο έργο του Έρνστ Μπλοχ”, 406-423
  • Στ. Ζουμπουλάκης, “Εμμανουήλ Λεβινάς: η υπέρβαση του μεσσιανισμού”, 424-437
  • Α. Πανταζόπουλος, “Αυτός που ήρθε απ’ έξω: η σωτηριολογική διάσταση του λαϊκιστή ηγέτη”, 455-469
  • Θ. Λίποβατς, “Ο εθνικοσοσιαλισμός ως πολιτικός μεσσιανισμός”, 470-483
  • Γ. Βώκος, “Το χαμόγελο του Αμπλόγκιν”, 484-510

 Πηγή: Ιστολόγιο Βιβλικών Σπουδών / Biblical Studies Blog

Ανίερη συγκυβέρνηση

Σταύρου Ζουμπουλάκη:

Ανίερη συγκυβέρνηση (Μια διάλεξη για την ελληνική κρίση)

 ΕΚΔΟΣΕΙΣ: Πόλις – 2011

Η σημερινή ελληνική κρίση έχει πολλαπλή αιτιολογία. Η αντιμετώπιση των εξωτερικών, διεθνών, αιτίων που την προκαλούν υπερβαίνει ασφαλώς τις δυνατότητες μιας μικρής χώρας όπως η Ελλάδα. Είναι όμως αυτό λόγος να μην πασχίσουμε να αντιμετωπίσουμε τα εσωτερικά αίτιά της, το πελατειακό κράτος και την ανομία; Η κρίση εκφράζεται ήδη στην Ευρώπη και ως κρίση δημοκρατίας, όταν εκλεγμένοι πρωθυπουργοί αντικαθίστανται, κατ’ απαίτηση των αγορών, με τεχνοκράτες. Ποιος λόγος όμως επέβαλε τη συμμετοχή του ΛΑΟΣ στην κυβέρνηση συνεργασίας, όταν υπήρχε άνετη κοινοβουλευτική πλειοψηφία των δύο πρώτων κομμάτων; Μπορεί να φανταστεί κανείς πιο άδοξο τέλος της Μεταπολίτευσης από αυτή τη συγκυβέρνηση σοσιαλιστών και ακροδεξιών; Η κρίση που ζούμε σήμερα αποτελεί άραγε ρήξη στην ευρωπαϊκή πορεία της Ελλάδας ή μήπως μετοχή, με οξύτερο τρόπο από άλλες χώρες, στην κοινή μοίρα της Ευρώπης; Αν συμβαίνει το δεύτερο, όπως όλα πια δείχνουν, μπορεί η Ελλάδα να κάνει κάτι διαφορετικό από το να συμμεριστεί την κοινή ευρωπαϊκή περιπέτεια;

(Ενημέρωση 06-12-2011) Επισημαίνουμε μια πρώτη τοποθέτηση του Νίκου Μπακουνάκη στην ιστοσελίδα του “Βήματος”:

Ανίερα

04-04-2011

O Σταύρος Ζουµπουλάκης είναι ο διευθυντής της «Νέας Εστίας».

Είναι όµως και ένας από τους ελάχιστους στοχαστές που διαθέτουµε σήµερα, µπορεί χαµηλόφωνος αλλά συστηµατικός και σκληρός για την κρίση, την ταυτότητα, την Ευρώπη, τον Ελληνα. Το τελευταίο κείµενό του είναι σκληρό – κείµενο πολεµικής.

Τίτλος του «Ανίερη συγκυβέρνηση, Μια διάλεξη για την ελληνική κρίση», που µόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πόλις. Πρόκειται για µια διάλεξη που δόθηκε υπό ενδιαφέρουσες συνθήκες και σε ενδιαφέρον πλαίσιο: Στις 16 Νοεµβρίου 2011 στο Γαλλικό Ινστιτούτο, σε εκδήλωση που διοργάνωσαν η Καθολική Ενορία του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή και η Ενωση Γάλλων Εξωτερικού. Την ίδια ηµέρα η κυβέρνηση Λουκά Παπαδήµου έπαιρνε ψήφο εµπιστοσύνης στη Βουλή, µε τέσσερις βουλευτές του ΛΑΟΣ µεταξύ των µελών της.

Η ελληνική κρίση έχει, κατά τον Ζουµπουλάκη, δύο πτυχές, µία εξωτερική και µία εσωτερική. Η εξωτερική, που σχετίζεται µε την κρίση του χρηµατοπιστωτικού καπιταλισµού και την αποτυχία του νεοφιλελευθερισµού, πλήττει στην Ελλάδα και στην Ευρώπη την εργασία και τη δηµοκρατία. Η συστηµική ανεργία καταστρέφει την έννοια της επαγγελµατικής σταδιοδροµίας, ενώ η κυριαρχία των αγορών ανατρέπει τη δηµοκρατική λειτουργία, όπως δείχνει η αντικατάσταση των εκλεγµένων από τεχνοκράτες. Ο φόβος των αγορών είναι και φόβος της δηµοκρατίας, λέει ο Ζουµπουλάκης, πάνω στον οποίο φύτρωσαν όλες οι πολιτειακές εκτροπές. Η εσωτερική πτυχή της κρίσης συνδέεται µε την παθολογία του κράτους, µε την ανοµία, µε την ατιµωρησία.

