Αντισημιτισμός: ακρότητα και κοινοτοπία. Σκέψεις για τη μνήμη και την ευθύνη της γενοκτονίας

Το Σάββατο 28 Ιανουαρίου πραγματοποιήθηκε εκδήλωση στα Γιάννενα για τη Μνήμη του Ολοκαυτώματος με κεντρικό ομιλητή τον Διονύση Γ. Δρόσο, Καθηγητή Φιλοσοφίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Αναδημοσιεύουμε με την άδεια του συγγραφέα το κείμενο της ομιλίας του.

«Αντισημιτισμός: ακρότητα και κοινοτοπία

Σκέψεις για τη μνήμη και την ευθύνη της γενοκτονίας»

                                                                                                                                                                                                               Διονύσης Γ. Δρόσος

 

Και ο κόσμος σιωπούσε. Έξι εκατομμύρια. Και ο κόσμος σιωπούσε.

Ιδού η ακρότητα και η κοινοτοπία συμπυκνωμένες σε δυο φράσεις που στοιχειώνουν το λόγο περί της γενοκτονίας των Εβραίων.

Και ο κόσμος σιωπούσε είναι ο αρχικός τίτλος του έργου Η νύχτα του Elie Wiesel. Έξι εκατομμύρια είναι ο αριθμός-σύμβολο των δολοφονημένων κατά την επιχείρηση «Τελική λύση» που κατά μετωνυμία ονομάζουμε Άουσβιτς.

Αν ακολουθήσουμε το σχήμα του Jacques Hassoun, κατά την επεξεργασία της τραυματικής εμπειρίας έχουμε έναν πρώτο χρόνο σιωπής, ακολουθεί ο χρόνος της μνήμης και τέλος περνάμε στο χρόνο της περισυλλογής του αξιομνημόνευτου και της ιστορίας.[1] Από τη δεκαετία του 80 (στα καθ’ ημάς του 90) έχουμε περάσει στον τρίτο χρόνο. [2] Η επεξεργασία αυτή του αξιομνημόνευτου είναι σύνθετη διεπιστημονική εργασία που προϋποθέτει έρευνα σε πολλαπλά επίπεδα (ιστορία- επιστημονική και δημόσια-, ψυχολογία, κοινωνιολογία, θεολογία, φιλοσοφία, ιατρική). Γι αυτό και η συζήτηση έχει ανοίξει πλέον σε θεματικές συναφείς με το γεγονός το ίδιο, που αφορούν όμως φαινόμενα μακρότερης διάρκειας από αυτό.

Το Άουσβιτς έχει θεωρηθεί το μεγάλο γεγονός του αιώνα που πέρασε. Κατά τον Günter Grass θα πρέπει να χρονολογούμε την ανθρώπινη ιστορία ως προ και μετά το Άουσβιτς. Κατά τον Adorno, «Μετά το Άουσβιτς, είναι βαρβαρότητα να γράφει κανείς ποίηση» και κατά τον Paul Celan, «Μετά το Άουσβιτς δεν είναι πλέον κανένα ποίημα δυνατό, εκτός και μόνο με αφορμή το Άουσβιτς».

Αυτό όμως το ‘ανείπωτο’, το ‘απερίγραπτο’, το ‘ασύλληπτο’, το ‘αδιανόητο’, αυτή η άνευ προηγουμένου ακρότητα, πώς μπόρεσε να συμβεί αν δεν συνδέεται με το καθημερινό, το κοινότοπο, το σύνηθες; Και τι νόημα έχει για το σημερινό μας βίο, αν το εξορίσουμε στο χώρο της ανεξήγητης εξαίρεσης; Πώς προέκυψε η τομή Άουσβιτς; Αν υπάρχει μια μετά Άουσβιτς εποχή, ποιες είναι οι συντεταγμένες της που ορίζονται από τη συνθήκη Άουσβιτς;

Στην προσπάθεια της να αναμετρηθεί με αυτά τα προβλήματα, η σκέψη έχει να αντιμετωπίσει μια σειρά πειρασμούς. Όλοι οι πειρασμοί αυτοί προέρχονται από τη βασική συντεταγμένη, που διατρέχει όλη την προ και μετά Άουσβιτς ιστορία μας: το μίσος για τον Άλλον, όπως συμπυκνώνεται στην αρχετυπική του μορφή: τον αντισημιτισμό ή καλύτερα το τον αντι-εβραϊσμό ή την ιουδαιοφοβία.[3]

Τα απλά ερωτήματα που βάζει ο Shakespeare στο στόμα του Σάϋλοκ περιμένουν ακόμα την απάντησή τους:

«Είμαι Εβραίος. Δεν έχει ο Εβραίος μάτια; Δεν έχει ο Εβραίος χέρια, όργανα, διαστάσεις, αισθήσεις, αισθήματα, πάθη; Δεν τρέφεται με την ίδια τροφή, δεν πληγώνεται με τα ίδια όπλα; Δεν πάσχει από τις ίδιες αρρώστιες; Δεν θεραπεύεται με τα ίδια φάρμακα; Δεν κρυώνει και δεν ζεσταίνεται από τον ίδιο χειμώνα και το ίδιο καλοκαίρι, όπως ένας Χριστιανός; Αν μας τρυπήσεις δεν ματώνουμε; Αν μας γαργαλήσεις δεν γελάμε; Αν μας δηλητηριάσεις δεν πεθαίνουμε; Και αν μας αδικήσεις δεν θα εκδικηθούμε; » [4]

Η Ευρώπη είχε τον πολιτισμό να θέσει τα ερωτήματα. Δεν βρήκε τη δύναμη της αυτογνωσίας να τα απαντήσει. Ας συγκρατήσουμε πάντως ότι η ίδια η ποιότητα των ρητορικών ερωτημάτων καταδεικνύει ότι ο αντι-εβραϊσμός αποτελεί πρόβλημα ταυτότητας όχι των Εβραίων, αλλά των μη Εβραίων.

«Φοβάμαι τα μεγάλα ερωτήματα που συνοδεύονται συνήθως από μικρές απαντήσεις» έγραψε ο μεγάλος ιστορικός της Καταστροφής Raul Hilberg, υποδεικνύοντάς μας να αναζητήσουμε αντί των μεγάλων τι και γιατί, τα μικρά πώς. Πώς λοιπόν ο δικός μας ο παροντικός αντι-εβραϊσμός μας παρεμβάλλεται στη μνήμη μας μέσω μιας σειράς πειρασμών. Ποιοι είναι αυτοί οι πειρασμοί της μνήμης, με τις αντίστοιχες πλάνες τους;

Πρώτος πειρασμός. Ο πειρασμός των αριθμών.

Μα ήταν όντως 6,000,000 ; Και αν ήταν λιγότεροι;

Για να τελειώνουμε με τους αριθμούς: 5,660,000 είναι ο αριθμός που δίνει το Institute for Jewish Affaires το 1945. Ο Poliakof στρογγυλοποιεί τον αριθμό σε 6,000, 000. Κατά τον  Hilberg είναι 5,100,000. Και λοιπόν; Πόσοι θα έπρεπε να ήταν για να λογαριάζεται αυτό ως το μεγαλύτερο έγκλημα στην ανθρώπινη ιστορία;

Έχουν ακουστεί τα πιο απίθανα· ακόμα και ότι δεν υπήρχαν τόσοι Εβραίοι στην Ευρώπη πριν τον πόλεμο.

