Παρουσίαση του βιβλίου “Εβραϊκές κοινότητες ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση” / Book presentation: Jewish communities between East and West

Το Τμήμα Ιστορίας & Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, η Ισραηλιτική Κοινότητα Iωαννίνων και το Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Ιωαννιτών σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου

Εβραϊκές κοινότητες ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση, 15ος-20ός αιώνας: οικονομία, κοινωνία, πολιτική, πολιτισμός,

Πρακτικά διεθνούς συνεδρίου (Ιωάννινα, 21-23 Μαΐου 2015), εκδόσεις Ισνάφι, Ιωάννινα 2016

την Τετάρτη 11 Ιανουαρίου 2017, στις 8.00 μ.μ.στον Πολιτιστικό Πολυχώρο «Δ. Χατζής»

Χαιρετισμοί:
Χρήστος Σταυράκος, Πρόεδρος Τμήματος Ιστορίας & Αρχαιολογίας
Μωυσής Ελισάφ, Πρόεδρος Ισραηλιτικής Κοινότητας Ιωαννίνων

Ομιλητές:
Λάμπρος Φλιτούρης, επίκ. καθηγητής ευρωπαϊκής ιστορίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
Γιώργος Αντωνίου, επίκ. καθηγητής εβραϊκών σπουδών ΑΠΘ
Στέφανος Δημητρίου, αναπλ. καθηγητής πολιτικής φιλοσοφίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
και οι επιμελήτριες του τόμου, Άννα Μαχαιρά και Λήδα Παπαστεφανάκη

Συντονιστής: Φιλήμων Καραμήτσος, δημοσιογράφος

[Via facebook]

book_jewish_communities

Jewish communities between East and West, 15th-20th centuries: Economy, society, politics, culture, Anna Mahera – Leda Papastefanaki (eds.), preface Moses Elisaf, Proceedings of the International Conference (Ioannina, 21-23 May 2015), Department of History & Archaeology, University of Ioannina – Jewish Community of Ioannina, Isnafi Publications, Ioannina 2016, p. 382 [Greek and English texts, English abstracts]

The volume explores the multiple aspects of the history of the Jewish Communities (15th -20th centuries) in Europe, with an emphasis in the Mediterranean and the Balkans; it originated in the conference jointly organised by the Department of History & Archaeology of the University of Ioannina and the Jewish Community of Ioannina on 21-23 May 2015.

The contributors to the volume are: Fragiski Ampatzopoulou, Henriette-Rika Benveniste, Eleni Beze, Andreas Bouroutis, Philip Carabott, Iason Chandrinos, Anna Maria Droumpouki, Moses Elisaf, Hagen Fleischer, Maria Fragkou, Annette Fromm, Sakis Gekas, Eyal Ginio, Michal Govrin, Evanghelos Hekimoglou, Dimitris Kargiotis, Maria Kavala, Eleni Kourmantzi, Daphne Lappa, Anna Mahera, Anna Mandilara, Giorgos Margaritis, Leda Papastefanaki, Ioanna Pepelasis, Odette Varon-Vassard, Dimitrios Varvaritis, Stavros Zoumboulakis.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ / TABLE OF CONTENTS

Ευχαριστίες

Μωυσής Ελισάφ, Πρόλογος

Άννα Μαχαιρά – Λήδα Παπαστεφανάκη, Εισαγωγή

Πολιτισμικές ταυτότητες των εβραϊκών κοινοτήτων
Henriette-Rika Benveniste, The idea of exile: Jewish accounts and the Historiography of Salonika revisited
Daphne Lappa, Cross-cultural Networks, Mobility, and Religious Conversion in the 18th-century Eastern Mediterranean
Annette B. Fromm, Why is it important? The Jewish Community of Ioannina
Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, Η ‟συκοφαντία αίματος” και οι Έλληνες συγγραφείς στο γύρισμα του 20ού αιώνα
Άννα Μαχαιρά, Μεταξύ αγοράς και πολιτικής: οι Εβραίοι της Γαλλίας πριν από την υπόθεση Dreyfus

Η εβραϊκή ταυτότητα στη λογοτεχνία
Ελένη Κουρμαντζή, Γιωσέφ Ελιγιά: Διανοούμενος και ποιητής της «διαμαρτυρίας»
Δημήτρης Καργιώτης, Άσμα Ασμάτων: Η υπόγεια παρέμβαση του Γιωσέφ Ελιγιά στο νεοελληνικό λογοτεχνικό κανόνα

