Λεών Κοέν: Από την Ελλάδα στο Μπίρκεναου

Leon_Cohen_Kyanavgi

ΛΕΩΝ ΚΟΕΝ – ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΟ ΜΠΙΡΚΕΝΑΟΥ

Η εξέγερση των εργατών στα Κρεματόρια

Τον Απρίλιο του 1944, ο Ελληνοεβραίος Λεών Κοέν πέρασε την πύλη του Άουσβιτς. Κατά την παραμονή του στο στρατόπεδο, εξαναγκάστηκε να ενταχθεί στο δυναμικό της ειδικής μονάδας εργασίας που ήταν υπεύθυνη για την απομάκρυνση των σορών από τους θαλάμους αερίων και για την καύση τους στα κρεματόρια.

Η ιδιότητα του Λεών Κοέν ως μέλους της Ζόντερκομάντο καθιστά την αυτοβιογραφία του ένα συγκλονιστικό ντοκουμέντο, που μας γνωστοποιεί τις λεπτομέρειες της σκοτεινότερης σελίδας του εικοστού αιώνα, όπως τις έζησε ο ίδιος. Αποτελεί, επίσης, μια από τις ελάχιστες μαρτυρίες για τη μέρα που οι κρατούμενοι βρήκαν το θάρρος να ορθώσουν το ανάστημά τους και να εξεγερθούν στη ναζιστική φονική μηχανή, επιλέγοντας να πεθάνουν ελεύθεροι και με τους δικούς τους όρους.

Το πρώτο μέρος του βιβλίου αποτελείται από τις χαμένες μέχρι πρόσφατα και ανέκδοτες μέχρι σήμερα σημειώσεις του συγγραφέα, ενώ το δεύτερο μισό είναι μετάφραση του εξαντλημένου αγγλικού πρωτότυπου.

Το βιβλίο είναι διαθέσιμο στα βιβλιοπωλεία από τη Δευτέρα 25 Σεπτεμβρίου 2017.

σελίδες: 184 | isbn: 978-618-82909-4-5 | τιμή: 13,30€

Πηγή: Εκδόσεις Κυαναυγή

Continue reading

Advertisements

Αντισημιτισμός: ακρότητα και κοινοτοπία. Σκέψεις για τη μνήμη και την ευθύνη της γενοκτονίας

Το Σάββατο 28 Ιανουαρίου πραγματοποιήθηκε εκδήλωση στα Γιάννενα για τη Μνήμη του Ολοκαυτώματος με κεντρικό ομιλητή τον Διονύση Γ. Δρόσο, Καθηγητή Φιλοσοφίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Αναδημοσιεύουμε με την άδεια του συγγραφέα το κείμενο της ομιλίας του.

«Αντισημιτισμός: ακρότητα και κοινοτοπία

Σκέψεις για τη μνήμη και την ευθύνη της γενοκτονίας»

                                                                                                                                                                                                               Διονύσης Γ. Δρόσος

 

Και ο κόσμος σιωπούσε. Έξι εκατομμύρια. Και ο κόσμος σιωπούσε.

Ιδού η ακρότητα και η κοινοτοπία συμπυκνωμένες σε δυο φράσεις που στοιχειώνουν το λόγο περί της γενοκτονίας των Εβραίων.

Και ο κόσμος σιωπούσε είναι ο αρχικός τίτλος του έργου Η νύχτα του Elie Wiesel. Έξι εκατομμύρια είναι ο αριθμός-σύμβολο των δολοφονημένων κατά την επιχείρηση «Τελική λύση» που κατά μετωνυμία ονομάζουμε Άουσβιτς.

Αν ακολουθήσουμε το σχήμα του Jacques Hassoun, κατά την επεξεργασία της τραυματικής εμπειρίας έχουμε έναν πρώτο χρόνο σιωπής, ακολουθεί ο χρόνος της μνήμης και τέλος περνάμε στο χρόνο της περισυλλογής του αξιομνημόνευτου και της ιστορίας.[1] Από τη δεκαετία του 80 (στα καθ’ ημάς του 90) έχουμε περάσει στον τρίτο χρόνο. [2] Η επεξεργασία αυτή του αξιομνημόνευτου είναι σύνθετη διεπιστημονική εργασία που προϋποθέτει έρευνα σε πολλαπλά επίπεδα (ιστορία- επιστημονική και δημόσια-, ψυχολογία, κοινωνιολογία, θεολογία, φιλοσοφία, ιατρική). Γι αυτό και η συζήτηση έχει ανοίξει πλέον σε θεματικές συναφείς με το γεγονός το ίδιο, που αφορούν όμως φαινόμενα μακρότερης διάρκειας από αυτό.

Το Άουσβιτς έχει θεωρηθεί το μεγάλο γεγονός του αιώνα που πέρασε. Κατά τον Günter Grass θα πρέπει να χρονολογούμε την ανθρώπινη ιστορία ως προ και μετά το Άουσβιτς. Κατά τον Adorno, «Μετά το Άουσβιτς, είναι βαρβαρότητα να γράφει κανείς ποίηση» και κατά τον Paul Celan, «Μετά το Άουσβιτς δεν είναι πλέον κανένα ποίημα δυνατό, εκτός και μόνο με αφορμή το Άουσβιτς».

Αυτό όμως το ‘ανείπωτο’, το ‘απερίγραπτο’, το ‘ασύλληπτο’, το ‘αδιανόητο’, αυτή η άνευ προηγουμένου ακρότητα, πώς μπόρεσε να συμβεί αν δεν συνδέεται με το καθημερινό, το κοινότοπο, το σύνηθες; Και τι νόημα έχει για το σημερινό μας βίο, αν το εξορίσουμε στο χώρο της ανεξήγητης εξαίρεσης; Πώς προέκυψε η τομή Άουσβιτς; Αν υπάρχει μια μετά Άουσβιτς εποχή, ποιες είναι οι συντεταγμένες της που ορίζονται από τη συνθήκη Άουσβιτς;

Στην προσπάθεια της να αναμετρηθεί με αυτά τα προβλήματα, η σκέψη έχει να αντιμετωπίσει μια σειρά πειρασμούς. Όλοι οι πειρασμοί αυτοί προέρχονται από τη βασική συντεταγμένη, που διατρέχει όλη την προ και μετά Άουσβιτς ιστορία μας: το μίσος για τον Άλλον, όπως συμπυκνώνεται στην αρχετυπική του μορφή: τον αντισημιτισμό ή καλύτερα το τον αντι-εβραϊσμό ή την ιουδαιοφοβία.[3]

Τα απλά ερωτήματα που βάζει ο Shakespeare στο στόμα του Σάϋλοκ περιμένουν ακόμα την απάντησή τους:

«Είμαι Εβραίος. Δεν έχει ο Εβραίος μάτια; Δεν έχει ο Εβραίος χέρια, όργανα, διαστάσεις, αισθήσεις, αισθήματα, πάθη; Δεν τρέφεται με την ίδια τροφή, δεν πληγώνεται με τα ίδια όπλα; Δεν πάσχει από τις ίδιες αρρώστιες; Δεν θεραπεύεται με τα ίδια φάρμακα; Δεν κρυώνει και δεν ζεσταίνεται από τον ίδιο χειμώνα και το ίδιο καλοκαίρι, όπως ένας Χριστιανός; Αν μας τρυπήσεις δεν ματώνουμε; Αν μας γαργαλήσεις δεν γελάμε; Αν μας δηλητηριάσεις δεν πεθαίνουμε; Και αν μας αδικήσεις δεν θα εκδικηθούμε; » [4]

Η Ευρώπη είχε τον πολιτισμό να θέσει τα ερωτήματα. Δεν βρήκε τη δύναμη της αυτογνωσίας να τα απαντήσει. Ας συγκρατήσουμε πάντως ότι η ίδια η ποιότητα των ρητορικών ερωτημάτων καταδεικνύει ότι ο αντι-εβραϊσμός αποτελεί πρόβλημα ταυτότητας όχι των Εβραίων, αλλά των μη Εβραίων.

«Φοβάμαι τα μεγάλα ερωτήματα που συνοδεύονται συνήθως από μικρές απαντήσεις» έγραψε ο μεγάλος ιστορικός της Καταστροφής Raul Hilberg, υποδεικνύοντάς μας να αναζητήσουμε αντί των μεγάλων τι και γιατί, τα μικρά πώς. Πώς λοιπόν ο δικός μας ο παροντικός αντι-εβραϊσμός μας παρεμβάλλεται στη μνήμη μας μέσω μιας σειράς πειρασμών. Ποιοι είναι αυτοί οι πειρασμοί της μνήμης, με τις αντίστοιχες πλάνες τους;

Πρώτος πειρασμός. Ο πειρασμός των αριθμών.