Ιδού οι γερμανικές στατιστικές, όπως παρουσιάστηκαν στη Διάσκεψη της Βανζέε, όπου λήφθηκαν οι αποφάσεις για την «Τελική Λύση»: άνω των 11,000,000 οι προς εξόντωση Εβραίοι της Ευρώπης, κατανεμημένοι κατά χώρα. [5]

Όσον αφορά τα θύματα, μέχρι το 2013, 4,300,000 είχαν ταυτοποιηθεί πλήρως από τις υπηρεσίες του Yad Vashem.

Όμως η λογική των αριθμών είναι μια ύπουλη παγίδα. Ο αριθμός ούτως ή άλλως είναι ασύλληπτος, αλλά και άψυχος. Αν θέλουμε να ακούσουμε κάποιον που ήξερε καλά από μαζικά εγκλήματα, ο Στάλιν έλεγε ότι ο φόνος ενός ανθρώπου είναι έγκλημα, ο φόνος 10,000 είναι στατιστική.

Και η στατιστική μας εισάγει λαθραία στη λογική των δολοφόνων. Αν θυμόμαστε αριθμούς μόνον, τότε η επιχείρηση της «εκμηδένισης» [Vernichtung] όπως την ονόμαζαν οι θύτες θριαμβεύει. Εκείνοι αντικατέστησαν τα ονόματα των προσώπων με αριθμούς, οι οποίοι στο ίδιο το Άουσβιτς ειδικά χαράχτηκαν στον αριστερό βραχίονα των εγκλείστων. Ο αριθμός πάντως δεν είναι αδιάφορος. Το έγκλημα θα ήταν ειδεχθές ακόμα και αν αφορούσε ένα πρόσωπο. Επαναλήφθηκε όμως 6,000,000 φορές. Πέρα από τους αριθμούς, η μνήμη πρέπει να αποδώσει στα θύματα την αξιοπρέπεια του ονόματος και του προσώπου. Σε αυτό το πνεύμα το μουσείο Yad Vashem έδωσε την πλέον παραστατική μορφή στη λεγόμενη αίθουσα των ονομάτων.

Δεύτερος πειρασμός: Ο πειρασμός των συγκρίσεων

Μα είναι η γενοκτονία των Εβραίων η μοναδική στον κόσμο; Δεν έγιναν άλλα μαζικά εγκλήματα; Η γενοκτονία των Αρμενίων, των Ελλήνων του Πόντου; στις μέρες μας η η Καμπότζη, η Ρουάντα, η Γιουγκοσλαβία; Αλλά κυρίως, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης πήραν άραγε μικρότερη έκταση στη Σοβιετική Ένωση; Τα θύματα του Στάλιν ήταν μήπως λιγότερα; κτλ.

Η γενοκτονία των Εβραίων δεν είναι βεβαίως το πρώτο έγκλημα στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ούτε τα στρατόπεδα συγκέντρωσης είναι αποκλειστικότητα του Ναζισμού. Συγχέουμε όμως, πολλές φορές όχι αθώα, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και τα στρατόπεδα εργασίας με τα στρατόπεδα εξόντωσης. Chelmno, Belzec, Soribor, Maidanek, Treblinka, Birkenau-Auschwitz II δεν ήταν στρατόπεδα συγκέντρωσης, αλλά βιομηχανίες εξόντωσης.

Όλες οι μαζικές σφαγές των διαφόρων ολοκληρωτισμών αφορούσαν ανθρώπους που θεωρήθηκαν επικίνδυνοι για το καθεστώς, λόγω της δράσης τους ή των ιδεών τους. Οι Εβραίοι κρίθηκαν ένοχοι όχι για τις πράξεις ή τις ιδέες τους ή τη θρησκεία τους, αλλά για το αίμα τους. Όχι το πράττειν αλλά το είναι, η ανθρώπινη ύπαρξη ενοχοποιήθηκε. Ακόμα και όπου αλλού η σφαγή έγινε για εθνοτικούς λόγους, αφορούσε αντεκδίκηση ή και εκκαθάριση περιοχών από εθνικά ή φυλετικά αλλότριους πληθυσμούς. Κανένα από αυτά τα εγκλήματα δεν είναι αμελητέο, κανένα δεν πρέπει να αφήνει ασυγκίνητο τον ανθρωπισμό μας. Όμως η γενοκτονία των Εβραίων έχει δύο χαρακτηριστικά που την ξεχωρίζουν στην ιεραρχία του εγκλήματος: 1) ποτέ άλλοτε δεν επιχειρήθηκε εκκαθάριση του κόσμου ολόκληρου από κάτι που θεωρήθηκε λάθος της φύσης ή του Θεού· ποτέ κανείς δεν ανέλαβε να διορθώσει τον Θεό· και αυτό από μόνο του κατεβάζει τον άνθρωπο ένα σκαλοπάτι πιο κάτω από τον Κάιν στου κακού τη σκάλα και 2) κανένα άλλο φονικό δεν προετοιμάστηκε επί 2000 χρόνια και σε καμία άλλη περίπτωση το θύμα δεν μισήθηκε τόσο ακόμα και μετά το έγκλημα. Μόνον η γενοκτονία των Εβραίων έχει ακόμα και σήμερα αρνητές που αποδίδουν το όλο γεγονός σε σκηνοθετημένη συνωμοσία των ίδιων των θυμάτων. Οι Εβραίοι φαίνεται πως είναι το μοναδικό είδος στο σύμπαν που είναι ένοχο ακόμα και για τα σε βάρος τους εγκλήματα!

Τρίτος πειρασμός: Ο πειρασμός του τετελεσμένου παρελθόντος

Λένε: εντάξει η γενοκτονία έγινε, αλλά αυτά όλα ανήκουν στο παρελθόν. Δεν είμαι από εκείνους που πιστεύουν ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται. Όμως υπάρχουν ιστορικά γεγονότα που ανοίγουν νέες εποχές και που ψήγματά τους, δομές τους, τεχνικές τους και νοοτροπίες τους επιβιώνουν· γεγονότα που ανοίγουν νέες εποχές. Και είτε μας αρέσει είτε όχι, όλη ανθρωπότητα έχει περάσει κάτω από την πύλη του κακού που έγραφε Arbeit macht frei.

Το μίσος για τους Εβραίους λειτούργησε και λειτουργεί χρησιμοποιώντας διάφορα οχήματα: χριστιανικός αντιϊουδαϊσμός, φυλετικός αντισημιτισμός, πολιτικο-θρησκευτικός ισλαμισμός, πολιτικός αντισιωνισμός- αντιϊμπεριαλισμός. Πάντα εκδηλώνεται ένα μίσος και όποιος μισεί θέλει την καταστροφή του αντικειμένου του μίσους του, μας μαθαίνει ο Σπινόζα. Και πράγματι: ο Ιουδαϊσμός θα πρέπει να εκλείψει ως θρησκεία στην πρώτη εκδοχή, οι Εβραίοι θα πρέπει να εκλείψουν ως φυλή στη δεύτερη, το κράτος του Ισραήλ θα πρέπει να εκλείψει στην τρίτη και την τέταρτη. Αυτός ο νέος μετά το Άουσβιτς, κυρίως μετά το 1967, υφέρπων αντι-εβραϊσμός είναι ενεργός και στη Μ. Ανατολή και στην Ευρώπη μας, όπου πχ Γάλλοι Εβραίοι συνεχώς εγκαταλείπουν τη χώρα, αλλά και στα καθ’ ημάς, όπου οι πάσης φύσεως θεωρίες συνωμοσίες είναι best seller, δεν υπάρχει συνωμοσία που να σέβεται τον εαυτό της που να μην έχει και τον Εβραίο της. Όπως δεν υπάρχει και χρονιά που να μην έχουμε βεβήλωση Εβραϊκού νεκροταφείου ή Συναγωγής. Παρόλο που οι Εβραίοι συμπολίτες μας από 77.377 πριν το διωγμό δεν είναι σήμερα πάνω από 5.500.