Εβραϊκές κοινότητες στον ελλαδικό χώρο από τον 15ο στον 20ό αιώνα
Λήδα Παπαστεφανάκη, «Άνθρωποι ταπεινοί, φρόνιμοι, νοικοκυρεμένοι και καλοί οικογενειάρχες…». Προς μια κοινωνική ιστορία της Εβραϊκής Κοινότητας των Ιωαννίνων τον 20ό αιώνα
Evanghelos Hekimoglou, The religious filter in the history of the urban transformations; Sephardim in Thessalonica (15th-20th centuries)
Sakis Gekas, For better or for worse? A counter-narrative of Corfu Jewish history and the transition from the Ionian State to the Greek Kingdom (1815-1890s).
Eyal Ginio, Enduring the Shift from an Empire to a Nation-State: The Case of the Jewish Community of Kavala during the First Balkan War
Φίλιππος Κάραμποτ, Η εβραϊκή παρουσία στην Αθήνα του 19ου αιώνα: Από τον Μάξιμο Ρότσιλδ στην Ισραηλιτική Αδελφότητα

Επιχειρήσεις, δίκτυα, ανταγωνισμοί
Ανδρέας Μπουρούτης, Alliance Israelite εναντίον Deutsche Juden Hilvsverein
Ioanna Sapfo Pepelasis – Dimitrios Varvaritis, A New Perspective on Jewish Enterprising in Greece (1830-1929): Evidence from the founding charters of Joint Stock Companies and biographical material
Άννα Μανδυλαρά, Το ζήτημα των «ελληνικών» εταιρειών: ελληνικά και εβραϊκά δίκτυα ανάμεσα στην Οθωμανική αυτοκρατορία και τη Δυτική Ευρώπη κατά τον 19ο αιώνα

Κατοχή, Αντίσταση, Γενοκτονία των Εβραίων
Γιώργος Μαργαρίτης, Αντισημιτισμός: «τεχνικές» παράμετροι
Μαρία Φράγκου, Τα αντιφατικά όρια της ιταλικής πολιτικής: Οι Ιταλοί Εβραίοι στις κατεχόμενες ζώνες του Άξονα
Μαρία Καβάλα, Οι εκτελέσεις Εβραίων στη Θεσσαλονίκη στα χρόνια της Κατοχής. Πολιτική αντιποίνων και φυλετισμός
Odette Varon-Vassard, The enlisting of Greek Jews in the Resistance. Silence, memory and discourse
Ιάσονας Χανδρινός, «Οι Δίκαιοι του αντιφασισμού»: Το ΕAM και οι προσπάθειες διάσωσης των Ελλήνων Εβραίων, 1941-1944

Μνήμη και λόγοι για τη Γενοκτονία των Εβραίων
Σταύρος Ζουμπουλάκης, Χριστιανισμός και αντισημιτισμός πριν και μετά το Ολοκαύτωμα
Michal Govrin, What Is Memory? Seventy Years Later
Χάγκεν Φλάισερ – Άννα Μαρία Δρουμπούκη, Κλειώ και κλισέ: Η Γερμανία αντιμέτωπη με το «τηλεοπτικό Ολοκαύτωμα»
Ελένη Μπεζέ, Εβραίοι Αριστεροί και Σιωνιστές στη μεταπολεμική Ελλάδα. Αποκλίσεις και συγκλίσεις (1945-1951)

Abstracts
Πρόγραμμα του Συνεδρίου – Conference Programme

Ιωάννινα, 25η Μαρτίου 1944

Κατεβαίνω κάτω, ανοίγω την πόρτα κι ήταν ένας χωροφύλακας: «Μάστε τα, λέει, σε δυο ώρες φεύγετε». Του κλείνω την πόρτα κι ανεβαίνω τρέχοντας απάνω, χτυπώ την πόρτα του αδερφού μου κλαίγοντας. Σηκώνεται, ανοίγει το παράθυρο κι ακούγεται κείνος ο οδυρμός, κείνα τα μοιρολόγια, εκείνα τα χτυπήματα στα τζάμια, στις πόρτες. Αλαφιασμένος ο κόσμος. Σε δυο ώρες έπρεπε να μάσει ό,τι είχε. Τι, τι μπορούσε να πάρει;

Στέλλα Κοέν, επιζήσασα του Ολοκαυτώματος (via)