Μα ήταν όντως 6,000,000 ; Και αν ήταν λιγότεροι;

Για να τελειώνουμε με τους αριθμούς: 5,660,000 είναι ο αριθμός που δίνει το Institute for Jewish Affaires το 1945. Ο Poliakof στρογγυλοποιεί τον αριθμό σε 6,000, 000. Κατά τον  Hilberg είναι 5,100,000. Και λοιπόν; Πόσοι θα έπρεπε να ήταν για να λογαριάζεται αυτό ως το μεγαλύτερο έγκλημα στην ανθρώπινη ιστορία;

Έχουν ακουστεί τα πιο απίθανα· ακόμα και ότι δεν υπήρχαν τόσοι Εβραίοι στην Ευρώπη πριν τον πόλεμο.

Ιδού οι γερμανικές στατιστικές, όπως παρουσιάστηκαν στη Διάσκεψη της Βανζέε, όπου λήφθηκαν οι αποφάσεις για την «Τελική Λύση»: άνω των 11,000,000 οι προς εξόντωση Εβραίοι της Ευρώπης, κατανεμημένοι κατά χώρα. [5]

Όσον αφορά τα θύματα, μέχρι το 2013, 4,300,000 είχαν ταυτοποιηθεί πλήρως από τις υπηρεσίες του Yad Vashem.

Όμως η λογική των αριθμών είναι μια ύπουλη παγίδα. Ο αριθμός ούτως ή άλλως είναι ασύλληπτος, αλλά και άψυχος. Αν θέλουμε να ακούσουμε κάποιον που ήξερε καλά από μαζικά εγκλήματα, ο Στάλιν έλεγε ότι ο φόνος ενός ανθρώπου είναι έγκλημα, ο φόνος 10,000 είναι στατιστική.

Και η στατιστική μας εισάγει λαθραία στη λογική των δολοφόνων. Αν θυμόμαστε αριθμούς μόνον, τότε η επιχείρηση της «εκμηδένισης» [Vernichtung] όπως την ονόμαζαν οι θύτες θριαμβεύει. Εκείνοι αντικατέστησαν τα ονόματα των προσώπων με αριθμούς, οι οποίοι στο ίδιο το Άουσβιτς ειδικά χαράχτηκαν στον αριστερό βραχίονα των εγκλείστων. Ο αριθμός πάντως δεν είναι αδιάφορος. Το έγκλημα θα ήταν ειδεχθές ακόμα και αν αφορούσε ένα πρόσωπο. Επαναλήφθηκε όμως 6,000,000 φορές. Πέρα από τους αριθμούς, η μνήμη πρέπει να αποδώσει στα θύματα την αξιοπρέπεια του ονόματος και του προσώπου. Σε αυτό το πνεύμα το μουσείο Yad Vashem έδωσε την πλέον παραστατική μορφή στη λεγόμενη αίθουσα των ονομάτων.

Δεύτερος πειρασμός: Ο πειρασμός των συγκρίσεων

Μα είναι η γενοκτονία των Εβραίων η μοναδική στον κόσμο; Δεν έγιναν άλλα μαζικά εγκλήματα; Η γενοκτονία των Αρμενίων, των Ελλήνων του Πόντου; στις μέρες μας η η Καμπότζη, η Ρουάντα, η Γιουγκοσλαβία; Αλλά κυρίως, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης πήραν άραγε μικρότερη έκταση στη Σοβιετική Ένωση; Τα θύματα του Στάλιν ήταν μήπως λιγότερα; κτλ.

Η γενοκτονία των Εβραίων δεν είναι βεβαίως το πρώτο έγκλημα στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ούτε τα στρατόπεδα συγκέντρωσης είναι αποκλειστικότητα του Ναζισμού. Συγχέουμε όμως, πολλές φορές όχι αθώα, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και τα στρατόπεδα εργασίας με τα στρατόπεδα εξόντωσης. Chelmno, Belzec, Soribor, Maidanek, Treblinka, Birkenau-Auschwitz II δεν ήταν στρατόπεδα συγκέντρωσης, αλλά βιομηχανίες εξόντωσης.

Όλες οι μαζικές σφαγές των διαφόρων ολοκληρωτισμών αφορούσαν ανθρώπους που θεωρήθηκαν επικίνδυνοι για το καθεστώς, λόγω της δράσης τους ή των ιδεών τους. Οι Εβραίοι κρίθηκαν ένοχοι όχι για τις πράξεις ή τις ιδέες τους ή τη θρησκεία τους, αλλά για το αίμα τους. Όχι το πράττειν αλλά το είναι, η ανθρώπινη ύπαρξη ενοχοποιήθηκε. Ακόμα και όπου αλλού η σφαγή έγινε για εθνοτικούς λόγους, αφορούσε αντεκδίκηση ή και εκκαθάριση περιοχών από εθνικά ή φυλετικά αλλότριους πληθυσμούς. Κανένα από αυτά τα εγκλήματα δεν είναι αμελητέο, κανένα δεν πρέπει να αφήνει ασυγκίνητο τον ανθρωπισμό μας. Όμως η γενοκτονία των Εβραίων έχει δύο χαρακτηριστικά που την ξεχωρίζουν στην ιεραρχία του εγκλήματος: 1) ποτέ άλλοτε δεν επιχειρήθηκε εκκαθάριση του κόσμου ολόκληρου από κάτι που θεωρήθηκε λάθος της φύσης ή του Θεού· ποτέ κανείς δεν ανέλαβε να διορθώσει τον Θεό· και αυτό από μόνο του κατεβάζει τον άνθρωπο ένα σκαλοπάτι πιο κάτω από τον Κάιν στου κακού τη σκάλα και 2) κανένα άλλο φονικό δεν προετοιμάστηκε επί 2000 χρόνια και σε καμία άλλη περίπτωση το θύμα δεν μισήθηκε τόσο ακόμα και μετά το έγκλημα. Μόνον η γενοκτονία των Εβραίων έχει ακόμα και σήμερα αρνητές που αποδίδουν το όλο γεγονός σε σκηνοθετημένη συνωμοσία των ίδιων των θυμάτων. Οι Εβραίοι φαίνεται πως είναι το μοναδικό είδος στο σύμπαν που είναι ένοχο ακόμα και για τα σε βάρος τους εγκλήματα!

Τρίτος πειρασμός: Ο πειρασμός του τετελεσμένου παρελθόντος

Λένε: εντάξει η γενοκτονία έγινε, αλλά αυτά όλα ανήκουν στο παρελθόν. Δεν είμαι από εκείνους που πιστεύουν ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται. Όμως υπάρχουν ιστορικά γεγονότα που ανοίγουν νέες εποχές και που ψήγματά τους, δομές τους, τεχνικές τους και νοοτροπίες τους επιβιώνουν· γεγονότα που ανοίγουν νέες εποχές. Και είτε μας αρέσει είτε όχι, όλη ανθρωπότητα έχει περάσει κάτω από την πύλη του κακού που έγραφε Arbeit macht frei.

Το μίσος για τους Εβραίους λειτούργησε και λειτουργεί χρησιμοποιώντας διάφορα οχήματα: χριστιανικός αντιϊουδαϊσμός, φυλετικός αντισημιτισμός, πολιτικο-θρησκευτικός ισλαμισμός, πολιτικός αντισιωνισμός- αντιϊμπεριαλισμός. Πάντα εκδηλώνεται ένα μίσος και όποιος μισεί θέλει την καταστροφή του αντικειμένου του μίσους του, μας μαθαίνει ο Σπινόζα. Και πράγματι: ο Ιουδαϊσμός θα πρέπει να εκλείψει ως θρησκεία στην πρώτη εκδοχή, οι Εβραίοι θα πρέπει να εκλείψουν ως φυλή στη δεύτερη, το κράτος του Ισραήλ θα πρέπει να εκλείψει στην τρίτη και την τέταρτη. Αυτός ο νέος μετά το Άουσβιτς, κυρίως μετά το 1967, υφέρπων αντι-εβραϊσμός είναι ενεργός και στη Μ. Ανατολή και στην Ευρώπη μας, όπου πχ Γάλλοι Εβραίοι συνεχώς εγκαταλείπουν τη χώρα, αλλά και στα καθ’ ημάς, όπου οι πάσης φύσεως θεωρίες συνωμοσίες είναι best seller, δεν υπάρχει συνωμοσία που να σέβεται τον εαυτό της που να μην έχει και τον Εβραίο της. Όπως δεν υπάρχει και χρονιά που να μην έχουμε βεβήλωση Εβραϊκού νεκροταφείου ή Συναγωγής. Παρόλο που οι Εβραίοι συμπολίτες μας από 77.377 πριν το διωγμό δεν είναι σήμερα πάνω από 5.500.

Η μνήμη είναι πόλεμος εναντίον όσων αρνούνται τη γενοκτονία, δηλαδή όσων τη συνεχίζουν με άλλα μέσα. Και ο πόλεμος της μνήμης άρχισε μαζί με τη γενοκτονία, [6] καθώς οι αυτουργοί της την κάλυπταν πίσω από ευφημισμούς και κωδικές ονομασίες: «Τελική λύση», «φυλετική υγιεινή», «μετακίνηση προς εργασία», «μετεγκατάσταση».