«Η ανοµία βρίσκει γόνιµο έδαφος να φυτρώσει και να αναπτυχθεί στον νοσηρό ατοµικισµό του Ελληνα που είναι διαρκώς θυµωµένος και αυτοθυµατοποιούµενος, ατοµικά και συλλογικά» γράφει.

Η «ανίερη συγκυβέρνηση» του τίτλου δεν είναι άλλη από την κυβερνητική συγκατοίκηση ΠΑΣΟΚ, Ν∆ και ΛΑΟΣ. Με αυτή τη συγκατοίκηση καταπατείται η κόκκινη γραµµή, που είναι η ακροδεξιά ιδεολογία και ο αντισηµιτισµός.

Για αυτή τη συγκατοίκηση ο συγγραφέας θεωρεί υπεύθυνη και την Αριστερά, περισσότερο τον ΣΥΡΙΖΑ, λόγω του τυφλού αρνητισµού της. Υπάρχει ελπίς; Ο συγγραφέας παρατηρεί ότι η κοινωνία είναι παγωµένη και φοβισµένη. Παρατηρεί όµως και µια συνειδητοποίηση που δηµιουργεί προϋποθέσεις για πολιτικό ακροατήριο το οποίο θα υποστηρίξει νέες προτάσεις και πολιτικά σχήµατα.

Ο Ανδρέας Πανταζόπουλος και ο Θάνος Λίποβατς παρουσιάζουν στην Αθήνα το νέο δοκίμιο του Πιέρ-Αντρέ Ταγκυέφ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

 ΠΙΕΡ-ΑΝΤΡΕ ΤΑΓΚΥΕΦ

 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΝΤΙΣΗΜΙΤΙΣΜΟΣ;

 Μετάφραση: Αναστασία Ηλιαδέλη, Ανδρέας Πανταζόπουλος

Οι Εκδόσεις της Εστίας

 σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου:

Τι είναι αντισημιτισμός;

 το Σάββατο 19 Νοεμβρίου 2011, στις 12:00’ το μεσημέρι,

 στο Βιβλιοπωλείο της Εστίας

 (Σόλωνος 60, Αθήνα. Τηλ.:210 36 15 077).

 Συντονιστής:

 Σταύρος Ζουμπουλάκης

Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι:

Ανδρέας Πανταζόπουλος

Επίκουρος καθηγητής ΑΠΘ

Θάνος Λίποβατς

Ομότιμος καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ:

Τι είναι αντισημιτισμός; Ποιες ιδέες, ποια πάθη και ποια συμφέροντα γεννούν και αναζωπυρώνουν διαρκώς το ρατσιστικό μίσος κατά των Εβραίων; Ποια είναι τα βασικά αντισημιτικά στερεότυπα και πώς αναπαράγονται; Εκτός από τον δεξιό υπάρχει και αριστερός αντισημιτισμός; Ποια μορφή παίρνει ο αντισημιτισμός στις μέρες μας;

Ο Γάλλος φιλόσοφος, πολιτειολόγος και ιστορικός των ιδεών Πιερ-Αντρέ Ταγκυέφ, με αυτό το πολύ πρόσφατο δοκίμιό του (Δεκέμβριος 2010), παρουσιάζει πυκνά μα ολοκληρωμένα το ιστορικό, φιλοσοφικό και πολιτικό πανόραμα της γέννησης, της ανάπτυξης καί της θεματικής του αντισημιτισμού. Ερευνά τους βασικούς αντισημιτικούς μύθους, τις ιστορικές και θεωρητικές καταβολές τους, παρακολουθεί την πορεία τους μέσα στο χρόνο, μια πορεία που καταλήγει σήμερα στην ανάδυση ενός ανανεωμένου εβραιόφοβου λόγου, στην αναθέρμανση, εν μέσω παγκοσμιοποίησης, του προαιώνιου αντιεβραϊκού μίσους και στον προσανατολισμό του κατεξοχήν εναντίον του Ισραήλ.

Το παρόν δοκίμιο του Π.-Α. Ταγκυέφ δεν έχει εκδοθεί μέχρι τώρα, ως βιβλίο και υπό τη μορφή αυτή, σε καμία άλλη χώρα. Η παρούσα ελληνική μετάφραση είναι η παγκόσμια πρώτη έκδοσή του.