Ανήμερα της 25ης Μαρτίου 1944, Γερμανοί στρατιώτες της Μεραρχίας Εντελβάις μαζί με διερμηνείς και Έλληνες Χωροφύλακες συγκέντρωσαν με τη βία τους Εβραίους των Ιωαννίνων στην Πλατεία Μαβίλη και στο Στρατιωτικό Νοσοκομείο για να τους μεταφέρουν με σκεπαστά φορτηγά, μέσω Τρικάλων, στη Λάρισα και από εκεί στα στρατόπεδα του θανάτου της Πολωνίας. Όπως ήδη κατέδειξε ο Αλέκος Ράπτης, η καταλήστευση των περιουσιών των Ρωμανιωτών Εβραίων από Γιαννιώτες πολίτες άρχισε το μεσημέρι της ίδιας μέρας:

«Οι Γερμανοί έδωσαν την άδεια στους πιο κοντινούς συνεργάτες τους να ανοίξουν τα μαγαζιά και να προχωρήσουν στο πλιάτσικο των αγαθών και σε ότι δήποτε άλλο ήταν χρήσιμο, ενώ ταυτόχρονα τους επέτρεψαν να γίνουν οι κύριοι ιδιοκτήτες σε Εβραϊκά σπίτια και μαγαζιά.

Ο Γενικός Διοικητής Ηπείρου Μιχαήλ Τσιμπρής που υπήρξε ο επίσημος συνεργάτης των Γερμανών έδωσε εντολή για την άμεση διανομή δηλαδή την καταλήστευση των Εβραϊκών περιουσιών στα Γιάννενα.

Στους επόμενους μήνες που ακολούθησαν από την ημέρα της εκτόπισης το πλιάτσικο ή αλλιώς η καταλήστευση των περιουσιακών στοιχείων των Γιαννιωτοεβραίων, συνεχιζόταν κανονικά με την επίσημη σφραγίδα των δωσίλογων και των συνεργατών των Ναζί στα Γιάννενα.»

Αλέκος Ράπτης: Το Πλιάτσικο. 07/06/2010

Μέσα σε λίγες ώρες, ξεριζώθηκαν 1870 Ρωμανιώτες Εβραίοι μετά από 12 αιώνες από τα Γιάννενα. Το 2005 η ιστορική εφημερίδα των Ιωαννίνων «Ηπειρωτικός Αγών» δημοσίευσε τις φωτογραφίες εκτοπισμού που είχε τραβήξει με μεθοδικότητα και κυνισμό ο γερμανικός στρατός στην πλατεία Μαβίλη. Ένα χρόνο αργότερα και με τη βοήθεια της Κοινότητας των Γιαννιωτών-Εβραίων της Νέας Υόρκης, ο Αλέκος Ράπτης και ο «Ηπειρωτικός Αγώνας» αναγνώρισαν και ταυτοποίησαν μερικούς από τους συμπολίτες μας που εικονίζονται στις εν λόγω φωτογραφίες. Το σχετικό ένθετο της γιαννιώτικης εφημερίδας είναι διαθέσιμο δωρεάν εδώ.

Ολόκληρη η σειρά των φωτογραφιών του εκτοπισμού των Γιαννιωτών Εβραίων έχει αναρτηθεί στο ιστολόγιο XYZ Contagion: https://xyzcontagion.wordpress.com/2013/05/25/ioannina-ebraioi/

Ολόκληρη η σειρά των φωτογραφιών του εκτοπισμού των Γιαννιωτών Εβραίων έχει αναρτηθεί στο ιστολόγιο XYZ Contagion: https://xyzcontagion.wordpress.com/2013/05/25/ioannina-ebraioi/