Τέταρτος πειρασμός: Ο πειρασμός των συμψηφισμών

Συναφής με τον προηγούμενο πειρασμό. Είναι οι φράσεις που αρχίζουν κάπως έτσι: «Ναι αλλά και οι Εβραίοι (ή το Ισραήλ), εδώ που τα λέμε…». Δεν χρειάζεται να συνεχίσω. Είμαστε τόσο εξοικειωμένοι με αυτούς τους άτοπους παραλληλισμούς στην καθημερινότητά μας. Δεν θα εμπλακώ σε συζήτηση ενός τόσο περίπλοκου και τόσο στρεβλά και μονομερώς φωτισμένου διεθνούς προβλήματος όπως το Μεσανατολικό. Θα επισημάνω απλώς το λογικό και ηθικό παράδοξο: αφού εξοντώθηκε ο μισός Εβραϊκός πληθυσμός της Ευρώπης, αφού συνεχίστηκαν διώξεις και πογκρόμ ακόμα και μετά το τέλος του πολέμου, αφού έκλεισαν τα σύνορά τους όλες οι χώρες, της Αμερικής συμπεριλαμβανομένης, αφού όσοι γύρισαν στα σπίτια τους βρήκαν άλλους να μένουν σε αυτά με «τίτλους ιδιοκτησίας», οι Εβραίοι βρέθηκαν και πάλι ένοχοι επειδή προσπάθησαν να βρουν μια νέα δική τους πατρίδα στη γη της Παλαιστίνης. Λίγα κράτη στον κόσμο δεν έχουν συνοριακά προβλήματα. Δεν υπάρχει κράτος του οποίου τα πεπραγμένα και οι πολιτικές να είναι υπεράνω κριτικής. Όμως δεν υπάρχει και άλλο κράτος που το κύριο αμάρτημά του να θεωρείται αυτή ταύτη η ύπαρξή του. Και αυτή η στάση συντηρεί την ιδέα της «Τελικής Λύσης».

Πέμπτος πειρασμός: Ο πειρασμός της μερικότητας

Θα μπορούσε να πει κανείς: εντάξει αυτό είναι ένα πρόβλημα εβραϊκό. Όλοι οι λαοί έχουν τις τραγωδίες τους και τους καημούς τους. Ας κοιτάξουμε τα δικά μας.

Ναι. Όμως υπάρχουν τραγωδίες που απαιτούν να αρθούμε από το μερικό στο οικουμενικό, γιατί είναι η ίδια η συνθήκη του οικουμενικού που επαναπροσδιορίζουν. Υπαινίχτηκα στην αρχή, ότι  το μίσος για τους Εβραίους είναι πρόβλημα φυσικό μεν για τους Εβραίους, αλλά ηθικό για τους μη Εβραίους. Ισχύει και για όλα τα άλλα θύματα της εξόντωσης: τους τσιγγάνους, τους «μελετητές της Βίβλου», τους σεξουαλικά «παρεκκλίνοντας». Γενικά το μίσος είναι πρόβλημα του υποκειμένου κυρίως και όχι του αντικειμένου, παρόλο που το αντικείμενο υφίσταται τις ορατές συνέπειές του. Αν δεν λύσουμε αυτό το κόμπλεξ με τους Εβραίους, γενικότερα την άρνηση του «άλλου», μάταιη και η θρησκεία της αγάπης, μάταιη και η Αναγέννηση και ο Διαφωτισμός και ο Πολιτισμός μας και άλλα ηχηρά παρόμοια που τρέφουν δαψιλώς την αυταρέσκειά μας.

Όμως δεν είναι μόνον αυτό. Το κατώφλι που διαβήκαμε στο Άουσβιτς σφραγίζει και στιγματίζει την πορεία όλου του ανθρώπινου είδους. Διαπράχθηκε έγκλημα κατά του ανθρώπινου είδους και όχι απλώς κατά μιας φυλής. Τα προγράμματα «ευγονικής», «φυλετικής υγιεινής» και «ευθανασίας» που άρχισαν να εφαρμόζονται πριν την οριστικοποίηση της «Τελικής Λύσης» σε Γερμανούς με νοητική υστέρηση και σωματικές δυσπλασίες, η πρόθυμη συνεργασία των γιατρών με το Ναζισμό, τα πειράματα με ανθρώπους, η τεχνογνωσία που αυτά κληροδότησαν, όλα αυτά δείχνουν τη δυνατότητα ενός ζοφερού μέλλοντος για όλη την ανθρωπότητα πέραν ιδεολογιών και πέραν φυλών και εθνών. Θυμόμαστε σήμερα ότι τίποτε δεν είναι πλέον αυτονόητο για την ανθρωπότητα στη μετά Άουσβιτς εποχή: ούτε η σχέση ανθρώπου με άνθρωπο ούτε η σχέση μας με τον Θεό ούτε ο πολιτισμός μας ούτε η πρόοδος.

Η μνήμη της γενοκτονίας είναι αγώνας αυτογνωσίας και ευθύνης για τον άνθρωπο.

Έκτος πειρασμός: Ο πειρασμός του οίκτου και της θυματοποίησης

Είναι ανθρώπινο, ο λόγος για την Καταστροφή να κατακλύζεται από συγκίνηση, συναισθηματισμό και λύπηση για τα αθώα θύματα. Εδώ ελλοχεύει ένας τελευταίος πειρασμός. Οι άνθρωποι αυτοί απογυμνώθηκαν από τα πάντα: από τις περιουσίες τους, από την πατρίδα τους, από το σπίτι τους, από τα οικεία αντικείμενα προσωπικής και θρησκευτικής αξίας, από τα ρούχα τους, από τα μαλλιά τους, πολλοί από ζωτικά τους όργανα και τέλος από την ιερότητα της ταφής (και αυτό είναι το θέμα της ταινίας που θα δούμε απόψε). Η «εκμηδένιση» έφτασε μέχρι τη μετατροπή τους σε στάχτη και την εξαφάνιση κάθε ίχνους τους επί της γης.

Δεν ζητούν τον οίκτο μας, αλλά το όνομά τους και την αναγνώριση της αξιοπρέπειάς τους. Αξιοπρέπεια για την οποία οι ίδιοι αγωνίστηκαν, αντίθετα από το στερεότυπο ότι ήχθησαν ως πρόβατα επί σφαγήν. Αγωνίστηκαν να κρατήσουν την όρθια στάση που είναι η ελάχιστη νίκη επί της βαρύτητας που ορίζει το ανθρώπινο.

Και το έπραξαν με διάφορους τρόπους που δεν πρέπει να ξεχαστούν.

Θυμόμαστε τον Mordechai Anielewicz και την εξέγερση του Γκέτο της Βαρσοβίας το Πάσχα του 1943, που κατεστάλη από το Στρατηγό των SS Jürgen Stroop, μετέπειτα διοικητή των SS στην κατεχόμενη Ελλάδα.

Θυμόμαστε τις εξεγέρσεις στην Τρεμπλίνκα (2-8-43), στο Σόμπιμπορ (14-10-43) και στο Μπίρκεναου (7-10-44), όπου πρωταγωνίστησαν μάλιστα οι δικοί μας Θεσσαλονικείς Εβραίοι του Sonderkommando.

Από τον Ιανουάριο του 1942 είχε φτάσει η πληροφορία στους συμμάχους για τη χρήση αερίων, χάρη στο δραπέτη του Chelmno, Szlamek.

Θυμόμαστε τις 802 αποδράσεις από το Άουσβιτς (144 επιτυχημένες) και την ηρωική Mala Zimetbaum με το σύντροφό της Edward Garlinski.

Την απόδραση των Walter Rosenberg-Alfred Wetzler που διαφεύγουν στη Σλοβακία και παραδίδουν περιγραφές και σχέδια του στρατοπέδου που δημοσιεύονται στο War Refugee Board στην Washington.[7]

Θυμόμαστε τους 1000 περίπου Εβραίους που συμμετείχαν στην Εθνική Αντίσταση, μέσα από τις γραμμές διαφόρων οργανώσεων.[8]

Η γραφή χρονικών και ημερολογίων ήταν επίσης αντίσταση στην «εκμηδένιση». Θυμόμαστε τις γραπτές μαρτυρίες που άφησαν οι Anna Frank και η Etty Hillesum. Τις μαρτυρίες μέσα από τα στρατόπεδα που βρέθηκαν θαμμένες στα γαλλικά, στα γίντις και στα ελληνικά από τον δικό μας Μαρσέλ Νατζαρή.[9]

Την τεράστια δουλειά καταγραφής αρχείων που έκαναν μέσα στο Γκέτο, ο ιστορικός Emanuel Ringelblum και το δίκτυό του Oneg Shabbat. 