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ:

Ο φιλόσοφος, πολιτειολόγος και ιστορικός των ιδεών Πιερ-Αντρέ Ταγκυέφ (Pierre-André Taguieff) γεννήθηκε το 1946 στο Παρίσι. Είναι διευθυντής ερευνών στο CNRS-Cevipof (Παρίσι). Τα κύρια αντικείμενα των ερευνών του είναι ο ρατσισμός, ο αντισημιτισμός, ο εθνικισμός, ο λαϊκισμός, η άκρα δεξιά και η θεωρία της συνωμοσίας.

ΤΙ ΕΓΡΑΨΕ Ο ΤΥΠΟΣ:

Ο Πιερ-Αντρέ Ταγκυέφ εξετάζει συνοπτικά την άνοδο του αντισηµιτισµού σε ολόκληρο τον κόσµο, τις αιτίες του φαινοµένου και τη λύση που πρέπει να δώσει το κράτος του Ισραήλ ώστε να το περιορίσει. […] Εκείνο που καθιστά [το βιβλίο] ενδιαφέρον είναι ότι τονίζει την ανησυχητική άνοδο του αντισηµιτισµού την τελευταία δεκαετία, ιδιαίτερα στις ισλαµικές χώρες όπου η δίκαιη υπόθεση των Παλαιστινίων χρησιµοποιείται από τις πολιτικές τους ηγεσίες ως προκάλυµµα πίσω από το οποίο κρύβεται το µίσος εναντίον των εβραίων. Υπάρχει ο αντισηµιτισµός της ∆εξιάς βέβαια, που είναι και ο γνωστότερος, αλλά υπάρχει και ο αντισηµιτισµός µιας νεόκοπης Αριστεράς.

Αναστάσης Βιστωνίτης, Το Βήμα

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΘΑ ΒΡΕΙΤΕ ΕΔΩ

Πηγή: athjcom.gr

’Ακραῖος ἀντισημιτισμός, ἄκρα σιωπή

’Ακραῖος ἀντισημιτισμός, ἄκρα σιωπή

’Από τόν ΣΤΑΥΡΟ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗ

The Athens Review of Books

Ὁ μητροπολίτης Πειραιῶς Σεραφείμ, στίς 20 Δεκεμβρίου 2010, σέ πρωινή τηλεοπτική ἐκπομπή («Κοινωνία ὥρα Mega»), εἶπε, μεταξύ πολλῶν ἄλλων, ἐπί λέξει καί τά ἑξῆς:

‘Ο ’Αδόλφος Χίτλερ ὄργανο τοῦ παγκόσμιου σιωνισμοῦ ἦταν καί χρηματοδοτήθηκε ἀπό τήν περίφημη οἰκογένεια Ρότσιλντ, μέ μοναδικό σκοπό νά πείσει τούς ‘Εβραίους νά φύγουν ἀπό τάς καλάς των περιοχάς τῆς Εὐρώπης καί νά κατεβοῦν στό ’Ισραήλ γιά νά συστήσουν τή νέα αὐτοκρατορία.

Σέ ὁποιαδήποτε ἄλλη χώρα τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης, ἄν ὁ πρόεδρος, ἐπί παραδείγματι, μιᾶς ὀρεινῆς κοινότητας τριάντα κατοίκων εἶχε ξεστομίσει τέτοια κουβέντα, θά εἶχε πάει σπίτι του – σέ ὁρισμένες μάλιστα καί στή φυλακή. ‘Ο μητροπολίτης Πειραιῶς ὅμως ὄχι μόνο δέν πῆγε σπίτι του, οὔτε πουθενά ἀλλοῦ, παρά ἀντίθετα πῆγαν σέ αὐτόν τήν ἡμέρα τῶν Θεοφανείων (6.1.2011), κατά τήν τελετή τοῦ ἁγιασμοῦ στό λιμάνι τοῦ Πειραιᾶ, ἕνας ὑπουργός τῆς κυβέρνησης (Γ. Διαμαντίδης), δύο ἀρχηγοί κομμάτων (Α. Σαμαρᾶς, Γ. Καρατζαφέρης), ὁ δήμαρχος Πειραιᾶ (Β. Μιχαλολιάκος), βουλευτές τοῦ ΠΑΣΟΚ, τῆς ΝΔ καί τοῦ ΛΑΟΣ, καί ἄλλοι πολιτικοί καί στρατιωτικοί παράγοντες.·Ἦταν ἐπίσης ἐκεῖ καί τέλεσε τόν ἁγιασμό ὁ ἀρχιεπίσκοπος ’Αθηνῶν ‘Ιερώνυμος, ὁ ὁποῖος προηγουμένως εἶχε χοροστατήσει στή λειτουργία, στόν μητροπολιτικό ναό τῆς ‘Αγίας Τριάδος.