Τα Ιωάννινα (1890-1930) μέσα από τον φακό του Ρωμανιώτη Νησίμ Δ. Λεβή

Το Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Ιωαννιτών, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για τα 71 χρόνια από το Ολοκαύτωμα των Εβραίων των Ιωαννίνων, διοργανώνει φωτογραφική έκθεση, με τίτλο: «Τα κοσμοπολίτικα Ιωάννινα (1890-1930) μέσα από τον φακό του Ρωμανιώτη Νησίμ Δ. Λεβή».
Στην έκθεση θα παρουσιαστούν εικόνες από στερεοσκοπικές (τρισδιάστατες) φωτογραφίες της ιδιωτικής συλλογής του κ. Ραφαήλ Μωυσή. Οι πρωτότυπες φωτογραφίες είναι δημιουργήματα του Ρωμανιώτη Δρ. Νησίμ Λεβή, ερασιτέχνη φωτογράφου, και πραγματοποιήθηκαν με τη χρήση στερεοσκοπικής μηχανής δύο φακών (Verascope Richard). Οι φωτογραφίες αποτυπώθηκαν, ως δύο παράλληλες εικόνες, σε γυάλινες πλάκες, δημιουργώντας την τρισδιάστατη εικόνα μέσα στην ειδική μηχανή προβολής στερεοσκόπιο (Le Taxiphote).
Οι εικόνες, ακόμα και αν δεν ιδωθούν στερεοσκοπικά (τρισδιάστατα), μας ταξιδεύουν στα Ιωάννινα της εποχής (1890-1930), δημιουργώντας μας μία σειρά από εντυπώσεις, σχετικά με την πόλη και τον πολυπολιτισμικό της βίο, αλλά και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας και του εξωτερικού που αποτέλεσαν προορισμό του «κοσμοπολίτη» Νησίμ Λεβή.
Η έκθεση θα εγκαινιαστεί στις 27 Ιανουαρίου 2015 στον εκθεσιακό χώρο του Πνευματικού Κέντρου Δήμου Ιωαννιτών.
Βίντεο-μοντάζ : Δημήτρης Ντάρας

Πηγή: youtube

Διαβάστε επίσης: Φίλιππος Π. Γιωβάννης: “Γιάννινα και Περίχωρα” – “Jannina ses Environs” – φωτογραφίες του γιαννιωτοεβραίου ιατρού και ερασιτέχνη φωτογράφου Νισήμ Δαυίδ Λευή (Ιωάννινα 1875 – Άουσβιτς 1944), 7 Νοεμβρίου 2014

Δείτε στο youtube: Φωτογραφίες κυνηγιού του Νισήμ Δ. Λεβή στην Λίμνη Παμβώτιδα Ιωαννίνων στις αρχές του 20ου αιώνα:

Η αφίσα των εκδηλώσεων για την Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος στα Γιάννενα:

imera-mnimis-shoah-jannina-2015

2o Εκπαιδευτικό Σεμινάριο για το Ολοκαύτωμα (Θεσσαλονίκη, 19-21 Δεκεμβρίου 2014)

IKTH SEMINARIO HOLOCAUST afisa 2014TΠρόγραμμα

Δείτε ή κατεβάστε εδώ την αφίσα (πατήστε στον σύνδεσμο και Crtl+S για λήψη)

και εδώ το πρόγραμμα

Αμφιθέατρο ΙΙ, Κτήριο ΚΕΔΕΑ

Παρασκευή 19 Δεκεμβρίου 2014 
16.00-16.30
Εγγραφές, παραλαβή φακέλου

16.30-17.00
Χαιρετισμοί από εκπροσώπους φορέων:
Γιάννης Μπουτάρης, Δήμαρχος Θεσσαλονίκης
Δαυίδ Σαλτιέλ, Πρόεδρος Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης
Dr. Ingo von Voss, Γενικός Πρόξενος της Γερμανίας
Καθηγητής Περικλής Μήτκας, Πρύτανης Α.Π.Θ.
Καθηγητής Δημήτρης Μαυροσκούφης, Κοσμήτωρ Φιλοσοφικής Σχολής Α.Π.Θ.
Καθηγητής Κωνσταντίνος Μπίκος, Πρόεδρος Τμήματος Φιλοσοφίας & Παιδαγωγικής Α.Π.Θ.
Αναπληρωτής Καθηγητής Κυριάκος Μπονίδης, Διευθυντής Τομέα Παιδαγωγικής Α.Π.Θ.

Πτυχές από την ιστορία των Ελλήνων Εβραίων

Προεδρείο: Δημήτρης Μαυροσκούφης
17.00-17.30
Μαρτυρίες αυτοπτών μαρτύρων για την εκτόπιση και τη λεηλασία των Εβραίων από τα Γιάννενα και τη Θεσσαλονίκη
Ρένα Μόλχο, Δρ. Ιστορίας

17.30-18.00
Οι μαρτυρίες των Ελλήνων Εβραίων για τα ιατρικά πειράματα των ναζί
Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, Ομότιμη Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας Α.Π.Θ.