Θυμόμαστε τη Margarete Buber-Neumann και τη Milena Jesenska· δεν είναι νίκη επί του θανάτου που έχτισαν τη σημαντικότερη φιλία της ζωής τους μέσα στο στρατόπεδο;

Δεν είναι νίκη επί του θανάτου, που τόσοι ανώνυμοι άνθρωποι έβρισκαν τον τρόπο να κάνουν τις προσευχές του Σαββάτου και τις νηστείες ακόμα των θρησκευτικών εορτών;

Θυμόμαστε την ποίηση του Yitzhak Katzenelson, αλλά και το έργο του ψυχιάτρου Viktor Frankl, θεμελιωτή της Λογοθεραπείας, Το νόημα της ζωής, το οποίο συνέγραψε μέσα στο Άουσβιτς, με αυτό το θεϊκό απόθεμα ελπίδας και θέλησης που δίνει κουράγιο ακόμα σε όλους μας να βρούμε νόημα στη ζωή μας, νόημα που χάνουμε για λόγους πολύ ελαφρύτερους από τον εγκλεισμό σε στρατόπεδα θανάτου.

Και όσο για τον κόσμο που σιωπούσε, να θυμόμαστε εκείνους τους λίγους που δεν σιώπησαν. Τον εθελοντή μάρτυρα Ορθόδοξο ιερέα π. Δημήτριο Κλεπινίν και στα καθ’ ημάς τον Αρχιεπίσκοπο Ζακύνθου Χρυσόστομο και τον Δήμαρχο Ζακύνθου Λουκά Καρρέρ, αλλά και τον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό και τον Αρχηγό της Αστυνομίας Έβερτ που εξέδωσε πλαστές ταυτότητες για του Εβραίους συμπολίτες μας, και βεβαίως το ΕΑΜ που φυγάδευσε τον Αρχιραβίνο Αθηνών Μπαρτζιλάι και τόσους άλλους διωκόμενους. Και τους απλούς ανώνυμους πολίτες που έσωσαν κάτι από την αξιοπρέπεια μιας χώρας με 85% απώλειες Εβραίων, δίνοντας εστία σε ένα παιδί, σε ένα γείτονα, κάνοντας κάτι. Λίγοι ήταν, αλλά πάντα «μικρὰ ζύμη ὅλον τὸ φύραμα ζυμοῖ».

Μη μας αφήσει το πένθος να ξεχάσουμε ότι η «Τελική Λύση» τελικά απέτυχε. Και το μάθημα μας για τον άνθρωπο ας είναι διπλό, όπως μας το υπέδειξε ένας από τους πλέον διαπρεπείς επιζήσαντες, που μας άφησε τον περασμένο χρόνο, ο Elie Wiesel:

«Έχουμε φτάσει να γνωρίσουμε τον Άνθρωπο όπως αληθινά είναι. Άνθρωπος, εντέλει, είναι το ον που επινόησε τους θαλάμους αερίων του Άουσβιτς· ωστόσο, είναι επίσης το ον που μπήκε σ’ εκείνους τους θαλάμους αερίων ορθός, με την Προσευχή του Κυρίου ή το Σεμά Γισραέλ στα χείλη του».[10]

Σημειώσεις

[1] Jacques Hassoun,« Από τη μνήμη στην ιστορία», στο συλλογικό τόμο Εβραϊκή Ιστορία και Μνήμη (μτφρ. Αριέλλα Ασέρ) Εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 1998, σ. 20-21.

[2] Οντέτ Βαρών-Βασάρ, «Ιστοριογραφία της γενοκτονίας των Εβραίων (1942-1945). Η ανυπόφορη αλήθεια και το καθησυχαστικό ψεύδος» στο Οντέτ Βαρών-Βασάρ, Η ανάδυση μιας δύσκολης μνήμης. Κείμενα για τη γενοκτονία των Εβραίων. Εστία, Αθήνα 2012.

[3] Για τη διάκριση των όρων αυτών βλ. Pierre-André Taguieff, Η νέα εβραιοφοβία (μτφρ Ανδρέας Πανταζόπουλος), Εκδόσεις Πόλις, 2005.

[4] William Shakespeare, The Merchant of Venice, Act III. Scene I.

[5] http://www.nizkor.org/hweb/places/germany/wannsee/wannsee-english.html

[6] Το επισημαίνει εύστοχα και επίμονα ο Primo Levi, Αυτοί που βούλιαξαν και αυτοί που σώθηκαν. Άγρα, Αθήνα 2000, σ. 31-32.

[7] Bernard Suchecky, Résistances juives à l’anéantissement. Editions Luc Pire. Parole et silence. Bruxelles, 2007.

[8] Steven Bowman, Η Αντίσταση των Εβραίων στην κατοχική Ελλάδα, Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο της Ελλάδας, Αθήνα 2012. Επίσης, Ρίκα Μπενβενίστε (επ), Οι Εβραίοι της Ελλάδας στην Κατοχή. Βάνιας- Εταιρεία Μελέτης Ελληνικού Εβραϊσμού, 1998.

[9] Μαρσέλ Νατζαρή, Χρονικό 1941-1945. Ίδρυμα Έτς Αχαϊμ, 1991.

[10] Elie Wiesel, Η νύχτα. Μεταίχμιο, Αθήνα 2016.

Την Επαύριον του Ολοκαυτώματος. Η επιστροφή στη γενέθλια πόλη

exhibition_salonica_2017

Η έκθεση «Την Επαύριον του Ολοκαυτώματος», που εγκαινιάζεται την Κυριακή 29 Ιανουαρίου 2017, στις 2 το μεσημέρι, στο Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης, αφορά την αναβίωση της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης στην περίοδο 1944-1946.

Η έκθεση αποτελείται από οκτώ ενότητες. Η πρώτη αναφέρεται στις αντίξοες συνθήκες που επικρατούσαν στη Θεσσαλονίκη τους πρώτους μήνες μετά την απελευθέρωση. Η δεύτερη καταγράφει την απώλεια των “εβραϊκών συνοικισμών”, δηλαδή των κυρίως εργατικών συνοικιών με εβραϊκό πληθυσμό, οι οποίες είτε κατεδαφίστηκαν στη διάρκεια της κατοχής είτε καταλήφθηκαν από αστέγους, εφοδιασμένους με κρατικές άδειες. Η τρίτη ενότητα αφορά στην καταλήστευση των επιτύμβιων πλακών του εβραϊκού νεκροταφείου, επί ολόκληρους μήνες μετά την απελευθέρωση, προκειμένου να οικοδομηθεί ο Άγιος Δημήτριος και άλλα κτίρια, και τελικά την αποξένωση της εβραϊκής κοινότητας από το νεκροταφείο της, μετά από συνεχή χρήση πέντε αιώνων. Η τέταρτη ενότητα περιγράφει το νομικό κομφούζιο που δημιουργήθηκε σχετικά με τη διαδικασία ανάκτησης των εβραϊκών περιουσιών εξ αιτίας της πολυνομίας, η οποία παρέτεινε την κατοχή των ακινήτων από τους μεσεγγυούχους. Η πέμπτη ενότητα αναφέρεται σε δεκάδες άστεγους επιβιώσαντες που, μέχρι να επιλυθεί το ζήτημα της κατοικίας τους, διέμεναν ομαδικά μέσα σε κοινοτικά κτίρια. Η έκτη ενότητα περιγράφει την ανασύσταση της Ισραηλιτικής Κοινότητας ως νομικού προσώπου και τις προσπάθειες για την ανάκτηση της κοινοτικής περιουσίας. Η έβδομη ενότητα είναι η σημαντικότερη: Αποτελείται από ψηφιακές εφαρμογές που αναδεικνύουν τη διασπορά όσων επέστρεψαν πάνω στον αστικό ιστό. Την έκθεση κλείνει το “κουτί της μνήμης” όπου οι επισκέπτες καλούνται να καταθέσουν τις μαρτυρίες τους για πρόσωπα και κτίρια που παρουσιάζονται στην έκθεση.

Βασισμένη στα αρχεία της Ισραηλιτικής Κοινότητας και του Εβραϊκού Μουσείου Ελλάδας, καθώς και σε ιδιωτικές συλλογές, η έκθεση είναι παραγωγή του Εβραϊκού Μουσείου Θεσσαλονίκης (με επιμέλεια Ευάγγελου Χεκίμογλου).

Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης / Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης, Αγίου Μηνά 13, τηλ. 2310 250406

Το Ολοκαύτωμα στο Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης

Το παρακάτω κείμενο συγκροτήθηκε με αποσπάσματα από το βιβλίο του Χρίστου Ζαφείρη «Η Θεσσαλονίκη των Εβραίων», που εκδόθηκε το 2016 από τον εκδοτικό οίκο «Επίκεντρο». Ο Ιστορικός και Περιηγητικός Οδηγός μεταφράστηκε και θα εκδοθεί στα Αγγλικά και τα Γαλλικά τους επόμενους μήνες.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΟΓΡΑΦΙΑ

evreimus2Το Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης ιδρύθηκε το 2001 από την Ισραηλιτική Κοινότητα της πόλης σε συνεργασία με τον «Οργανισμό Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης “Θεσσαλονίκη 1997”» και προβάλλει με εκθέματα και συλλογές την ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά των Εβραίων στη Θεσσαλονίκη από την ίδρυση της πόλης (315 π.Χ.) έως τα μέσα του 20ού αιώνα. Η πιο δραματική και συγκινητική ενότητά του είναι η αίθουσα που παρουσιάζει το Εβραϊκό Ολοκαύτωμα.