Η μνήμη είναι πόλεμος εναντίον όσων αρνούνται τη γενοκτονία, δηλαδή όσων τη συνεχίζουν με άλλα μέσα. Και ο πόλεμος της μνήμης άρχισε μαζί με τη γενοκτονία, [6] καθώς οι αυτουργοί της την κάλυπταν πίσω από ευφημισμούς και κωδικές ονομασίες: «Τελική λύση», «φυλετική υγιεινή», «μετακίνηση προς εργασία», «μετεγκατάσταση».

Τέταρτος πειρασμός: Ο πειρασμός των συμψηφισμών

Συναφής με τον προηγούμενο πειρασμό. Είναι οι φράσεις που αρχίζουν κάπως έτσι: «Ναι αλλά και οι Εβραίοι (ή το Ισραήλ), εδώ που τα λέμε…». Δεν χρειάζεται να συνεχίσω. Είμαστε τόσο εξοικειωμένοι με αυτούς τους άτοπους παραλληλισμούς στην καθημερινότητά μας. Δεν θα εμπλακώ σε συζήτηση ενός τόσο περίπλοκου και τόσο στρεβλά και μονομερώς φωτισμένου διεθνούς προβλήματος όπως το Μεσανατολικό. Θα επισημάνω απλώς το λογικό και ηθικό παράδοξο: αφού εξοντώθηκε ο μισός Εβραϊκός πληθυσμός της Ευρώπης, αφού συνεχίστηκαν διώξεις και πογκρόμ ακόμα και μετά το τέλος του πολέμου, αφού έκλεισαν τα σύνορά τους όλες οι χώρες, της Αμερικής συμπεριλαμβανομένης, αφού όσοι γύρισαν στα σπίτια τους βρήκαν άλλους να μένουν σε αυτά με «τίτλους ιδιοκτησίας», οι Εβραίοι βρέθηκαν και πάλι ένοχοι επειδή προσπάθησαν να βρουν μια νέα δική τους πατρίδα στη γη της Παλαιστίνης. Λίγα κράτη στον κόσμο δεν έχουν συνοριακά προβλήματα. Δεν υπάρχει κράτος του οποίου τα πεπραγμένα και οι πολιτικές να είναι υπεράνω κριτικής. Όμως δεν υπάρχει και άλλο κράτος που το κύριο αμάρτημά του να θεωρείται αυτή ταύτη η ύπαρξή του. Και αυτή η στάση συντηρεί την ιδέα της «Τελικής Λύσης».

Πέμπτος πειρασμός: Ο πειρασμός της μερικότητας

Θα μπορούσε να πει κανείς: εντάξει αυτό είναι ένα πρόβλημα εβραϊκό. Όλοι οι λαοί έχουν τις τραγωδίες τους και τους καημούς τους. Ας κοιτάξουμε τα δικά μας.

Ναι. Όμως υπάρχουν τραγωδίες που απαιτούν να αρθούμε από το μερικό στο οικουμενικό, γιατί είναι η ίδια η συνθήκη του οικουμενικού που επαναπροσδιορίζουν. Υπαινίχτηκα στην αρχή, ότι  το μίσος για τους Εβραίους είναι πρόβλημα φυσικό μεν για τους Εβραίους, αλλά ηθικό για τους μη Εβραίους. Ισχύει και για όλα τα άλλα θύματα της εξόντωσης: τους τσιγγάνους, τους «μελετητές της Βίβλου», τους σεξουαλικά «παρεκκλίνοντας». Γενικά το μίσος είναι πρόβλημα του υποκειμένου κυρίως και όχι του αντικειμένου, παρόλο που το αντικείμενο υφίσταται τις ορατές συνέπειές του. Αν δεν λύσουμε αυτό το κόμπλεξ με τους Εβραίους, γενικότερα την άρνηση του «άλλου», μάταιη και η θρησκεία της αγάπης, μάταιη και η Αναγέννηση και ο Διαφωτισμός και ο Πολιτισμός μας και άλλα ηχηρά παρόμοια που τρέφουν δαψιλώς την αυταρέσκειά μας.

Όμως δεν είναι μόνον αυτό. Το κατώφλι που διαβήκαμε στο Άουσβιτς σφραγίζει και στιγματίζει την πορεία όλου του ανθρώπινου είδους. Διαπράχθηκε έγκλημα κατά του ανθρώπινου είδους και όχι απλώς κατά μιας φυλής. Τα προγράμματα «ευγονικής», «φυλετικής υγιεινής» και «ευθανασίας» που άρχισαν να εφαρμόζονται πριν την οριστικοποίηση της «Τελικής Λύσης» σε Γερμανούς με νοητική υστέρηση και σωματικές δυσπλασίες, η πρόθυμη συνεργασία των γιατρών με το Ναζισμό, τα πειράματα με ανθρώπους, η τεχνογνωσία που αυτά κληροδότησαν, όλα αυτά δείχνουν τη δυνατότητα ενός ζοφερού μέλλοντος για όλη την ανθρωπότητα πέραν ιδεολογιών και πέραν φυλών και εθνών. Θυμόμαστε σήμερα ότι τίποτε δεν είναι πλέον αυτονόητο για την ανθρωπότητα στη μετά Άουσβιτς εποχή: ούτε η σχέση ανθρώπου με άνθρωπο ούτε η σχέση μας με τον Θεό ούτε ο πολιτισμός μας ούτε η πρόοδος.

Η μνήμη της γενοκτονίας είναι αγώνας αυτογνωσίας και ευθύνης για τον άνθρωπο.

Έκτος πειρασμός: Ο πειρασμός του οίκτου και της θυματοποίησης

Είναι ανθρώπινο, ο λόγος για την Καταστροφή να κατακλύζεται από συγκίνηση, συναισθηματισμό και λύπηση για τα αθώα θύματα. Εδώ ελλοχεύει ένας τελευταίος πειρασμός. Οι άνθρωποι αυτοί απογυμνώθηκαν από τα πάντα: από τις περιουσίες τους, από την πατρίδα τους, από το σπίτι τους, από τα οικεία αντικείμενα προσωπικής και θρησκευτικής αξίας, από τα ρούχα τους, από τα μαλλιά τους, πολλοί από ζωτικά τους όργανα και τέλος από την ιερότητα της ταφής (και αυτό είναι το θέμα της ταινίας που θα δούμε απόψε). Η «εκμηδένιση» έφτασε μέχρι τη μετατροπή τους σε στάχτη και την εξαφάνιση κάθε ίχνους τους επί της γης.