Μά κανείς ἀπό ὅλους αὐτούς, ἀναρωτιέμαι ἀφελῶς –τό ξέρω–, δέν εἶχε τήν ἠθική καί πολιτική εὐαισθησία νά σκεφτεῖ ὅτι τέτοιες φρικώδεις δηλώσεις πρέπει νά ἀποδοκιμάζονται; Καί ἄν δέν εἶχαν ὅλοι τόν τρόπο ἤ τό κουράγιο νά τό κάνουν ρητά, ἦταν τόσο δύσκολο νά ἐκφράσουν αὐτήν τήν ἀποδοκιμασία μέ τήν ἀπουσία τους ἀπό τούτη τήν ἐθιμοτυπία; Γιατί μή μοῦ πεῖ κανείς ὅτι πῆγαν ἐκεῖ γιά νά λατρέψουν τόν Θεό· ἄν αὐτό πραγματικά ἤθελαν, θά μποροῦσαν νά τό κάνουν σέ ἑκατοντάδες ἄλλους ναούς τοῦ Λεκανοπεδίου, χωρίς μάλιστα νά διαταράσσεται ἡ προσευχή τους ἀπό τίς τηλεοπτικές κάμερες.

‘Υπῆρξαν βέβαια καί ἀντιδράσεις σέ ὅσα εἶπε ὁ μητροπολίτης Πειραιῶς, αὐτή τή φορά μάλιστα περισσότερες καί ἐντονότερες ἀπό ἄλλοτε. Πέραν τοῦ Κεντρικοῦ ’Ισραηλιτικοῦ Συμβουλίου καί ἄλλων ἑβραϊκῶν ὀργανώσεων καί φορέων, ἑλληνικῶν καί διεθνῶν, ξεχωρίζουμε τίς δηλώσεις τοῦ κυβερνητικοῦ ἐκπροσώπου, τῆς προέδρου τῆς νεοσύστατης Δημοκρατικῆς Συμμαχίας Ντόρας Μπακογιάννη (σέ ἀρκετά ἔντονο ὕφος), τῆς ’Αρχιεπισκοπῆς ’Αμερικῆς. Δέν ἀποδοκίμασαν ὅμως τίς φρικαλέες «ἀπόψεις» ἐκεῖνοι πού πρωτίστως ἔπρεπε νά τό πράξουν: οἱ ἐπίσκοποι, οἱ ἱερεῖς, οἱ μοναχοί, οἱ θεολόγοι, τά μέλη τῶν ἐνοριῶν τῆς ’Εκκλησίας τῆς ‘Ελλάδος. Λέω πρωτίστως αὐτοί διότι ὁ ἀντισημιτισμός συνιστᾶ τεράστια πνευματική ἀπειλή κατά τοῦ χριστιανισμοῦ, ἀφοῦ ἀλλοιώνει μέ τόν πιό βάναυσο τρόπο τήν εὐαγγελική διδασκαλία.

῎Ας θυμίσω ὅτι πρίν ἀπό δυό χρόνια (2009), τέτοια ἀκριβῶς ἐποχή, ἡ Καθολική ’Εκκλησία συγκλονιζόταν ἀπό τήν ὑπόθεση τοῦ ζηλωτῆ (λεφεβριστῆ) ἐπισκόπου Νέλσον Οὐίλλιαμσον (Nelson Williamson). ‘Ο Οὐίλλιαμσον ἦταν ἕνας ἀπό τούς τέσσερεις πού χειροτόνησε αὐτοβούλως ἐπισκόπους ὁ ζηλωτής Μαρσέλ Λεφέβρ (Marcel Lefebvre) τό 1988, γεγονός πού προκάλεσε αὐτομάτως τήν ἀπόφαση τοῦ πάπα ’Ιωάννη-Παύλου Β´ νά τούς κηρύξει ὅλους σχισματικούς, ἀπόφαση τήν ὁποία ἦρε τόν ’Ιανουάριο 2009 ὁ νῦν πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ´. ‘Ο ζηλωτής αὐτός ἐπίσκοπος λοιπόν μέ δηλώσεις του στά μέσα μαζικῆς ἐνημέρωσης ἀρνιόταν ὅτι ὑπῆρχαν θάλαμοι ἀερίων στά ναζιστικά στρατόπεδα καί οὐσιαστικά ἀρνιόταν καί τό ἴδιο τό γεγονός τοῦ ‘Ολοκαυτώματος. Καθολικοί ἐπίσκοποι, ἱερεῖς, θεολόγοι καί πιστοί ξεσηκώθηκαν μέ σφοδρότητα ἐναντίον του, ἐπειδή ἀκριβῶς ἔχουν συνείδηση ὅτι ἡ ἄρνηση τῶν θαλάμων ἀερίων καί τοῦ ‘Ολοκαυτώματος δέν εἶναι ἱστορική ἄποψη, εἶναι βαρύ ἠθικό ἀτόπημα. ‘Η ἀντίδραση πού ξεσηκώθηκε ἦταν τέτοια, ὥστε ὁδηγήθηκαν νά τόν ἀποδοκιμάσουν καί οἱ ἴδιοι οἱ δικοί του, δηλαδή ἡ ’Αδελφότητα τοῦ ‘Αγίου Πίου Ι´ (ἱδρύθηκε ἀπό τόν Λεφέβρ τό 1970). Δέν εἶχε τόπο νά σταθεῖ. ‘Ο ὑπουργός ’Εσωτερικῶν τῆς ’Αργεντινῆς τόν εἰδοποιεῖ νά ἐγκαταλείψει τή χώρα, ὅπου βρισκόταν, ἐνῶ ὁ Βενέδικτος ΙΣΤ´, πού δέν γνώριζε τίς δηλώσεις του πρίν ἀπό τήν ἄρση τῆς excommunicatio, δηλώνει ὅτι αὐτή δέν συνεπάγεται αὐτόματα τήν πλήρη κοινωνία μέ τήν Καθολική ’Εκκλησία, ἡ ὁποία προϋποθέτει τήν ἀποδοχή τῆς Β´ Βατικανῆς.