View original post 1,610 more words

Ημέρα μνήμης Ολοκαυτώματος στα Ιωάννινα

Κεντρικός ομιλητής θα είναι ο Διονύσης Δρόσος, Καθηγητής Φιλοσοφίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, με θέμα: Αντισημιτισμός: ακρότητα και κοινοτοπία. Σκέψεις για τη μνήμη και την ευθύνη της γενοκτονίας

holocaust_memory_day_2017c

holocaust_memory_day_2017

Πηγές: uoi.gr και pkdi.gr

Οι «φρουροί της μνήμης» και το ναζιστικό μόρφωμα της «Χρυσής Αυγής»

Του Αλέκου Ράπτη

[Αναδημοσίευση από τον “Ηπειρωτικό Αγώνα” με την άδεια του συγγραφέα. Επισημαίνουμε, συγχρόνως, την ουσιαστική τοποθέτηση της εφημερίδας στην στήλη “Τσιμπίδα” για τη σιωπή πολλών μετά τη χυδαία επίθεση που δέχτηκε πρόσφατα η Εβραϊκή Κοινότητα των Ιωαννίνων.]

                                                                         Ιωάννινα, 14 Σεπτεμβρίου 2016

Ο ελληνικός φασισμός από το 1974 και μετά

Η μελέτη της ιστορίας του ελληνικού φασισμού εντάσσεται σε ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια μέσα από τα οποία, αναδεικνύονται αρκετές σημαντικές πτυχές της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας.

Από την μεταπολίτευση του΄74 και μετά, τα περισσότερα σχεδόν πολιτικά κόμματα του λεγόμενου δημοκρατικού τόξου στην Ελλάδα, υποστήριζαν ότι ο φασισμός στην Ελλάδα και οι «Νεοναζί» ήταν μια ασήμαντη περιθωριακή «ανωμαλία», η οποία δεν είχε σχέση με την ελληνική πραγματικότητα.

Ωστόσο την τελευταία δεκαετία που διανύουμε όλα αυτά τα πολιτικά επιχειρήματα, κατέρρευσαν σαν χάρτινος πύργος αποδεικνύοντας για άλλη μια ακόμη φορά, ότι ο φασισμός δεν είναι ξένος προς το ελληνικό κράτος, αλλά και ακόμη περισσότερο ούτε και σε ένα σημαντικό κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας.

Το ναζιστικό μόρφωμα της «Χρυσής Αυγής»

Το 1980 η εμφάνιση του νεοναζιστικού μορφώματος της «Χρυσής Αυγής» που μέσα από το περιοδικό της χαρακτηρίζεται ως «εθνικοσοσιαλιστική», φανερώνει και την διαφορετικότητα της, αλλά και τις προθέσεις της με τις όμορες άλλες οργανώσεις της ελληνικής Άκρας Δεξιάς.

Την δεκαετία του ΄90, η ανασύνταξη της ελληνικής ακροδεξιάς, ταυτίζεται απόλυτα με το ιδεολογικό πεδίο της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς, που εκφράζεται με το «τρίτο κύμα» δηλαδή, την ξενοφοβία, τον ρατσισμό, και τον σοβινισμό.

Από το 1992 και μετά, τα γεγονότα της κατάρρευσης του καθεστώτος στην Αλβανία, η μαζική μετακίνηση Αλβανών μεταναστών προς την Ελλάδα, αλλά και οι «εθνικοί κίνδυνοι» από την αμφισβήτηση της ελληνικότητας του ονόματος της Μακεδονίας, αποτελούν θεματικές στην «ατζέντα του εξτρεμισμού», που διαμορφώνονται καταλλήλως από το νεοναζιστικό μόρφωμα της «Χρυσής Αυγής».

Παρόλα αυτά το ελληνικό πολιτικό σύστημα και η ελληνική δικαιοσύνη για αρκετά χρόνια, αντιμετώπιζαν το ναζιστικό αυτό μόρφωμα της «Χρυσής Αυγής» με χαλαρότητα, αδυνατώντας να την  ελέγξουν και να της ασκήσουν δίωξη στο σύνολό της.

Ωστόσο η ελληνική συνταγματική πράξη δεν προέβλεπε απαγόρευση πολιτικών κομμάτων, αφού πλέον το 2012 ήταν κόμμα στην Βουλή των Ελλήνων.

Η συνέχεια είναι γνωστή καθώς κάθε φορά που προέκυπτε κάποιο περιστατικό άσκησης εγκληματικής βίας με κατηγορούμενους μέλη της «Χρυσής Αυγής», οι αρμόδιες αρχές δυστυχώς απέφευγαν να ερευνήσουν και να διαπιστώσουν τα πραγματικά κίνητρα των «Χρυσαυγιτών», που ήταν ενταγμένοι στην εγκληματική αυτή ναζιστική οργάνωση, της οποίας η βία δεν ήταν απλά το μέσον, αλλά ο ίδιος ο σκοπός της δράσης της.

Η δίκη της «Χρυσής Αυγής»

Η δολοφονία του 34χρονου Παύλου Φύσσα, ράπερ καλλιτέχνη με αντιφασιστική δράση, από τον Γιώργο Ρουπακιά σημαίνων στέλεχος της «Χρυσής Αυγής», στο Κερατσίνι στις 18 Σεπτεμβρίου 2013, καθόρισε στην συνέχεια και την στάση της ελληνικής δικαιοσύνης, η οποία διέταξε να ανοιχθεί ο Φάκελος του νεοναζιστικού μορφώματος της «Χρυσής Αυγής».

Η συγκέντρωση των 32 αρχικών δικογραφιών, διαβιβάστηκαν στις 19 Σεπτεμβρίου 2013 δια του τότε υπουργού Νίκου Δένδια (υπουργός Δημ. Τάξης), στην Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ευτέρπη Γκουτζαμάνη, η οποία με την σειρά της ανέθεσε στις αρμόδιες ανακρίτριες εισαγγελείς, Ιωάννα Κλάπα και Μαρία Δημητροπούλου να κάνουν «φύλλο και φτερό» τον Φάκελο της  «Χρυσής Αυγής».

Ουσιαστικά όμως τα αλλεπάλληλα γεγονότα εκείνων των ημερών φανέρωσαν με τον πιο εμφατικό τρόπο την έσω-αδυναμία, που είχε επιδείξει έως τότε η Πολιτεία, στην θεσμική αντιμετώπιση αυτού του ναζιστικού μορφώματος.

Επί χρόνια η «Χρυσή Αυγή», εφάρμοζε ανενόχλητα την «εθνικοσοσιαλιστική της θεωρία και πρακτική », ασκώντας βίαιες αιματηρές επιθέσεις εναντίων όλων όσων τους θεωρούσε «εχθρούς» και που στην δική της φρασεολογία ήταν «κομμούνια» «μπολσεβίκοι» «υπάνθρωποι», «εβραίοι» «σιωνιστές» «αλβανοί» «γυφτοσκοπιανοί» «μαύροι αφρικανοί» «ασιάτες πακιστανοί» και εσχάτως, «γυφτοπρόσφυγες από την Συρία».

Στην διάρκεια αυτών των ανακρίσεων, ενσωματώθηκαν στην δικογραφία του Φακέλου της  «Χρυσής Αυγής» και δεκάδες άλλες υποθέσεις που εκκρεμούσαν διάσπαρτες ανά την ελληνική επικράτεια και που  αναφέρονταν σε πλημμελήματα και κακουργήματα, στα οποία εμπλέκονται μέλη και στελέχη του νεοναζιστικού αυτού μορφώματος.

Συνολικά ο αριθμός των υποθέσεων ξεπερνά τις εκατό, ενώ τα αδικήματα που διερευνώνται καλύπτουν σχεδόν ολόκληρο το φάσμα του Ποινικού Κώδικα.

Οι βανδαλισμοί των εβραϊκών νεκροταφείων ανά την Ελλάδα

Η περίπτωση των βανδαλισμών του εβραϊκού νεκροταφείου Ιωαννίνων

Στον «Φάκελο Χρυσή Αυγή» της Εισαγγελίας  του Αρείου Πάγου, είναι επίσης ενταγμένη και η δικογραφία στην οποία καταγράφονται οι βανδαλισμοί ανά την Ελλάδα, που πραγματοποιήθηκαν σε εβραϊκά νεκροταφεία και λατρευτικούς χώρους, των ελληνικών εβραϊκών κοινοτήτων.