Δεν ζητούν τον οίκτο μας, αλλά το όνομά τους και την αναγνώριση της αξιοπρέπειάς τους. Αξιοπρέπεια για την οποία οι ίδιοι αγωνίστηκαν, αντίθετα από το στερεότυπο ότι ήχθησαν ως πρόβατα επί σφαγήν. Αγωνίστηκαν να κρατήσουν την όρθια στάση που είναι η ελάχιστη νίκη επί της βαρύτητας που ορίζει το ανθρώπινο.

Και το έπραξαν με διάφορους τρόπους που δεν πρέπει να ξεχαστούν.

Θυμόμαστε τον Mordechai Anielewicz και την εξέγερση του Γκέτο της Βαρσοβίας το Πάσχα του 1943, που κατεστάλη από το Στρατηγό των SS Jürgen Stroop, μετέπειτα διοικητή των SS στην κατεχόμενη Ελλάδα.

Θυμόμαστε τις εξεγέρσεις στην Τρεμπλίνκα (2-8-43), στο Σόμπιμπορ (14-10-43) και στο Μπίρκεναου (7-10-44), όπου πρωταγωνίστησαν μάλιστα οι δικοί μας Θεσσαλονικείς Εβραίοι του Sonderkommando.

Από τον Ιανουάριο του 1942 είχε φτάσει η πληροφορία στους συμμάχους για τη χρήση αερίων, χάρη στο δραπέτη του Chelmno, Szlamek.

Θυμόμαστε τις 802 αποδράσεις από το Άουσβιτς (144 επιτυχημένες) και την ηρωική Mala Zimetbaum με το σύντροφό της Edward Garlinski.

Την απόδραση των Walter Rosenberg-Alfred Wetzler που διαφεύγουν στη Σλοβακία και παραδίδουν περιγραφές και σχέδια του στρατοπέδου που δημοσιεύονται στο War Refugee Board στην Washington.[7]

Θυμόμαστε τους 1000 περίπου Εβραίους που συμμετείχαν στην Εθνική Αντίσταση, μέσα από τις γραμμές διαφόρων οργανώσεων.[8]

Η γραφή χρονικών και ημερολογίων ήταν επίσης αντίσταση στην «εκμηδένιση». Θυμόμαστε τις γραπτές μαρτυρίες που άφησαν οι Anna Frank και η Etty Hillesum. Τις μαρτυρίες μέσα από τα στρατόπεδα που βρέθηκαν θαμμένες στα γαλλικά, στα γίντις και στα ελληνικά από τον δικό μας Μαρσέλ Νατζαρή.[9]

Την τεράστια δουλειά καταγραφής αρχείων που έκαναν μέσα στο Γκέτο, ο ιστορικός Emanuel Ringelblum και το δίκτυό του Oneg Shabbat. 

Θυμόμαστε τη Margarete Buber-Neumann και τη Milena Jesenska· δεν είναι νίκη επί του θανάτου που έχτισαν τη σημαντικότερη φιλία της ζωής τους μέσα στο στρατόπεδο;

Δεν είναι νίκη επί του θανάτου, που τόσοι ανώνυμοι άνθρωποι έβρισκαν τον τρόπο να κάνουν τις προσευχές του Σαββάτου και τις νηστείες ακόμα των θρησκευτικών εορτών;

Θυμόμαστε την ποίηση του Yitzhak Katzenelson, αλλά και το έργο του ψυχιάτρου Viktor Frankl, θεμελιωτή της Λογοθεραπείας, Το νόημα της ζωής, το οποίο συνέγραψε μέσα στο Άουσβιτς, με αυτό το θεϊκό απόθεμα ελπίδας και θέλησης που δίνει κουράγιο ακόμα σε όλους μας να βρούμε νόημα στη ζωή μας, νόημα που χάνουμε για λόγους πολύ ελαφρύτερους από τον εγκλεισμό σε στρατόπεδα θανάτου.

Και όσο για τον κόσμο που σιωπούσε, να θυμόμαστε εκείνους τους λίγους που δεν σιώπησαν. Τον εθελοντή μάρτυρα Ορθόδοξο ιερέα π. Δημήτριο Κλεπινίν και στα καθ’ ημάς τον Αρχιεπίσκοπο Ζακύνθου Χρυσόστομο και τον Δήμαρχο Ζακύνθου Λουκά Καρρέρ, αλλά και τον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό και τον Αρχηγό της Αστυνομίας Έβερτ που εξέδωσε πλαστές ταυτότητες για του Εβραίους συμπολίτες μας, και βεβαίως το ΕΑΜ που φυγάδευσε τον Αρχιραβίνο Αθηνών Μπαρτζιλάι και τόσους άλλους διωκόμενους. Και τους απλούς ανώνυμους πολίτες που έσωσαν κάτι από την αξιοπρέπεια μιας χώρας με 85% απώλειες Εβραίων, δίνοντας εστία σε ένα παιδί, σε ένα γείτονα, κάνοντας κάτι. Λίγοι ήταν, αλλά πάντα «μικρὰ ζύμη ὅλον τὸ φύραμα ζυμοῖ».

Μη μας αφήσει το πένθος να ξεχάσουμε ότι η «Τελική Λύση» τελικά απέτυχε. Και το μάθημα μας για τον άνθρωπο ας είναι διπλό, όπως μας το υπέδειξε ένας από τους πλέον διαπρεπείς επιζήσαντες, που μας άφησε τον περασμένο χρόνο, ο Elie Wiesel:

«Έχουμε φτάσει να γνωρίσουμε τον Άνθρωπο όπως αληθινά είναι. Άνθρωπος, εντέλει, είναι το ον που επινόησε τους θαλάμους αερίων του Άουσβιτς· ωστόσο, είναι επίσης το ον που μπήκε σ’ εκείνους τους θαλάμους αερίων ορθός, με την Προσευχή του Κυρίου ή το Σεμά Γισραέλ στα χείλη του».[10]

Σημειώσεις

[1] Jacques Hassoun,« Από τη μνήμη στην ιστορία», στο συλλογικό τόμο Εβραϊκή Ιστορία και Μνήμη (μτφρ. Αριέλλα Ασέρ) Εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 1998, σ. 20-21.

[2] Οντέτ Βαρών-Βασάρ, «Ιστοριογραφία της γενοκτονίας των Εβραίων (1942-1945). Η ανυπόφορη αλήθεια και το καθησυχαστικό ψεύδος» στο Οντέτ Βαρών-Βασάρ, Η ανάδυση μιας δύσκολης μνήμης. Κείμενα για τη γενοκτονία των Εβραίων. Εστία, Αθήνα 2012.

[3] Για τη διάκριση των όρων αυτών βλ. Pierre-André Taguieff, Η νέα εβραιοφοβία (μτφρ Ανδρέας Πανταζόπουλος), Εκδόσεις Πόλις, 2005.

[4] William Shakespeare, The Merchant of Venice, Act III. Scene I.

[5] http://www.nizkor.org/hweb/places/germany/wannsee/wannsee-english.html

[6] Το επισημαίνει εύστοχα και επίμονα ο Primo Levi, Αυτοί που βούλιαξαν και αυτοί που σώθηκαν. Άγρα, Αθήνα 2000, σ. 31-32.

[7] Bernard Suchecky, Résistances juives à l’anéantissement. Editions Luc Pire. Parole et silence. Bruxelles, 2007.

[8] Steven Bowman, Η Αντίσταση των Εβραίων στην κατοχική Ελλάδα, Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο της Ελλάδας, Αθήνα 2012. Επίσης, Ρίκα Μπενβενίστε (επ), Οι Εβραίοι της Ελλάδας στην Κατοχή. Βάνιας- Εταιρεία Μελέτης Ελληνικού Εβραϊσμού, 1998.