18.00-18.30
Συζήτηση

18.30-19.00
Διάλειμμα για καφέ

19.00-19.30
Ολοκαύτωμα και συνεργασία στην κατοχική Θεσσαλονίκη
Στράτος Δορδανάς, Επίκουρος Καθηγητής Ιστορίας ΠΑΜΑΚ

19.30-20.00
Μια αγνοημένη συμβολή. Οι Έλληνες Εβραίοι στον αθλητισμό

Νίκος Ζάικος, Επίκουρος καθηγητής, Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών ΠΑΜΑΚ

20.00-20.30
Συζήτηση


Σάββατο 20 Δεκεμβρίου 2014

Ιστορικές και παιδαγωγικές συνιστώσες του Ολοκαυτώματος

Προεδρείο: Ρένα Μόλχο

10.00-10.30
Η σημασία της διδασκαλίας του Ολοκαυτώματος στην Ελλάδα. Ερωτήματα, προοπτικές
Μαρία Καβάλα, Δρ. Ιστορίας, Ερευνήτρια Σύγχρονης Iστορίας, Tμήμα Πολιτικών Επιστημών Α.Π.Θ.

10.30-11.00
Ιστορική εκπαίδευση και Έλληνες Εβραίοι
Δημήτρης Μαυροσκούφης, Καθηγητής Διδακτικής Μεθοδολογίας και Ιστορίας της Εκπαίδευσης, Τμήμα Φιλοσοφίας & Παιδαγωγικής Α.Π.Θ.

11.00-11.30
Μπορεί και πρέπει να συγκρίνουμε το Ολοκαύτωμα με άλλες γενοκτονίες; Μεταξύ ιστορικής μοναδικότητας, παραδειγματικότητας και γενεαλογίας του Κακού
Γιώργος Κόκκινος, Καθηγητής Ιστορίας και Διδακτικής της Ιστορίας ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Αιγαίου

11.30-12.00
Συζήτηση

12.00-12.30
Διάλειμμα για καφέ

Συγκριτικές συνιστώσες στη διδασκαλία του Ολοκαυτώματος

Προεδρείο: Γιώργος Κόκκινος
12.30-13.00
Η διδασκαλία του Ολοκαυτώματος στη Γερμανία, Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία και Ελλάδα. Προβλήματα και αναστοχασμός
Βασιλική Σακκά, Δρ. Ιστορίας και Εκπαίδευσης Ενηλίκων, Σχολική Σύμβουλος

13.00-13.30
Το Ολοκαύτωμα στα ελληνικά σχολικά εγχειρίδια Ιστορίας
Άγγελος Παληκίδης, Λέκτορας Διδακτικής της Ιστορίας, Τμήμα Ιστορίας & Εθνολογίας, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

13.30-14.00
Στερεότυπα, προκαταλήψεις και αντισημιτισμός στην ελληνική κοινωνία σήμερα
Γιώργος Αντωνίου, Ακαδημαϊκός συνεργάτης Διεθνούς Πανεπιστημίου

14.00-14.30
Συζήτηση

14.30-16.00
Διάλειμμα για ελαφρύ γεύμα

Το Ολοκαύτωμα στη δημόσια σφαίρα

Προεδρείο: Νίκος Ζάικος
16.00-16.30
Οι δίκες των υπαιτίων του Ολοκαυτώματος στην οθόνη: ένα πολύτιμο εργαλείο για ιστορικούς και εκπαιδευτικούς
Έλλη Λεμονίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Νεότερης & Σύγχρονης Ιστορίας, Πανεπιστήμιο Πατρών

16.30-17.00
Διδάσκοντας το Ολοκαύτωμα στην εποχή της δημόσιας Ιστορίας
Πολυξένη Ελευθερίου, υποψήφια Δρ.

17.00-17.30
Ο οπτικός αλφαβητισμός στη διδασκαλία της Ιστορίας: Η περίπτωση της διδασκαλίας του Ολοκαυτώματος. Στοιχεία από μια αδημοσίευτη έρευνα σε εκπαιδευτικούς και μαθητές της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης
Ευαγγελία Κουνέλη, Δρ. Διδακτικής της Ιστορίας, Σχολική Σύμβουλος Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης

17.30-18.00
Συζήτηση


Κυριακή 21 Δεκεμβρίου 2014

Οι εκπαιδευτικοί παρουσιάζουν τη δουλειά τους

(περιλήψεις)
Προεδρείο: Βασιλική Σακκά
9.00-9.20
Μιλώντας για το Ολοκαύτωμα σε μαθητές και μαθήτριες Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: προγράμματα και δράσεις
Βασιλεία Ζωγραφάκη, φιλόλογος & Μαρία Ζωγραφάκη, φιλόλογος, δρ. Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης, ΕΚΠΑ