Επίσης γίνεται ιδιαίτερη μνεία και αναφορά στα Ιωάννινα, με συντριπτικά στοιχεία τα οποία  αφορούν βανδαλισμούς, σε ταφικά μνημεία και τάφους, στο Εβραϊκό Νεκροταφείο της πόλης των Ιωαννίνων, κατά το χρονικό διάστημα των ετών, 2002 έως και το 2009.

  • Βανδαλισμοί στο Εβραϊκό Νεκροταφείο Ιωαννίνων, στις 15 Απριλίου 2002.
  • Ναζιστικά συνθήματα, έξω από την Εβραϊκή Συναγωγή Ιωαννίνων, στις αρχές Αυγούστου 2003.
  • Βανδαλισμοί στο Εβραϊκό Νεκροταφείο Ιωαννίνων, στις 8 Οκτωβρίου 2003.
  • Αναγραφή της «ανάποδης» Ναζιστικής Σβάστικας, έξω από την πόρτα του Εβραϊκού Νεκροταφείου Ιωαννίνων, στις 26 Φεβρουαρίου 2007.
  • Βανδαλισμοί στο Εβραϊκό Νεκροταφείο Ιωαννίνων, στις 21 Ιανουαρίου 2009.
  • Αναγραφή της Ναζιστικής Σβάστικας, έξω από την πόρτα του Εβραϊκού Νεκροταφείου Ιωαννίνων, στις 25 Μαρτίου 2008.
  • Βανδαλισμοί στο Εβραϊκό Νεκροταφείο Ιωαννίνων, στις 2 Ιουνίου 2009.
  • Βανδαλισμοί στο Εβραϊκό Νεκροταφείο Ιωαννίνων, στις 8 Ιουλίου 2009.

Για όλα αυτά τα ανωτέρω η Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Περιφέρειας Ηπείρου στα Ιωάννινα, διεξήγαγε έρευνες, που δεν κατέληξαν πουθενά, ενώ η προκαταρκτική εξέταση δεν έγινε ουδέποτε γνωστή. Δεν υπήρξε κανείς ύποπτος και κανείς δεν κατηγορήθηκε για να οδηγηθεί στην Ελληνική Δικαιοσύνη. Τελικά η όλη υπόθεση κατέληξε στο αρχείο.

Η επανεμφάνιση της ναζιστικής σβάστικας

Ωστόσο επτά χρόνια μετά από εκείνα τα γεγονότα, ένας νέος κύκλος βανδαλισμών εναντίων της εβραϊκής κοινότητας Ιωαννίνων, φαίνεται να ανοίγει καθώς προχτές στις 12 Σεπτεμβρίου 2016, οι «γνωστοί άγνωστοι», χτύπησαν και πάλι, αναγράφοντας με σπρέι το έμβλημα της μισητής ναζιστικής σβάστικας, στον εξωτερικό τοίχο της εβραϊκής κοινότητας, αλλά και σε γειτονικά σπίτια και σε αυτοκίνητα.

Οι εποχούμενοι «φρουροί τη μνήμης»

Είχε προηγηθεί βέβαια σε τοπική εφημερίδα της πόλης των Ιωαννίνων η δημοσίευση ενός άρθρου, μέσα από το οποίο ο συντάκτης του διερωτάτο εμφανώς λέγοντας επί λέξει: «Προς τι η επιμονή των Εβραίων να τους…τιμούμε συνεχώς», βουτώντας την πέννα του στην χολή και το δηλητήριο, δίχως ίχνος εντροπής και καταισχύνης βεβηλώνοντας τη μνήμη των 1850 γιαννιωτοεβραίων συμπολιτών μας, που εκτοπίστηκαν από τους γερμανούς Ναζί, στις 25 Μαρτίου 1944 και έγιναν στάχτη στα Ναζιστικά στρατόπεδα Άουσβιτς και στο Μπιρκενάου στην Πολωνία.

Αρκετοί συμπολίτες μας, αλλά και εγώ ο ίδιος, απαντήσαμε στον συντάκτη του κατάπτυστου  αυτού άρθρου το οποίο είναι Ύβρις, απέναντι στα θύματα του Ολοκαυτώματος και στους λαούς της Ευρώπης που γνώρισαν τον Ναζισμό και τον Φασισμό.

Η διαχείριση της μνήμης του Ολοκαυτώματος

Επανέρχονται λοιπόν τα ζητήματα, τα οποία έχουν να κάνουν με την διαχείριση της μνήμης του Ολοκαυτώματος, το οποίο δυστυχώς είναι ακόμη «ανεπιθύμητο είδος» στις μέρες μας και  το οποίο δεν συμβαδίζει θα έλεγα, με τις θέσεις και τις αποκλίσεις, της επίσημης μνήμης και συνολικά, της Εθνικιστικής φαντασίωσης, που επιθυμεί, να ταυτίζεται, στο Εθνικό αφήγημα της Ιστορίας.

Στην περίπτωση αυτή όποτε και όταν αναδεικνύεται η θεματική του Ολοκαυτώματος, αμέσως τον πρωταρχικό ρόλο, τον αναλαμβάνουν οι «φρουροί τη μνήμης», που κινητοποιούνται μόλις  αντιληφθούν, ότι επιχειρείται, να ενσωματωθεί, κάποιο Ιστορικό ντοκουμέντο, που είναι παράταιρο και δεν συνάδει, με την Εθνική αφήγηση και τον χρηστό Ελληνοκεντρικό πολιτισμό.

Παρόλα ταύτα, αν και έχουν περάσει 71 χρόνια από τον τερματισμό του Β΄π.π και την συντριβή του Φασισμού και του Ναζισμού, οι νοσταλγοί της ναζιστικής σβάστικας, συνεχίζουν να αναγράφουν στους τοίχους τον μισητό αγκυλωτό σταυρό, βαδίζοντας πλάι – πλάι με τους θιασώτες του Ναζισμού και τους κάθε λογής αρθρογράφους –  αρνητές του Ολοκαυτώματος.

«Ποια είναι η διαφορά μεταξύ του σημερινού νεοναζισμού από τον ναζισμό του παρελθόντος;» ρώτησαν κάποτε τον Ουμπέρτο Έκο για να λάβουν την καυστική του απάντηση:

«Η μόνη διαφορά τους έγκειται στο γεγονός ότι οι ναζί σκότωσαν εκατομμύρια ανθρώπους, ενώ οι απόγονοί τους έχουν καταφέρει να κάψουν ζωντανούς, να σκοτώσουν και να κακοποιήσουν μερικές εκατοντάδες».

Αλέκος Ράπτης

Πηγή: agon.gr

Πλήθος αντισημιτικών σχολίων στη σελίδα Facebook της Huffington Post Greece

Update, 06/09: Η Huffington Post μας ενημέρωσε ότι διέγραψε τα εν λόγω σχόλια από τη σελίδα της.

Πλήθος σχολίων που αμφισβητούν ή σχετικοποιούν τη Γενοκτονία των Ευρωπαίων Εβραίων έχουν αναρτηθεί από χθες στην επίσημη σελίδα Facebook της Huffington Post Greece κάτω από την είδηση της πρόσφατης καταδίκης της 87χρονης Γερμανίδας Ούρσουλα Χάβερμπεκ για άρνηση του Ολοκαυτώματος.

Antisemitic_comment_Huffington

Τα αντισημιτικά και μισαλλόδοξα σχόλια δεν έχουν αφαιρεθεί, παρόλο που ο Κώδικας Δεοντολογίας της HuffPost Greece είναι ξεκάθαρος:

Όλοι είναι ευπρόσδεκτοι και ενθαρρύνονται να εκφράσουν τη γνώμη τους, ανεξάρτητα από την ταυτότητα, πολιτικές πεποιθήσεις, την ιδεολογία, τη θρησκεία ή τη συμφωνία τους με άλλα μέλη της κοινότητας, το συγγραφέα της ανάρτησης ή τα μέλη του προσωπικού, εφ’ όσον οι απόψεις αυτές εκφράζονται με σεβασμό και συμβάλλουν εποικοδομητικά στη συζήτηση. Ωστόσο, αυτή η κοινότητα δεν ανέχεται άμεσες ή έμμεσες επιθέσεις, μειωτικούς χαρακτηρισμούς ή ύβρεις, ούτε εσκεμμένες προσπάθειες εκτροχιασμού ή κατάληψης της συζήτησης, «τρολάρισμα» ή προκλήσεις άλλων για συναισθηματικές αντιδράσεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να αφαιρέσουμε αυτούς τους τύπους των σχολίων, όταν επιβάλλεται. Άτομα που αναρτούν συστηματικά ή σκόπιμα τέτοιου είδους σχόλια μπορεί να χάσουν την δυνατότητα υποβολής σχολίων και, εάν το κρίνουμε απαραίτητο, να αποκλειστούν οριστικά από την κοινότητα.