[9] Μαρσέλ Νατζαρή, Χρονικό 1941-1945. Ίδρυμα Έτς Αχαϊμ, 1991.

[10] Elie Wiesel, Η νύχτα. Μεταίχμιο, Αθήνα 2016.

Advertisements

Ημέρα μνήμης Ολοκαυτώματος στα Ιωάννινα

Κεντρικός ομιλητής θα είναι ο Διονύσης Δρόσος, Καθηγητής Φιλοσοφίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, με θέμα: Αντισημιτισμός: ακρότητα και κοινοτοπία. Σκέψεις για τη μνήμη και την ευθύνη της γενοκτονίας

holocaust_memory_day_2017c

holocaust_memory_day_2017

Πηγές: uoi.gr και pkdi.gr

Οι «φρουροί της μνήμης» και το ναζιστικό μόρφωμα της «Χρυσής Αυγής»

Του Αλέκου Ράπτη

[Αναδημοσίευση από τον “Ηπειρωτικό Αγώνα” με την άδεια του συγγραφέα. Επισημαίνουμε, συγχρόνως, την ουσιαστική τοποθέτηση της εφημερίδας στην στήλη “Τσιμπίδα” για τη σιωπή πολλών μετά τη χυδαία επίθεση που δέχτηκε πρόσφατα η Εβραϊκή Κοινότητα των Ιωαννίνων.]

                                                                         Ιωάννινα, 14 Σεπτεμβρίου 2016

Ο ελληνικός φασισμός από το 1974 και μετά

Η μελέτη της ιστορίας του ελληνικού φασισμού εντάσσεται σε ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια μέσα από τα οποία, αναδεικνύονται αρκετές σημαντικές πτυχές της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας.

Από την μεταπολίτευση του΄74 και μετά, τα περισσότερα σχεδόν πολιτικά κόμματα του λεγόμενου δημοκρατικού τόξου στην Ελλάδα, υποστήριζαν ότι ο φασισμός στην Ελλάδα και οι «Νεοναζί» ήταν μια ασήμαντη περιθωριακή «ανωμαλία», η οποία δεν είχε σχέση με την ελληνική πραγματικότητα.

Ωστόσο την τελευταία δεκαετία που διανύουμε όλα αυτά τα πολιτικά επιχειρήματα, κατέρρευσαν σαν χάρτινος πύργος αποδεικνύοντας για άλλη μια ακόμη φορά, ότι ο φασισμός δεν είναι ξένος προς το ελληνικό κράτος, αλλά και ακόμη περισσότερο ούτε και σε ένα σημαντικό κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας.

Το ναζιστικό μόρφωμα της «Χρυσής Αυγής»

Το 1980 η εμφάνιση του νεοναζιστικού μορφώματος της «Χρυσής Αυγής» που μέσα από το περιοδικό της χαρακτηρίζεται ως «εθνικοσοσιαλιστική», φανερώνει και την διαφορετικότητα της, αλλά και τις προθέσεις της με τις όμορες άλλες οργανώσεις της ελληνικής Άκρας Δεξιάς.

Την δεκαετία του ΄90, η ανασύνταξη της ελληνικής ακροδεξιάς, ταυτίζεται απόλυτα με το ιδεολογικό πεδίο της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς, που εκφράζεται με το «τρίτο κύμα» δηλαδή, την ξενοφοβία, τον ρατσισμό, και τον σοβινισμό.

Από το 1992 και μετά, τα γεγονότα της κατάρρευσης του καθεστώτος στην Αλβανία, η μαζική μετακίνηση Αλβανών μεταναστών προς την Ελλάδα, αλλά και οι «εθνικοί κίνδυνοι» από την αμφισβήτηση της ελληνικότητας του ονόματος της Μακεδονίας, αποτελούν θεματικές στην «ατζέντα του εξτρεμισμού», που διαμορφώνονται καταλλήλως από το νεοναζιστικό μόρφωμα της «Χρυσής Αυγής».

Παρόλα αυτά το ελληνικό πολιτικό σύστημα και η ελληνική δικαιοσύνη για αρκετά χρόνια, αντιμετώπιζαν το ναζιστικό αυτό μόρφωμα της «Χρυσής Αυγής» με χαλαρότητα, αδυνατώντας να την  ελέγξουν και να της ασκήσουν δίωξη στο σύνολό της.

Ωστόσο η ελληνική συνταγματική πράξη δεν προέβλεπε απαγόρευση πολιτικών κομμάτων, αφού πλέον το 2012 ήταν κόμμα στην Βουλή των Ελλήνων.

Η συνέχεια είναι γνωστή καθώς κάθε φορά που προέκυπτε κάποιο περιστατικό άσκησης εγκληματικής βίας με κατηγορούμενους μέλη της «Χρυσής Αυγής», οι αρμόδιες αρχές δυστυχώς απέφευγαν να ερευνήσουν και να διαπιστώσουν τα πραγματικά κίνητρα των «Χρυσαυγιτών», που ήταν ενταγμένοι στην εγκληματική αυτή ναζιστική οργάνωση, της οποίας η βία δεν ήταν απλά το μέσον, αλλά ο ίδιος ο σκοπός της δράσης της.

Η δίκη της «Χρυσής Αυγής»

Η δολοφονία του 34χρονου Παύλου Φύσσα, ράπερ καλλιτέχνη με αντιφασιστική δράση, από τον Γιώργο Ρουπακιά σημαίνων στέλεχος της «Χρυσής Αυγής», στο Κερατσίνι στις 18 Σεπτεμβρίου 2013, καθόρισε στην συνέχεια και την στάση της ελληνικής δικαιοσύνης, η οποία διέταξε να ανοιχθεί ο Φάκελος του νεοναζιστικού μορφώματος της «Χρυσής Αυγής».

Η συγκέντρωση των 32 αρχικών δικογραφιών, διαβιβάστηκαν στις 19 Σεπτεμβρίου 2013 δια του τότε υπουργού Νίκου Δένδια (υπουργός Δημ. Τάξης), στην Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ευτέρπη Γκουτζαμάνη, η οποία με την σειρά της ανέθεσε στις αρμόδιες ανακρίτριες εισαγγελείς, Ιωάννα Κλάπα και Μαρία Δημητροπούλου να κάνουν «φύλλο και φτερό» τον Φάκελο της  «Χρυσής Αυγής».

Ουσιαστικά όμως τα αλλεπάλληλα γεγονότα εκείνων των ημερών φανέρωσαν με τον πιο εμφατικό τρόπο την έσω-αδυναμία, που είχε επιδείξει έως τότε η Πολιτεία, στην θεσμική αντιμετώπιση αυτού του ναζιστικού μορφώματος.

Επί χρόνια η «Χρυσή Αυγή», εφάρμοζε ανενόχλητα την «εθνικοσοσιαλιστική της θεωρία και πρακτική », ασκώντας βίαιες αιματηρές επιθέσεις εναντίων όλων όσων τους θεωρούσε «εχθρούς» και που στην δική της φρασεολογία ήταν «κομμούνια» «μπολσεβίκοι» «υπάνθρωποι», «εβραίοι» «σιωνιστές» «αλβανοί» «γυφτοσκοπιανοί» «μαύροι αφρικανοί» «ασιάτες πακιστανοί» και εσχάτως, «γυφτοπρόσφυγες από την Συρία».