9.20-9.40
Ένα comic για το Ολοκαύτωμα: Διδακτική πρόταση για το μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας στη Β΄ Λυκείου
Δώρα Ψωμά, φιλόλογος Μ.Ed., επιμορφώτρια εκπαιδευτικών

9.40-10.00
Αναζητώντας το εβραϊκό παρελθόν της γειτονιάς μέσα από τα αρχεία του σχολείου: μία διδακτική πρόταση Τοπικής Ιστορίας
Δημήτρης Γουλής, εκπαιδευτικός Πρωτοβάθμιας, Δρ. Επιστημών Αγωγής

10.00-10.10
«Σαν παλιά φωτογραφία»: χρησιμοποιώντας πολυτροπικά κείμενα στη διδασκαλία του Ολοκαυτώματος στην Γ΄Λυκείου
Ελένη Μαλιγκάνη, φιλόλογος, ΜΔΕ Παιδαγωγικής

10.10-10.20
Mια όχι τόσο συνηθισμένη σχολική γιορτή
Κώστας Μιχαλάκης, φιλόλογος, ΜΔΕ στη βαλκανική Iστορία

10.20-10.40

Διδάσκοντας το Ολοκαύτωμα των Εβραίων της Θεσσαλονίκης στο μάθημα της Ιστορίας της Γ΄ Γυμνασίου

Μάγδα Δημάκη, φιλόλογος-δημοσιογράφος, ΜΔΕ Διοίκηση Πολιτισμού
10.40-11.00
Tο «ολοκαύτωμα» του Χορτιάτη: η διάχυση της ιστορικής γνώσης στην ευρύτερη κοινωνία
Βικτώρια Κοεμτζοπούλου & Σωτήριος Τοκαλατσίδης, Εκπαιδευτικοί Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

11.00-11.20
Διδασκαλία φιλοσοφικών εννοιών και κειμένων με το Ολοκαύτωμα
Iωάννα Μπαρτσίδη, φοιτήτρια Τμήματος Φιλοσοφίας & Παιδαγωγικής

11.20-11.40
Συζήτηση

11.40-12.00
Διάλειμμα για καφέ

Εργαστήρια

(περιλήψεις)
Προεδρείο: Ελένη Χοντολίδου
12.00-12.30
Οπτικοακουστικές μαρτυρίες για το Ολοκαύτωμα: πρόσβαση και διδακτική αξιοποίηση
Γιώργος Αντωνίου, Ακαδημαϊκός συνεργάτης Διεθνούς Πανεπιστημίου,
Κωνσταντία Λιούζα, ΜΔΕ Παιδαγωγικής &
Δώρα Σεϊτανίδου, ΜΔΕ Παιδαγωγικής

12.30-13.00
Οι συνεντεύξεις των αυτοπτών μαρτύρων ως υλικό διδασκαλίας
Ρένα Μόλχο, Δρ. Ιστορίας

13.00-13.30
Ερευνητικές εργασίες για το Λύκειο με θέμα: από την Τελική Λύση στην Τοπική Ιστορία
Βασιλική Σακκά, Δρ. Ιστορίας και Εκπαίδευσης Ενηλίκων, Σχολική Σύμβουλος

13.30-14.00
«Εκκωφαντικές σιωπές» (συνεξέταση των βιβλίων Ημερολόγιο της Άννας Φρανκ, 548 μέρες με άλλο όνομα της Ροζίνας Ασσέρ Πάρδο και Μια μπαλάντα για τη Ρεβέκα της Μαρούλας Κλιάφα, με την τεχνική του “World Café”)
Ευαγγελία Κουνέλη, Δρ. Διδακτικής της Ιστορίας, Σχολική Σύμβουλος Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης

14.00-14.30
Διδάσκοντας το Ολοκαύτωμα μέσω λογοτεχνικών κειμένων και αφηγήσεων
Ελένη Χοντολίδου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Σχολικής Παιδαγωγικής & Λογοτεχνικής Εκπαίδευσης, Τομέας Παιδαγωγικής Α.Π.Θ.