Η απάντηση του Αλέκου Ράπτη στο άρθρο του Κώστα Καλτσή

Σε συνέχεια ανάρτησής μας για το πρόσφατο αντισημιτικό άρθρο του Κώστα Καλτσή (εφ. Πρωινός Λόγος, 4.8.2016), αναδημοσιεύουμε παρακάτω την απαντητική επιστολή του ιστορικού ερευνητή Αλέκου Ράπτη (εφ. Πρωινός Λόγος, 10.8.2016). Ευχαριστούμε θερμά τον Αλέκο Ράπτη και από αυτή τη θέση για την άδεια αναδημοσίευσης.

Αλέκος Ράπτης 1

Το πρωτοσέλιδο του “Πρωινού Λόγου” στις 10 Αυγούστου 2016. Από το προσωπικό αρχείο του Αλέκου Ράπτη.

Ιωάννινα 8 Αυγούστου 2016

Αξιότιμε κ. Διευθυντά,

Είμαι τακτικός αναγνώστης της εφημερίδας σας η οποία είναι μια απο τις παλιότερες ιστορικές και σημαντικές εφημερίδες της πόλης μας, με το κυριότερο χαρακτηριστικό της, την κοινωνική προσφορά της στο χώρο της μαχητικής δημοσιογραφίας και της ενημέρωσης.

Διάβασα στις 4 Αυγούστου 2016 πολύ προσεκτικά το άρθρο του συνεργάτη σας κ. Κώστα Καλτσή, που φιλοξενήθηκε στην έγκριτη  εφημερίδα σας και που φέρει τον τίτλο «Προς τι η επιμονή των Εβραίων να τους… τιμούμε συνεχώς».

Στο απίστευτο αυτό «ιστορικό του πόνημα», ο κ. Καλτσής καταπιάνεται με όλους και για  όλα.

Για τον αρθρογράφο κ. Καλτσή, η «πολιτισμικότητα» και οι πρόσφυγες είναι «…μια άλλη υπόθεση που θα την δούμε εν καιρώ και σε συνδυασμό με την παρουσία του πλήθους των αλλοδαπών, που αναγκαστικώς «φιλοξενούνται» εδώ».

Τι υπονοεί λοιπόν ο κ. Καλτσής, εκπέμποντας μηνύματα ξενοφοβίας και ρατσισμού στον αναγνώστη της εφημερίδας, μήπως δεν γνωρίζει ότι ζούμε σε μια σύγχρονη πολιτισμική κοινωνία, που είναι ενταγμένη στην κόλπους της ευρωπαϊκής ένωσης;

Μήπως δεν γνωρίζει ότι και αντίστοιχα ευρωπαϊκά κράτη όπως και η Ελλάδα, φιλοξενούν κατά χιλιάδες και περιθάλπουν πρόσφυγες από την εμπόλεμη κατάσταση στη Συρία;

Ωστόσο η σύγχυση στο «ιστορικό αυτό πόνημα» του αρθρογράφου κ. Καλτσή, επεκτείνεται ακόμη περισσότερο καθώς καταπιάνεται ευκαιριακά, αν όχι υποβολιμαία με την ιστορική και την φυσική παρουσία των Γιαννιωτοεβραίων συμπολιτών μας, εδώ στην πόλη των Ιωαννίνων.

Δίχως ίχνος εντροπής και καταισχύνης ο κ. Καλτσής, βεβηλώνει τη μνήμη των 1850 γιαννιωτοεβραίων συμπολιτών μας, που εκτοπίστηκαν από τους γερμανούς Ναζί, στις 25 Μαρτίου 1944  και έγιναν στάχτη στα Ναζιστικά στρατόπεδα Άουσβιτς και στο Μπιρκενάου στην Πολωνία, αναφέροντας επι λέξει: «…κατά την διάρκεια της χρονιάς, οι Γιαννιώτες καλούμαστε να τιμήσουμε τους Εβραίους – θύματα μιας απίστευτης θηριωδίας. Η ένστασή μας έχει σχέση με ένα μεγάλο …γιατί!».

«Ένσταση» λοιπόν καταθέτει κ. Καλτσής στην κοινωνία και στους αναγνώστες της εφημερίδας, με την «απίστευτη απορία του» και  το «μεγάλο του γιατί», αφού εδώ στα Γιάννενα, όλη η κοινωνία καθώς και οι πολιτικοί φορείς, τιμούμε κάθε χρόνο την μνήμη των αθώων θυμάτων της Ναζιστικής βαρβαρότητας,  των γιαννιωτοεβραίων συμπολιτών μας, που έγιναν στάχτη και χάθηκαν για πάντα στο Άουσβιτς και στο Μπιρκενάου, τον Μάρτιο του 1944.

Αλλά το «ιστορικό πόνημα» του αρθρογράφου κ. Καλτσή, συνεχίζει τις ενδιαφέρουσες ιστορικές του ανακρίβειες εμπλέκοντας και τα μαρτυρικά χωριά στο Νομό μας, που βίωσαν το καλοκαίρι του 1943 και το 1944 την Ναζιστική βαρβαρότητα, αναφέροντας πως σ΄αυτές τις εκδηλώσεις μνήμης δεν συμμετέχουν οι Εβραίοι! (απίστευτος ο κ. Καλτσής!), τονίζοντας επι λέξει: «…αλλά και σε εκείνους που στοιχειωδώς τιμούνται δεν είδαμε να συμμετέχουν οι Εβραίοι, ούτε και να γίνεται από την Ισραηλινή Κοινότητα (sic) κάποια έκκληση για συμμετοχή».

Μα δεν γνωρίζει ο κ. Καλτσής ότι συμπολίτες μας γιαννιωτοεβραίοι είναι Έλληνες πολίτες ενταγμένοι στην Ισραηλιτική Κοινότητα Ιωαννίνων, ή εάν το θέλει στην εβραϊκή Κοινότητα Ιωαννίνων;

Εάν λοιπόν δεν είναι τόσο  ανιστόρητος,  τότε σίγουρα είναι εκ του πονηρού η παραπάνω αναφορά του, για την «Ισραηλινή Κοινότητα», υπονοώντας πως αυτοί οι συμπολίτες μας είναι Ισραηλινοί πολίτες.

Παράλληλα δε το «ιστορικό αυτό πόνημα» του αρθρογράφου κ. Καλτσή, προχωράει και παραπέρα, καθώς ο ίδιος διαπιστώνει ότι  για τα θύματα του Ολοκαυτώματος «αναπέμπουμε ολημερίς και ολονυκτίς δοξασίες, νομίζουμε ότι ξεπερνά κι αυτά τα όρια της υπερβολής».

«Υπερβολή» λοιπόν για τον αρθρογράφο κ. Καλτσή, η μια και μοναδική ετήσια εκδήλωση μνήμης, για τους 1850 συμπολίτες μας γιαννιωτοεβραίους που θανατώθηκαν από τους Ναζί εδώ στα Γιάννενα.

Εάν λοιπόν αυτό το παραπάνω  δεν αποτελεί Ύβρις, απέναντι στα θύματα του Ολοκαυτώματος και στους λαούς της Ευρώπης που γνώρισαν τον Ναζισμό και τον Φασισμό, όπως καταγράφεται στο «ιστορικό πόνημα» του αρθρογράφου κ. Καλτσή τότε σίγουρα αποτελεί θέση και άποψη που  εντάσσεται στον μακρύ κατάλογο των νοσταλγών του ναζιστικού παρελθόντος.

Αλλά μιας και τα πολεμικά γεγονότα στην Μέση Ανατολή και τις εδαφικές ανακατατάξεις στη Συρία, στην Τουρκία και στο Ιράκ, βρίσκονται σε εξέλιξη και  σε συνδυασμό με το Παλαιστινιακό και το Ισραήλ, ο αρθρογράφος κ. Καλτσής δεν παραλείπει να «αναλύσει βαθέως»  την υφιστάμενη γεωπολιτική κατάσταση, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου που ελλοχεύει για την Ελλάδα, με τους Εβραίους να συνωμοτούν εναντίων της, αναφέροντας επι λέξει: «για την σκοπιμότητα να αναγνωρίσουμε την ιδιαιτερότητα των Εβραίων… την επιρροή τους στην εξελικτική πορεία του κόσμου και φυσικά της χώρας μας».

Ένα απίστευτο λοιπόν «ιστορικό πόνημα», φαιάς απόχρωσης και νεοναζιστικής αντίληψης, ξετυλίγεται με άκομψο τρόπο από τον αρθρογράφο κ. Καλτσή με ιστορικούς ερασιτεχνισμούς και ανακρίβειες, που διαστρεβλώνουν συστηματικά τα γεγονότα της Ιστορίας.

Αξιότιμε κ. Διευθυντά,

Θεωρώ ότι η έγκριτη εφημερίδα «Πρωινός Λόγος» αποτέλεσε και αποτελεί έναν από τους πυλώνες της τοπικής δημοσιογραφίας στην πόλη μας.

Η ιστορική της παρουσία και η πληθώρα των βραβεύσεων της από την πολιτεία και τους φορείς του τόπου, καταμαρτυρούν την μαχητικότητα αυτής της εφημερίδας, στο χώρο της δημοσιογραφίας.