Στην διάρκεια αυτών των ανακρίσεων, ενσωματώθηκαν στην δικογραφία του Φακέλου της  «Χρυσής Αυγής» και δεκάδες άλλες υποθέσεις που εκκρεμούσαν διάσπαρτες ανά την ελληνική επικράτεια και που  αναφέρονταν σε πλημμελήματα και κακουργήματα, στα οποία εμπλέκονται μέλη και στελέχη του νεοναζιστικού αυτού μορφώματος.

Συνολικά ο αριθμός των υποθέσεων ξεπερνά τις εκατό, ενώ τα αδικήματα που διερευνώνται καλύπτουν σχεδόν ολόκληρο το φάσμα του Ποινικού Κώδικα.

Οι βανδαλισμοί των εβραϊκών νεκροταφείων ανά την Ελλάδα

Η περίπτωση των βανδαλισμών του εβραϊκού νεκροταφείου Ιωαννίνων

Στον «Φάκελο Χρυσή Αυγή» της Εισαγγελίας  του Αρείου Πάγου, είναι επίσης ενταγμένη και η δικογραφία στην οποία καταγράφονται οι βανδαλισμοί ανά την Ελλάδα, που πραγματοποιήθηκαν σε εβραϊκά νεκροταφεία και λατρευτικούς χώρους, των ελληνικών εβραϊκών κοινοτήτων.

Επίσης γίνεται ιδιαίτερη μνεία και αναφορά στα Ιωάννινα, με συντριπτικά στοιχεία τα οποία  αφορούν βανδαλισμούς, σε ταφικά μνημεία και τάφους, στο Εβραϊκό Νεκροταφείο της πόλης των Ιωαννίνων, κατά το χρονικό διάστημα των ετών, 2002 έως και το 2009.

  • Βανδαλισμοί στο Εβραϊκό Νεκροταφείο Ιωαννίνων, στις 15 Απριλίου 2002.
  • Ναζιστικά συνθήματα, έξω από την Εβραϊκή Συναγωγή Ιωαννίνων, στις αρχές Αυγούστου 2003.
  • Βανδαλισμοί στο Εβραϊκό Νεκροταφείο Ιωαννίνων, στις 8 Οκτωβρίου 2003.
  • Αναγραφή της «ανάποδης» Ναζιστικής Σβάστικας, έξω από την πόρτα του Εβραϊκού Νεκροταφείου Ιωαννίνων, στις 26 Φεβρουαρίου 2007.
  • Βανδαλισμοί στο Εβραϊκό Νεκροταφείο Ιωαννίνων, στις 21 Ιανουαρίου 2009.
  • Αναγραφή της Ναζιστικής Σβάστικας, έξω από την πόρτα του Εβραϊκού Νεκροταφείου Ιωαννίνων, στις 25 Μαρτίου 2008.
  • Βανδαλισμοί στο Εβραϊκό Νεκροταφείο Ιωαννίνων, στις 2 Ιουνίου 2009.
  • Βανδαλισμοί στο Εβραϊκό Νεκροταφείο Ιωαννίνων, στις 8 Ιουλίου 2009.

Για όλα αυτά τα ανωτέρω η Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Περιφέρειας Ηπείρου στα Ιωάννινα, διεξήγαγε έρευνες, που δεν κατέληξαν πουθενά, ενώ η προκαταρκτική εξέταση δεν έγινε ουδέποτε γνωστή. Δεν υπήρξε κανείς ύποπτος και κανείς δεν κατηγορήθηκε για να οδηγηθεί στην Ελληνική Δικαιοσύνη. Τελικά η όλη υπόθεση κατέληξε στο αρχείο.

Η επανεμφάνιση της ναζιστικής σβάστικας

Ωστόσο επτά χρόνια μετά από εκείνα τα γεγονότα, ένας νέος κύκλος βανδαλισμών εναντίων της εβραϊκής κοινότητας Ιωαννίνων, φαίνεται να ανοίγει καθώς προχτές στις 12 Σεπτεμβρίου 2016, οι «γνωστοί άγνωστοι», χτύπησαν και πάλι, αναγράφοντας με σπρέι το έμβλημα της μισητής ναζιστικής σβάστικας, στον εξωτερικό τοίχο της εβραϊκής κοινότητας, αλλά και σε γειτονικά σπίτια και σε αυτοκίνητα.

Οι εποχούμενοι «φρουροί τη μνήμης»

Είχε προηγηθεί βέβαια σε τοπική εφημερίδα της πόλης των Ιωαννίνων η δημοσίευση ενός άρθρου, μέσα από το οποίο ο συντάκτης του διερωτάτο εμφανώς λέγοντας επί λέξει: «Προς τι η επιμονή των Εβραίων να τους…τιμούμε συνεχώς», βουτώντας την πέννα του στην χολή και το δηλητήριο, δίχως ίχνος εντροπής και καταισχύνης βεβηλώνοντας τη μνήμη των 1850 γιαννιωτοεβραίων συμπολιτών μας, που εκτοπίστηκαν από τους γερμανούς Ναζί, στις 25 Μαρτίου 1944 και έγιναν στάχτη στα Ναζιστικά στρατόπεδα Άουσβιτς και στο Μπιρκενάου στην Πολωνία.

Αρκετοί συμπολίτες μας, αλλά και εγώ ο ίδιος, απαντήσαμε στον συντάκτη του κατάπτυστου  αυτού άρθρου το οποίο είναι Ύβρις, απέναντι στα θύματα του Ολοκαυτώματος και στους λαούς της Ευρώπης που γνώρισαν τον Ναζισμό και τον Φασισμό.

Η διαχείριση της μνήμης του Ολοκαυτώματος

Επανέρχονται λοιπόν τα ζητήματα, τα οποία έχουν να κάνουν με την διαχείριση της μνήμης του Ολοκαυτώματος, το οποίο δυστυχώς είναι ακόμη «ανεπιθύμητο είδος» στις μέρες μας και  το οποίο δεν συμβαδίζει θα έλεγα, με τις θέσεις και τις αποκλίσεις, της επίσημης μνήμης και συνολικά, της Εθνικιστικής φαντασίωσης, που επιθυμεί, να ταυτίζεται, στο Εθνικό αφήγημα της Ιστορίας.

Στην περίπτωση αυτή όποτε και όταν αναδεικνύεται η θεματική του Ολοκαυτώματος, αμέσως τον πρωταρχικό ρόλο, τον αναλαμβάνουν οι «φρουροί τη μνήμης», που κινητοποιούνται μόλις  αντιληφθούν, ότι επιχειρείται, να ενσωματωθεί, κάποιο Ιστορικό ντοκουμέντο, που είναι παράταιρο και δεν συνάδει, με την Εθνική αφήγηση και τον χρηστό Ελληνοκεντρικό πολιτισμό.

Παρόλα ταύτα, αν και έχουν περάσει 71 χρόνια από τον τερματισμό του Β΄π.π και την συντριβή του Φασισμού και του Ναζισμού, οι νοσταλγοί της ναζιστικής σβάστικας, συνεχίζουν να αναγράφουν στους τοίχους τον μισητό αγκυλωτό σταυρό, βαδίζοντας πλάι – πλάι με τους θιασώτες του Ναζισμού και τους κάθε λογής αρθρογράφους –  αρνητές του Ολοκαυτώματος.