Αὐτά στήν Καθολική ’Εκκλησία. Στήν ’Ορθόδοξη ἕνας ἐπίσκοπος δηλώνει ὅτι ὁ Χίτλερ ἦταν ὄργανο τῶν σιωνιστῶν καί σκόπευε ἁπλῶς νά πείσει τούς ‘Εβραίους νά πᾶνε στήν Παλαιστίνη καί νά ἱδρύσουν κράτος, καί τά μέλη τῆς ’Εκκλησίας δέν ἀντιδροῦν, δέν ἱδρώνει τό αὐτί τους. Οἱ συνήθως εὔλαλοι ἐπίσκοποι, πού κάθε τρεῖς καί λίγο κάνουν δηλώσεις ἐπί παντός καί ἄλλων τινῶν, τώρα δέν ἔχουν νά ποῦν ἀπολύτως τίποτε! Τό γεγονός αὐτό εἶναι σοβαρότερο ἀπό τίς δηλώσεις τοῦ ὅποιου Σεραφείμ.

Εἶναι ἀκριβῶς ἡ στιγμή νά προλάβω καί νά συζητήσω μιά φιλική ἀντίρρηση. Ἔχω καί ἄλλες φορές ἀκούσει καί θά ἀκούσω καί τώρα καλούς φίλους νά μοῦ λένε «τί κάθεσαι καί ἀσχολεῖσαι μέ ὅλους αὐτούς τούς ἀνεκδιήγητους τύπους;». Τούς καταλαβαίνω καί εἶναι, ὁμολογῶ, μιά σκέψη πού τριβελίζει καί τό δικό μου μυαλό κάθε φορά πού πιάνω νά γράψω γιά τέτοια ζητήματα. Πράγματι, πῶς νά πάρεις στά σοβαρά ἕναν ἄνθρωπο πού στέλνει ἐπιστολή στή βασίλισσα ’Ελισάβετ τῆς ’Αγγλίας (23.2.2010) καί τῆς ζητάει νά ἀφαιρέσει τόν τίτλο εὐγενείας Sir ἀπό τόν τραγουδιστή Ἔλτον Τζόν γιά κάποιες ἀνόητες δηλώσεις του! Μπορεῖ ὄντως ἄνθρωποι ἄλλοι ἐπιστημονικῶν εἰδικοτήτων νά εἶναι ἁρμοδιότεροι ἀπό ὅ,τι ἐγώ νά μιλήσουν γιά τόν Πειραιῶς Σεραφείμ καί κάθε ἄλλον Σεραφείμ τῆς ’Εκκλησίας τῆς ‘Ελλάδος. Σύμφωνοι. ‘Ο ἄνθρωπος αὐτός ὅμως εἶναι μητροπολίτης μιᾶς ἀπό τίς μεγαλύτερες μητροπόλεις τῆς χώρας, μέ δεκάδες ἐνορίες, ἱερεῖς, κατηχητικά σχολεῖα, ραδιοφωνικό σταθμό καί ἄλλα πολλά. Θέλω δηλαδή νά πῶ ὅτι ὅσο καί ἄν ἡ θλιβερή περίπτωσή του δέν ἔχει πραγματικά ἐνδιαφέρον, ἔχουν ἀπό τήν ἄλλη τά γενικότερα ζητήματα πού ἀνακινεῖ, ἤτοι πώς:

α. ‘Η ’Ορθόδοξη ’Εκκλησία εἶναι στήν ‘Ελλάδα ὁ χῶρος ὅπου κατεξοχήν ἀνθεῖ καί διακινεῖται ὁ ἀντισημιτισμός. ‘Υπάρχει ἐκπρόσωπος ἄλλου θεσμοῦ στή χώρα μας (κοινοβουλευτικό κόμμα, Δικαιοσύνη, Πανεπιστήμιο, κ.λπ.) πού θά τολμοῦσε νά πεῖ δημόσια ὅτι ὁ Χίτλερ ὑπῆρξε ὄργανο τοῦ σιωνισμοῦ;

β. ‘Ο ἀντισημιτικός λόγος, τόσο ὁ ἀπροκάλυπτος ὅσο καί ὁ συγκεκαλυμμένος πίσω δῆθεν ἀπό τόν ἀντισιωνισμό, ἔχει στή χώρα μας μεγάλο ἀκροατήριο, ἐντός καί ἐκτός ’Εκκλησίας.