14.30-15.00
Συζήτηση

Πηγή: holocaustseminar2014.blogspot.gr

Αντιμέτωπη με το Ολοκαύτωμα / A Narrative of Evil

pinhas-témoignageΣυγγραφέας: Λίζα Πίνχας 
ISBN: 978-960-88853-7-0
Εκδότης: Εβραϊκό Μουσείο της Ελλάδος, 2014
Ήταν 27 ετών, παντρεμένη και διηύθυνε ένα κατάστημα με γούνες στη Θεσσαλονίκη, όταν εκτοπίστηκε στο Άουσβιτς, τον Απρίλιο του 1943. Η Λίζα Πίνχας (1916-1980) έχασε πάνω από 100 συγγενείς στο Ολοκαύτωμα. Η ολόψυχη δέσμευσή της να σώσει τη νεότερη αδελφή της Μαρί και να δράσει ως αυτόπτης μάρτυρας της Γενοκτονίας –αν κατάφερνε να επιβιώσει από την κόλαση– έδωσαν στη Λίζα τη δύναμη να επιζήσει. Άουσβιτς, Ρέχλιν, Ράβενσμπουρκ, πορείες θανάτου, Μάλχωβ, απελευθέρωση το 1945 και ύστερα από όλα αυτά επιστροφή σε μία πόλη που δεν θρηνούσε τον αφανισμό της κοινότητας των Εβραίων. Στη μεταπολεμική Θεσσαλονίκη, η Λίζα ζει με τις τραυματικές εμπειρίες των στρατοπέδων, με θυμό, ενοχές και απόγνωση, συναισθήματα που επεξεργάζεται με αξιοπρέπεια και σοφία, καθώς  αναλαμβάνει ηγετικό ρόλο σε θέματα αποζημιώσεων, μνήμης και εκπαίδευσης. Για να γνωρίζεις πρέπει να θυμάσαι, ήταν ένα από τα πιστεύω της Λίζας. Τριάντα χρόνια έγραφε και ξανάγραφε τις αναμνήσεις της –μία συγκλονιστική μαρτυρία της κόλασης των στρατοπέδων συγκέντρωσης, όπου η ανθρωπιά είχε σχεδόν  χαθεί. Η Λίζα αφηγείται ευσυνείδητα, με μεθοδικότητα και θάρρος, την αργή εξόντωση των κρατουμένων μέσω της σκληρής εργασίας, τα ιατρικά πειράματα, τις πράξεις σαδισμού, τη σεξουαλική κακοποίηση, την αρρώστια και την πείνα, όσο τα πτώματα των δηλητηριασμένων από τα αέρια θυμάτων καιγόντουσαν στα κρεματόρια. Η αφήγησή της έχει μία σπάνια ποιότητα ηθικής ειλικρίνειας. Eκατομμύρια κρατούμενοι πάλεψαν να διατηρήσουν την ανθρωπιά τους, ενώ έκαναν επώδυνους συμβιβασμούς για να μείνουν ζωντανοί άλλη μια μέρα. Η τοποθέτησή της στο Κομάντο Κάναντα, μια αποθήκη όπου ξεδιαλέγονταν και ταξινομούνταν τα υπάρχοντα των Εβραίων που είχαν πεθάνει στους θαλάμους αερίων για να αποσταλούν στη Γερμανία, ήταν κατά κάποιο τρόπο ευλογία. Διακινδυνεύοντας τη ζωή της, η Λίζα έκλεβε και αντάλλασσε πολύτιμα αντικείμενα με τρόφιμα και φάρμακα. Μετά τον θάνατο της Λίζας, η ανιψιά της, Νανά-Μαζαλτώβ Μωυσή, κατέθεσε  το αδημοσίευτο χειρόγραφο στο αρχείο του Μουσείου. Η μαρτυρία της Λίζας εκδίδεται σε τρεις γλώσσες. Σε μία εποχή αυξανόμενου αντισημιτισμού και ρατσισμού, η δραματική εξιστόρηση των φρικαλεοτήτων που διαπράττονταν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, καθώς επίσης και η μεταπολεμική ιστορία της Λίζας Πίνχας αποτελούν απαραίτητη και επίκαιρη συμβολή, στο να κατανοήσουμε την θυματοποίηση και τη μεταπολεμική πραγματικότητα, όπως τη βίωσαν οι Εβραίοι -άνδρες και γυναίκες. Καθώς οι ελάχιστοι εναπομείναντες αυτόπτες μάρτυρες εκλείπουν, και ταυτόχρονα, το βαθιά ανησυχητικό μίσος εναντίον των Εβραίων θεριεύει, τα λόγια της Λίζας: «ΜΗΝ ΞΕΧΝΑΤΕ… ΜΗΝ ΑΝΟΙΓΕΤΕ ΔΡΟΜΟ ΣΤΗ ΛΗΘΗ» αποκτούν νέο νόημα και σπουδαιότητα.