«Ποια είναι η διαφορά μεταξύ του σημερινού νεοναζισμού από τον ναζισμό του παρελθόντος;» ρώτησαν κάποτε τον Ουμπέρτο Έκο για να λάβουν την καυστική του απάντηση:

«Η μόνη διαφορά τους έγκειται στο γεγονός ότι οι ναζί σκότωσαν εκατομμύρια ανθρώπους, ενώ οι απόγονοί τους έχουν καταφέρει να κάψουν ζωντανούς, να σκοτώσουν και να κακοποιήσουν μερικές εκατοντάδες».

Αλέκος Ράπτης

Πηγή: agon.gr

Σέλφι και αντισημιτισμός

Στα τέλη του περασμένου μήνα, αρκετές ενημερωτικές ιστοσελίδες στην Ελλάδα αναπαρήγαγαν την είδηση του πρωτότυπου αντιπερισπασμού Βελγίδας μουσουλμάνας σε συγκέντρωση βελγικής ακροδεξιάς οργάνωσης στην Αμβέρσα. Διαβάζουμε στη Lifo:

Η 22χρονη Zakia Belkhiri στάθηκε μπροστά στους συγκεντρωμένους ακροδεξιούς της οργάνωσης Vlaams Belang και πόζαρε για σέλφι μαζί τους ενώ μπήκε και ανάμεσα τους για να βγάλει χαμογελαστή κι άλλες φωτογραφίες. Μάλιστα σε κάποιες από αυτές εικονίζεται να κάνει και το σήμα της νίκης μπροστά τους αμήχανους συγκεντρωμένους που δεν αντέδρασαν.

Οι φωτογραφίες με τα ειρωνικά σέλφι της Belkhiri διαδόθηκαν αστραπιαία στο διαδίκτυο κι έγιναν αποδεκτές διθυραμβικά ως μια αποτελεσματική αντίσταση στο ρατσισμό. Η ίδια η Belkhiri τόνισε σε σχετική συνέντευξή της ότι με αυτή την κίνηση θέλησε ν’ αναδείξει τη σημασία της ειρηνικής συνύπαρξης, εν ολίγοις “this was just to share joy and peace“.

Ωστόσο, λίγες μέρες μετά τη δημοσίευση των φωτογραφιών, το BBC αποκάλυψε ότι η συγκεκριμένη ακτιβίστρια είχε αναρτήσει στο παρελθόν μηνύματα μίσους κατά των Εβραίων που θα ζήλευε και ο Πλεύρης:

In one tweet dating from November 2012, she wrote: “Hitler didn’t kill all the Jews, he left some. So we know why he was killing them.”

And in another Facebook post from March 2014, she used an expletive to describe Jews before adding: “I hate them so much.”

Με λίγα λόγια, αν τυγχάνει να είσαι Εβραία/ος, η ρητορική της συνύπαρξης πάει περίπατο. Η αντιφατική στάση της Belkhiri δεν είναι ασφαλώς μεμονωμένη περίπτωση. Το ευρύτερο αντιρατσιστικό κίνημα επιδίδεται εδώ και δεκαετίες σε επιλεκτικό αγώνα κατά των διακρίσεων έχοντας υιοθετήσει πλήρως τις κραυγές για καταστροφή του Ισραήλ και μποϊκοτάρισμα των ισραηλινών προϊόντων. Στη Μεγ. Βρετανία, όλο και μεγαλύτερος αριθμός φοιτητών εκφράζει ανοιχτά την αντίθεσή του σε ψηφίσματα που τονίζουν τη σημασία της μνήμης του Ολοκαυτώματος, με τη δικαιολογία ότι με αυτόν τον τρόπο άλλες γενοκτονίες δεν αποτιμώνται όσο θα έπρεπε.

Η αποκάλυψη του BBC για τις αντισημιτικές απόψεις της Belkhiri αγνοήθηκε στην Ελλάδα. Από τις ιστοσελίδες που ασχολήθηκαν με το θέμα, καμιά δε μπήκε στον κόπο να ενημερώσει τους αναγνώστες της, αν και θα όφειλε.  

Vice_Mai_2016

Πίσω από τις «εξοντωτικές» σέλφι, ο αντισημιτισμός της εξόντωσης. Screenshot via vice.com/gr

Σχολιάζοντας την αρνητική κριτική που προέκυψε μετά τις αποκαλύψεις, η Belkhiri κατέφυγε στην κλασική υπεκφυγή του σύγχρονου αντισημιτισμού: Δεν εννοούσε τους Εβραίους αλλά τους Σιωνιστές.

Belkhiri_Statement_Zionists

Via BBC

ΥΓ: Ελάχιστης προσοχής έτυχε η σαφής αποστασιοποίηση του μουσουλμάνου Δημάρχου του Λονδίνου Sadiq Khan από πρόσφατες αντισημιτικές δηλώσεις συντρόφων του στο Κόμμα των Εργατικών. Ο Khan υπέγραψε μάλιστα την διακήρυξη των Δημάρχων κατά του αντισημιτισμού.

Ημέρα Μνήμης της Εβραϊκής Κοινότητας Καστοριάς (video)

Το Ινστιτούτο Έρευνας & Διαχείρισης Πολιτισμικής Κληρονομιάς ΑΝΝΑ ΡΑΔΗΝΗ διοργάνωσε την Κυριακή 22/03/2015 μια διαδρομή στα χνάρια της παλιάς εβραϊκής κοινότητας της Καστοριάς, μια διαδρομή μνήμης στην παλιά Καστοριά και μια γνωριμία με τους σημαντικότερους σταθμούς της ιστορίας της πόλης μέσα από τα μνημεία που ακόμα υπάρχουν και μέσα από το κενό που άφησαν εκείνα που χάθηκαν στο πέρασμα του χρόνου.

Από τις σημαντικές στιγμές της εκδήλωσης, η ανάγνωση κειμένων της Μπέρρυ Ναχμία.

This is a video of the Commemoration Day for the Greek Jews of Kastoria (22/03/2015). They were deported on the 24th of March 1944.

The Institute for Research and Cultural Heritage Management ANNA RADINI organized a journey in the footsteps of the old Jewish community, a memory journey in the old Kastoria and an acquaintance with the important points of the city’s history through its monuments that still exist and through the gap left those that was lost through time.

“Το Ολοκαύτωμα δεν πρέπει να εκπροσωπεί μόνο εκατομμύρια θύματα, αλλά ένα θύμα συν ένα θύμα συν ένα θύμα”

Το Γαλλικό Ινστιτούτο Eλλάδος και οι Εκδόσεις Καπόν με αφορμή την ελληνική έκδοση του βιβλίου των Μπεάτε & Σερζ Κλάρσφελντ “ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ, Κυνηγώντας τους Ναζί” πραγματοποίησαν εκδήλωση-συζήτηση, παρουσία των συγγραφέων που έγινε τη Δευτέρα 18 Ιανουαρίου 2016, στις 7μ.μ., στο Auditorium Theo Angelopoulos του Γαλλικού Ινστιτούτου Eλλάδος.

Kεντρικός ομιλητής ήταν ο Σερζ Κλάρσφελντ.

Συντονιστής
Νίκος Μπακουνάκης
Δημοσιογράφος, καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου.

Παρέμβαση
Σταύρος Ζουμπουλάκης
Πρόεδρος του Εφορευτικού Συμβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης.