γ. Οἱ ἱερεῖς, θεολόγοι καί οἱ πιστοί τῶν ἐνοριῶν τῆς ’Ορθόδοξης ’Εκκλησίας εἶναι βουβά πρόσωπα, ἄφωνα. Ἔχουν διαπαιδαγωγηθεῖ νά σωπαίνουν. Ἔχω πικρή ἐπίγνωση αὐτῆς τῆς πραγματικότητας. Εἶναι ὅμως ἀκόμη πικρότερη ἡ διαπίστωση ὅτι μένουν κυρίως βουβοί ἐκεῖνοι πού κατεξοχήν θά ἔπρεπε νά μιλᾶνε καί νά παρεμβαίνουν, ὁ μικρός δηλαδή ἀριθμός τῶν χριστιανῶν πού σκέφτονται, ἀφήνοντας ἔτσι ἐλεύθερο τό πεδίο στούς φονταμενταλιστές καί τούς φανατικούς νά ἀφρίζουν.

Οἱ ’Ορθόδοξοι χριστιανοί πρέπει ἐπιτέλους νά κατανοήσουν –ὅπως τό κατανόησαν μέ ὀδύνη οἱ Καθολικοί καί οἱ προτεστάντες– ὅτι ὁ ἀντισημιτισμός εἶναι συνηγορία ὑπέρ τοῦ ἐγκλήματος, ἄρα ριζικά ἀντιχριστιανικός. Στήν ἱστορία τοῦ μίσους καί τοῦ διωγμοῦ τῶν ‘Εβραίων, οἱ ἱστορικές εὐθύνες τῶν χριστιανικῶν ’Εκκλησιῶν εἶναι ἀσφαλῶς κολοσσιαῖες, σήμερα ὅμως, μετά κυρίως τό ‘Ολοκαύτωμα, οἱ χριστιανοί τουλάχιστον τῆς Δύσης ἔχουν συνειδητοποιήσει πόσο ἀπειλεῖ τήν ἴδια τήν πίστη καί τή διδασκαλία τους ὁ ἀντισημιτισμός. Καί ὅπως ἔλεγε ὁ Ζάκ Μαριταίν, ἕνας ἀπό τούς πάμπολλους σύγχρονους χριστιανούς στοχαστές καί θεολόγους πού τόν πολέμησαν ἐν ὀνόματι ἀκριβῶς τῆς χριστιανικῆς ἀλήθειας:

‘Ο ἀντισημιτισμός ἐμφανίζεται ὡς φαινόμενο παθολογικό πού ἀποκαλύπτει μιά ἀλλοίωση τῆς χριστιανικῆς συνείδησης ὅταν γίνεται ἀνίκανη νά ἀναλάβει τίς δικές της εὐθύνες μέσα στήν ἱστορία καί νά μείνει ὑπαρξιακά πιστή στίς ὑψηλές ἀπαιτήσεις τῆς χριστιανικῆς ἀλήθειας. […]

Δέν εἶναι ὡστόσο ἀσήμαντο γιά ἕναν χριστιανό νά μισεῖ ἤ νά περιφρονεῖ ἤ νά θέλει νά ἀντιμετωπίζει ἀπαξιωτικά τή φυλή ἀπό τήν ὁποία προέρχονται ὁ Θεός του καί ἡ ἄμωμη Μητέρα τοῦ Θεοῦ του. Γι’ αὐτό ὁ πικρός ζῆλος τοῦ ἀντισημιτισμοῦ γυρίζει πάντοτε στό τέλος σέ πικρό ζῆλο κατά τοῦ ἴδιου τοῦ χριστιανισμοῦ.1

Κατά τόν Μαριταίν, ὁ χριστιανός πού εἶναι ἀντισημίτης ἐνεργεῖ κατά τό πνεῦμα τοῦ κόσμου καί ὄχι κατά τό πνεῦμα τοῦ χριστιανισμοῦ. ῎Ας προσθέσω, προσυπογράφοντας, ὅτι γιά αὐτόν τόν σπουδαῖο χριστιανό στοχαστή καί ἄνθρωπο θερμῆς πίστης ὅποιος πιστεύει στά περί παγκόσμιας ἑβραϊκῆς συνωμοσίας, τελετουργικῶν φόνων καί τά συναφῆ, δέν μπορεῖ νά ἔχει ταυτόχρονα τήν ἀξίωση νά θεωρεῖται εὐφυής ἄνθρωπος, οἱ πεποιθήσεις αὐτές εἶναι ἰσχυρή ἀπόδειξη βλακείας (stultitia).2