 

Ωστόσο το άρθρο του κ. Καλτσή, είναι απαράδεκτο και βρίθει από σωρεία ιστορικών ανακριβειών, αλλά και νεοναζιστικών αντιλήψεων του ιδίου του αρθρογράφου, που θα έλεγα ότι δεν συνάδουν με τις δημοκρατικές και κοινωνικές αξίες, που χαρακτηρίζουν την εφημερίδα σας.

 

Επιπλέον δε αυτό το «ιστορικό πόνημα» του αρθρογράφου κ. Καλτσή, προσβάλλει όχι μόνο την μνήμη των θυμάτων του Ολοκαυτώματος, αλλά και όλους εμάς, που μαζί καταδικάζουμε την κάθε είδους ξενοφοβία, τον κοινωνικό ρατσισμό και τον κάθε είδους ναζισμό και  φασισμό, που ελλοχεύει στις μέρες μας.

 

Στο πνεύμα του δημοκρατικού διαλόγου θα σας παρακαλούσα ευγενικά, για την δημοσίευση της άποψης μου, ούτως ώστε να γνωρίσουν και οι αναγνώστες της εφημερίδας και την απλή άποψη, αλλά και θέση ενός απλού αναγνώστη.

 

Σας ευχαριστώ για την φιλoξενία

Με εκτίμηση

 

Αλέκος Ράπτης

Ιστορικός ερευνητής

Ιωάννινα

 


Αντισημιτικό άρθρο στον “Πρωινό Λόγο” Ιωαννίνων

Elisaf_apantisi_2016

Απόσπασμα της απάντησης του κ. Ελισάφ που δημοσιεύτηκε στον “Πρωινό Λόγο” στις 9 Αυγούστου. Πηγή: proinoslogos.gr

Πηγή: Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο

Ένα κακόβουλο αντισημιτικό άρθρο εκμηδένισης του Ολοκαυτώματος, απόδοσης σκοπιμότητας στην υπόμνησή του και σύγκρισης του Ισραήλ με τους Ναζί δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα των Ιωαννίνων «Πρωϊνός Λόγος» (4.8.2016). Το άρθρο με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Προς τι η επιμονή των Εβραίων να τους … τιμούμε συνεχώς;» είναι του δημοσιογράφου Κ. Καλτσή.

Στο δημοσίευμα αντέδρασαν με επιστολές τους -που δημοσιεύονται παρακάτω- ο πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Ιωαννίνων καθηγητής κ. Μωϋσής Ελισάφ και αν. γεν. γραμματέας του ΚΙΣΕ, καθώς και το ΚΙΣΕ. Η επιστολή του κ. Ελισάφ δημοσιεύθηκε στο πρωτοσέλιδο του «Πρωϊνού Λόγου» της 9ης Αυγούστου 2016, καθώς και στην ιστοσελίδα της εφημερίδας. Η επιστολή του ΚΙΣΕ δημοσιεύθηκε στο φύλλο της 11.8.16.

Επιστολές απέστειλαν επίσης ο δημοσιογράφος και ιστοριοδίφης των Ιωαννίνων κ. Αλέκος Ράπτης (δημοσιεύθηκε στις 10.8.16) και ο κ. Βίκτωρ Ελιέζερ, δημοσιογράφος και ανταποκριτής της «Γιεντιότ Αχρονότ» (δημοσιεύθηκε στο φύλλο της 11.8.16 του «Πρωϊνού Λόγου», μαζί με την επιστολή του ΚΙΣΕ, και δημοσιεύεται παρακάτω). Οι επιστολές αντικρούουν τις προσβλητικές αναφορές του άρθρου με τεκμηριωμένα επιχειρήματα που αποδίδουν τη σωστή διάσταση των ιστορικών γεγονότων και τη σημασία των διδαγμάτων του Ολοκαυτώματος για το μέλλον.

Από την πλευρά του, ο δημοσιογράφος Κ. Καλτσής επανήλθε με αντισημιτικά σχόλια τόσο στην ιστοσελίδα του (9.8.16, stotapsi.gr), όσο και με επιστολή του που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Πρωϊνός Λόγος», στις 12.8.2016.

  • Διαβάστε στην ιστοσελίδα του ΚΙΣ την απάντηση του Μωϋσή Ελισάφ, την επιστολή του ΚΙΣΕ καθώς και την επιστολή του Βίκτωρα Ελιέζερ.
  • Επισημαίνουμε συγχρόνως κάποια επικριτικά σχόλια αναγνωστών για τις υβριστικές και αντισημιτικές επιθέσεις του κ. Καλτσή εναντίον του κ. Ελισάφ που αναρτήθηκαν στη σελίδα Facebook της ιστοσελίδας stotapsi.gr.

 

Σέλφι και αντισημιτισμός

Στα τέλη του περασμένου μήνα, αρκετές ενημερωτικές ιστοσελίδες στην Ελλάδα αναπαρήγαγαν την είδηση του πρωτότυπου αντιπερισπασμού Βελγίδας μουσουλμάνας σε συγκέντρωση βελγικής ακροδεξιάς οργάνωσης στην Αμβέρσα. Διαβάζουμε στη Lifo:

Η 22χρονη Zakia Belkhiri στάθηκε μπροστά στους συγκεντρωμένους ακροδεξιούς της οργάνωσης Vlaams Belang και πόζαρε για σέλφι μαζί τους ενώ μπήκε και ανάμεσα τους για να βγάλει χαμογελαστή κι άλλες φωτογραφίες. Μάλιστα σε κάποιες από αυτές εικονίζεται να κάνει και το σήμα της νίκης μπροστά τους αμήχανους συγκεντρωμένους που δεν αντέδρασαν.

Οι φωτογραφίες με τα ειρωνικά σέλφι της Belkhiri διαδόθηκαν αστραπιαία στο διαδίκτυο κι έγιναν αποδεκτές διθυραμβικά ως μια αποτελεσματική αντίσταση στο ρατσισμό. Η ίδια η Belkhiri τόνισε σε σχετική συνέντευξή της ότι με αυτή την κίνηση θέλησε ν’ αναδείξει τη σημασία της ειρηνικής συνύπαρξης, εν ολίγοις “this was just to share joy and peace“.

Ωστόσο, λίγες μέρες μετά τη δημοσίευση των φωτογραφιών, το BBC αποκάλυψε ότι η συγκεκριμένη ακτιβίστρια είχε αναρτήσει στο παρελθόν μηνύματα μίσους κατά των Εβραίων που θα ζήλευε και ο Πλεύρης:

In one tweet dating from November 2012, she wrote: “Hitler didn’t kill all the Jews, he left some. So we know why he was killing them.”

And in another Facebook post from March 2014, she used an expletive to describe Jews before adding: “I hate them so much.”

Με λίγα λόγια, αν τυγχάνει να είσαι Εβραία/ος, η ρητορική της συνύπαρξης πάει περίπατο. Η αντιφατική στάση της Belkhiri δεν είναι ασφαλώς μεμονωμένη περίπτωση. Το ευρύτερο αντιρατσιστικό κίνημα επιδίδεται εδώ και δεκαετίες σε επιλεκτικό αγώνα κατά των διακρίσεων έχοντας υιοθετήσει πλήρως τις κραυγές για καταστροφή του Ισραήλ και μποϊκοτάρισμα των ισραηλινών προϊόντων. Στη Μεγ. Βρετανία, όλο και μεγαλύτερος αριθμός φοιτητών εκφράζει ανοιχτά την αντίθεσή του σε ψηφίσματα που τονίζουν τη σημασία της μνήμης του Ολοκαυτώματος, με τη δικαιολογία ότι με αυτόν τον τρόπο άλλες γενοκτονίες δεν αποτιμώνται όσο θα έπρεπε.

Η αποκάλυψη του BBC για τις αντισημιτικές απόψεις της Belkhiri αγνοήθηκε στην Ελλάδα. Από τις ιστοσελίδες που ασχολήθηκαν με το θέμα, καμιά δε μπήκε στον κόπο να ενημερώσει τους αναγνώστες της, αν και θα όφειλε.  

Vice_Mai_2016

Πίσω από τις «εξοντωτικές» σέλφι, ο αντισημιτισμός της εξόντωσης. Screenshot via vice.com/gr

Σχολιάζοντας την αρνητική κριτική που προέκυψε μετά τις αποκαλύψεις, η Belkhiri κατέφυγε στην κλασική υπεκφυγή του σύγχρονου αντισημιτισμού: Δεν εννοούσε τους Εβραίους αλλά τους Σιωνιστές.

Belkhiri_Statement_Zionists

Via BBC

ΥΓ: Ελάχιστης προσοχής έτυχε η σαφής αποστασιοποίηση του μουσουλμάνου Δημάρχου του Λονδίνου Sadiq Khan από πρόσφατες αντισημιτικές δηλώσεις συντρόφων του στο Κόμμα των Εργατικών. Ο Khan υπέγραψε μάλιστα την διακήρυξη των Δημάρχων κατά του αντισημιτισμού.