Πηγή: Το βιβλιοπωλείο της Ραχήλ – Rachel’s Bookshop (facebook)

Ημέρα Μνήμης Ολοκαυτώματος στα Γιάννενα

Η Περιφέρεια Ηπείρου σε συνεργασία με την Ισραηλιτική Κοινότητα Ιωαννίνων, το Ίδρυμα Ιωσήφ και Εσθήρ Γκανή και το Πνευματικό Κέντρο Δήμου Ιωαννιτών, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για την Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος, διοργανώνουν εκδήλωση την Παρασκευή 29 Ιανουαρίου 2016 και ώρα 8.30 μ.μ., στην αίθουσα «Β. Πυρσινέλλας».

Ο Χάγκεν Φλάισερ, Ιστορικός, Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, θα μιλήσει με θέμα: Ελληνογερμανικές στρεβλώσεις στην εξιστόρηση της γενοκτονίας των Ελληνοεβραίων.
Η Μαρία Θωΐδου, στο τραγούδι, και ο Κώστας Ράπτης, στο μπαγιάν (ακορντεόν κοντσέρτου) θα ερμηνεύουν εβραϊκά και ρωμανιώτικα τραγούδια.

Η είσοδος για το κοινό είναι ελεύθερη.

Πηγή: Πνευματικό Κέντρο Ιωαννίνων (facebook)

imera-mnimis-shoah-jannina-2016

Παρουσίαση του βιβλίου “Μνημεία της λήθης” στη Θεσσαλονίκη

Invitation_Droumbouki

Πηγή: Εκδόσεις Πόλις (facebook)

[το κείμενο στο οπισθόφυλλο του βιβλίου]

Η μεταπολεμική πορεία της Ελλάδας βασίστηκε στις εμπειρίες του πολέμου και της Κατοχής. Μετά τον πόλεμο, όλες ανεξαιρέτως οι πολιτικές δυνάμεις επιζήτησαν να προσδιοριστούν μέσα από τη διαχείριση των εμπειριών της Κατοχής και της Αντίστασης. Το 1989, ειδικότερα, σηματοδότησε μια νέα περίοδο αυτοπροσδιορισμού για ολόκληρη την Ευρώπη. Ποτέ άλλοτε δεν είχαμε τόση προσφορά ιστορίας. Ωστόσο, στην Ελλάδα δεν έχουμε καταφέρει -σε αντίθεση με τη Γερμανία, που «τακτοποίησε» τους λογαριασμούς της με το ένοχο παρελθόν της- να συγκροτήσουμε ενιαίο συναινετικό μνημονικό αφήγημα. Οι «μάχες για την ιστορία» και η εκρηκτική δημόσια χρήση της ιστορίας καταδεικνύουν ότι η περίοδος της ναζιστικής Κατοχής βρίσκεται μονίμως πλέον στο επίκεντρο της συλλογικής μνήμης και των αναπαραστάσεων μας για τον 20ό αιώνα.

Συχνά γίνεται λόγος για τη μνήμη του πολέμου στην Ελλάδα, χωρίς όμως να έχει αναπτυχθεί, πέρα από τις σχετικές αναφορές, σοβαρός προβληματισμός γύρω από τις πολιτικές της μνήμης και τη διαχείριση του παρελθόντος. Ιδιαίτερα η μελέτη των τόπων μνήμης αποτελεί «παρθένο» έδαφος στην πλούσια πλέον ελληνική ιστοριογραφία γύρω από τη δεκαετία του ’40. Στο παρόν βιβλίο εγείρονται πολλά ζητήματα «άβολα» και αδιερεύνητα – μεταξύ Ελλήνων και Γερμανών, μεταξύ Ελληνοεβραίων και υπόλοιπων Ελλήνων, καθώς και μεταξύ των δύο μεγάλων ενδοελληνικών παρατάξεων· αποδομούνται παγιωμένοι μύθοι και ανασυστήνεται η χρονική πορεία της δημιουργίας τους. Με κεντρική ιδέα ότι η κατανόηση του παρελθόντος είναι το κλειδί για τη νοηματοδότηση του παρόντος, στο παρόν βιβλίο διερευνάται το φαινόμενο της «δεύτερης ζωής» των γεγονότων του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και ανιχνεύονται τα άγνωστα ίχνη των κατοχικών μνημονικών τόπων στην Ελλάδα, μέσα από μια συγκριτική ματιά με την υπόλοιπη Ευρώπη. Ενδεικτικά παραδείγματα αποτελούν το στρατόπεδο Χαϊδαρίου -το μεγαλύτερο στρατόπεδο συγκέντρωσης στην κατεχόμενη Ελλάδα-, το στρατόπεδο Παύλου Μελά στη Θεσσαλονίκη, αλλά και τόποι όπως το Σκοπευτήριο Καισαριανής -σύμβολο του αντιστασιακού αγώνα-, τα μνημεία Ολοκαυτώματος, τα γερμανικά στρατιωτικά νεκροταφεία, καθώς και τα Καλάβρυτα, με τη διαιρεμένη μνήμη που επικρατεί μέχρι σήμερα για τα γεγονότα του Δεκεμβρίου του ’43.

Σπουδή πάνω στο τραύμα, τη μνήμη, την απώλεια / A study on trauma, memory, loss

h/t Marcia Ikonomopoulos

Artemis Alkalay: A study on trauma, memory, loss. Agathi Art Gallery, Athens, 18-26/6/2015 (h/t Marcia Ikonomopoulos)

As the photographs add up, one by one, like urban aquariums of memory and a motionless daily routine, there doesn’t appear to be any intention to record. Moreover, these portraits emerge like stems of a large bouquet, tied in a ribbon that passes from one generation to the next. For Artemis Alcalay the need to meet the Greek Jewish survivors of the Holocaust, extending her eye over what has propelled her over the last few years as an artistic creator; namely a study on the ‘home’, the house, the habitat, the memory, the loss, the trauma and the healing. These photographic portraits can be seen not only as part of a project but as ‘sacred’ approaches of solitary journeys. Nikos Vatopoulos (via)

Περισσότερα για την έκθεση στο art22.gr. Κείμενα για το έργο της Αρτέμιδος Αλκαλάη μπορείτε να βρείτε στο alkalay.com.

Παρέμβαση του Μπάμπη Γαμβρέλη για την πρόσφατη ανακοίνωση της Ιεράς Μητροπόλεως Φιλίππων, Νεαπόλεως και Θάσου

Αναρτούμε την χθεσινή παρέμβαση του Μπάμπη Γαμβρέλη στην εφημερίδα “Νέα Εγνατία” της Καβάλας για την πρόσφατη ανακοίνωση του Γραφείου Ορθοδόξου Μαρτυρίας της Ιεράς Μητροπόλεως Φιλίππων, Νεαπόλεως και Θάσου σχετικά με τη ματαίωση των αποκαλυπτηρίων του Μνημείου Ολοκαυτώματος στην Καβάλα. Ο Μπάμπης Γαμβρέλης αποδομεί με μοναδικό τρόπο τη συγκεκριμένη ανακοίνωση.

Πηγή: Νώντας Τσίγκας & Δημήτριος Μεντεσίδης

article_gambrelisΗ άποψη του Μπάμπη Γαμβρέλη έχει δημοσιευτεί και σε μορφή ανάρτησης εδώ.