‘Υστερόγραφο

[1] Εἶχε γραφτεῖ αὐτό τό κείμενο, ὅταν στίς 3.1.2011 συνῆλθε ἡ Διαρκής ‘Ιερά Σύνοδος (ΔΙΣ), ἡ ὁποία συζήτησε, μεταξύ ἄλλων, καί τό θέμα τῶν δηλώσεων τοῦ Σεραφείμ. Τό συζήτησε θέλοντας καί μή –καί περισσότερο μή, παρά θέλοντας–, λόγῳ τῶν διεθνῶν ἀντιδράσεων πού προκλήθηκαν, καί ἀποφάνθηκε:

Μετά ἀπό ἐπιστολή, ἡ ὁποία ἐστάλη στήν ‘Ιερά Σύνοδο ἀπό τό Κεντρικό ’Ισραηλιτικό Συμβούλιο ‘Ελλάδος, ἡ Διαρκής ‘Ιερά Σύνοδος ἀποφάσισε νά ἀποστείλει ἀπαντητικό ἔγγραφο, στό ὁποῖο ἀναφέρεται μεταξύ ἄλλων ὅτι:

1. ‘Η ’Ορθόδοξη ’Εκκλησία καταδικάζει κάθε μορφή φυλετισμοῦ καί διακρίσεως σέ βάρος οἱουδήποτε ἀνθρώπου ἐπί τῇ βάσει φυλετικῶν, πολιτισμικῶν, θρησκευτικῶν ἤ ἄλλων διαφορῶν.

2. Εἰδικώτερα ἡ ’Ορθόδοξη ’Εκκλησία τῆς ‘Ελλάδος, ἐξεδήλωσε πάντοτε τά φιλάδελφα αἰσθήματά Της γιά τούς Ἕλληνες πού ἀκολουθοῦν τήν ‘Εβραϊκή Θρησκεία.

3. Τέλος, ἡ ’Εκκλησία μας, κατά τά γεγονότα τοῦ Β´ Παγκοσμίου Πολέμου ἐμπράκτως πρωτοστάτησε καί ἐκινδύνευσε μέ αὐτοθυσία, γιά νά προστατεύσει τούς ἐν ‘Ελλάδι διαβιοῦντες ‘Εβραίους ἀπό τή ναζιστική ἐπιβουλή.

4. Στήν ‘Αγιωτάτη ’Εκκλησία τῆς ‘Ελλάδος, ἕκαστος ’Επίσκοπος διατηρεῖ τήν αὐτονομία ἐκφράσεως τῶν ἀπόψεών του, τῶν ὁποίων φέρει τήν εὐθύνη καί τήν ἀπόδειξη.

Κουτοπονηριές! Λές καί τό θέμα ἦταν νά καταδικαστεῖ γενικά ὁ φυλετισμός. Δέν τολμᾶνε κάν νά γράψουν τή λέξη ἀντισημιτισμός – στό σπίτι τοῦ κρεμασμένου δέν μιλᾶνε γιά σκοινί. Μά, ὅλοι κατά τοῦ ρατσισμοῦ δηλώνουν καί πρῶτοι πρῶτοι οἱ ἴδιοι οἱ ρατσιστές. ῎Οχι, κύριοι συνοδικοί, τό θέμα δέν ἦταν νά καταδικαστεῖ ἄλλη μιά φορά ὁ φυλετισμός, ἀλλά νά καταδικαστεῖ ὁ μητροπολίτης Πειραιῶς γιά τίς φρικτές ἀντισημιτικές δηλώσεις του. Εἴχατε μάλιστα ἐκ τοῦ νόμου τή δυνατότητα νά τόν καλέσετε νά δώσει ἐξηγήσεις καί, ἄν κρίνατε, νά προχωρήσει περαιτέρω ὁ πειθαρχικός ἔλεγχος. Καί τί σημαίνει ὅτι κάθε ἐπίσκοπος «διατηρεῖ τήν αὐτονομία ἐκφράσεως τῶν ἀπόψεών του»; Ποιῶν ἀπόψεων; Κάθε εἴδους; ’Ακόμη καί ἐκείνων πού εἶναι εὐθέως ἀντιχριστιανικές; Δέν εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ ἐπίσκοπος νά ἐκφράζει τή διδασκαλία τοῦ Εὐαγγελίου;

[2] Τόσο πολύ συγκλονίστηκε ὁ Σεραφείμ ἀπό τήν ἀπόφαση τῆς ΔΙΣ –σημειωτέον ὅτι ὁ ἴδιος εἶναι μέλος της καί θά ψήφισε, ὑποθέτω, τήν ἀπόφασή της– πού εὐθύς μετά δήλωσε ὅτι «‘Η ‘Ελλάς ἔβγαζε ἥρωες, ἔβγαζε καί Νενέκους». Κατατάσσει προφανῶς τόν ἑαυτό του στούς πρώτους. ῎Ας τοῦ θυμίσει κάποιος ὅτι ἡ τελευταία φορά πού ἀκούσαμε νά γίνεται λόγος γιά Νενέκους ἦταν ἀπό τόν ’Αλέξανδρο Γιωτόπουλο τῆς 17Ν, κατά τή στιγμή τῆς σύλληψής του.

[3] ‘Ο συγκλονισμός τοῦ Σεραφείμ ἀπό τήν ἀπόφαση τῆς ΔΙΣ φάνηκε καθαρότερα τέσσερεις μέρες ἀργότερα, 7 ’Ιανουαρίου 2011, ὅταν, στρεφόμενος κατά τοῦ ’Ισλάμ αὐτή τή φορά, πρότεινε οὔτε λίγο οὔτε πολύ τήν ἀπαγόρευσή του στή χώρα μας:

ὁ μουσουλμανισμός ἀποτελεῖ καταστροφική λατρεία, μή συμβατή μέ τάς προβλέψεις τοῦ ἰσχύοντος ἐν ‘Ελλάδι Συντάγματος, ὅπου ἐν ἄρθρῳ 13 καθιεροῦται ἡ ἐλευθερία τῆς θρησκευτικῆς συνειδήσεως, ἀλλά σέ θρησκευτικές παραδοχές πού δέν ἀντίκεινται στή δημόσια τάξη καί τά χρηστά ἤθη.

[4] Διάβασα στόν ἠλεκτρονικό Τύπο ὅτι ἀναπτύχθηκε κύμα συμπαράστασης πρός τόν Σεραφείμ. Δέν ξέρω ἄν πρόκειται πράγματι γιά κύμα, διάβασα πάντως μιά δήλωση συμπαράστασης ἀπό τόν μητροπολίτη Γλυφάδος Παῦλο:

[…] ‘Η στεντόρεια καί ἀταλάντευτη φωνή του μᾶς συγκινεῖ καί μᾶς ἐνδυναμώνει γιατί εἶναι φωνή ἀλήθειας, θάρρους καί ἀγωνιστικότητας, γιατί εἶναι φωνή ’Ορθόδοξης μαρτυρίας, πού ἑδράζεται στό ‘Ιερό Εὐαγγέλιο, τούς ‘Ιερούς Κανόνες καί τήν ἀνόθευτη παράδοση τῆς ’Εκκλησίας. Συμπροσευχόμενοι, παρακαλοῦμε τόν πανοικτίρμονα Θεό νά τόν ἐνδυναμώνει καί νά τόν κρατᾶ ὑγιή, ὥστε νά στηρίζει τόν πιστό λαό τοῦ Θεοῦ, νά ξυπνᾶ συνειδήσεις καί νά καθοδηγεῖ τίς ψυχές τῶν χριστιανῶν στή μόνη ’Αλήθεια, πού εἶναι τό πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ μας.

Δηλαδή, ὅτι ὁ Χίτλερ ἄλλο δέν ἔκανε ἀπό τό νά πείθει τούς ‘Εβραίους νά κάνουν δικό τους κράτος καί ὅτι πρέπει νά ἀπαγορευτεῖ ἡ λειτουργία τῆς ἰσλαμικῆς θρησκείας στήν ‘Ελλάδα εἶναι, κατά τόν μητροπολίτη Γλυφάδος, φωνή ἀλήθειας πού στηρίζεται στό Εὐαγγέλιο, ἀφυπνίζει συνειδήσεις καί ὁδηγεῖ τίς ψυχές στόν Χριστό. Αἶσχος!

[*] ΣΤΑΥΡΟΣ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ. Διευθύνει από το 1998 το περιοδικό Νέα Εστία και είναι πρόεδρος του Ιδρύματος βιβλικών μελετών «Άρτος Ζωής». Τελευταίο βιβλίο του Χριστιανοί στον δημόσιο χώρο. Πίστη ήπολιτιστικήταυτότητα; (2010). Το παραπάνω άρθρο δημοσιεύθηκε στη Νέα Εστία, τχ. 1840, Ιαν. 2011.

1 Jacques Maritain, L’impossible antisémitisme, précédé de «Jacques Maritain et les Juifs» par Pierre-Vidal Naquet, Desclée de Brouwer, Παρίσι 2003, σ. 127. Τό παράθεμα εἶναι ἀπό τήν περίφημη διάλεξή του «Les Juifs parmi les nations» (Παρίσι, 5 Φεβρουαρίου 1938).

2 Ὅ.π., σ. 75 καί 92.

Σχετική ανάρτηση: “O Σταύρος Ζουμπουλάκης έξω από τα δόντια για τις δηλώσεις Πειραιώς”