pinhas-englishTitle: A Narrative of Evil
Author: Lisa Pinhas
ISBN: 978-960-88853-8-7
Publisher: The Jewish Museum of Greece, 2014
She was 27, married, and running a fur shop in the Greek city of Thessaloniki when she was deported to Auschwitz in April 1943. Lisa Pinhas (1916-1980) lost over 100 relatives in the Shoah. Her pledge to save her younger sister, Marie, and to be a witness if she managed to escape from hell gave Lisa the power to survive. Auschwitz, Birkenau,  death  marches, Ravensbrück, Rechlin, Malchow,  liberation in 1945, and then only to return  to a city that had shed no tears for her and  her co-religionists who had perished in the  camps. In the postwar period, Lisa carried her trauma, anger, guilt and despair with dignity and wisdom as she took up leadership roles in the areas of Holocaust compensation, remembrance, and education.  To learn is to remember was one of Lisa’s credos. For 30 years, she wrote and re-wrote her memoir, an unadorned testimony of hell and the ways in which humanity was almost extinguished in the universe of the camps. Lisa’s terrifying story – the slow extermination of detainees through hard labour, medical experiments, acts of sadism, sexual abuse, illness and starvation famine, while corpses of gassed victims were burned in the crematoria – is told conscientiously and courageously. This account has a rare quality of moral honesty. Lisa tells the story of herself and millions of others, who fought to preserve their humanity while making painful compromises to keep themselves alive for one more day. Her appointment to the Kanada Kommando, a warehouse where the belongings of gassed Jews were sorted for shipment to Germany, was a mixed blessing. At the risk of death, Lisa stole and traded precious items for food and medication.  In the 1980s, Lisa’s niece, Nana-Mazaltov Moissi, deposited the unpublished manuscript in the museum’s archive and her testimony is being published in three languages.  In an era of increased antisemitism and racism, Lisa Pinhas’ gripping account of the camps, as well as her postwar story, are indispensable and timely contributions to our understanding of the victimisation, survival and postwar normality experienced by Jewish men and women. As the few remaining eyewitnesses pass away and the deeply troubling hatred against the Jews persists, a call Lisa made in 1970 – “REMEMBER… DO NOT ALLOW OBLIVION” – acquires a new meaning and urgency.

Πηγή / Source: jewishmuseum.gr

h/t The Jewish Heritage in Greece (facebook)

Ρίκα Μπενβενίστε: Αυτοί που επέζησαν. Αντίσταση, Εκτόπιση, Επιστροφή. Θεσσαλονικείς Εβραίοι στη δεκαετία του 1940

Benveniste-ceux-qui-ont-survecuΝέα κυκλοφορία από τις εκδόσεις Πόλις

σελίδες: 444 • isbn: 978-960-435-455-9 • τιμή: 17 ευρώ

Πριν από τον πόλεμο, ζούσαν στη Θεσσαλονίκη πάνω από 50.000 Εβραίοι. Από αυτούς, περισσότεροι από 46.000 εκτοπίστηκαν στα ναζιστικά στρατόπεδα, όπου, σε ποσοστό περίπου 96%, δολοφονήθηκαν.

Το ανά χείρας βιβλίο αφηγείται ιστορίες Θεσσαλονικιών Εβραίων που σώθηκαν. Οι ιστορίες τους είναι οι εξαιρέσεις που δεν αφήνουν ούτε στιγμή να ξεχαστεί ο κανόνας. Ο κανόνας ήταν ο θάνατος. Μέσα από τεκμήρια και μαρτυρίες, παρακολουθούμε διαδρομές ανθρώπων που μοιράστηκαν κοινές εμπειρίες στα βουνά όπου διέφυγαν για να πολεμήσουν ως αντάρτες, και στα στρατόπεδα όπου υπέμειναν αμέτρητα βάσανα, αλλά επέζησαν. Τους παρακολουθούμε επίσης κατά τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, όταν οι δρόμοι τους παρέμειναν κοινοί ή χώρισαν, αφού άλλοι επέστρεψαν στον γενέθλιο τόπο ενώ άλλοι μετανάστευσαν.

Η εστίαση σε ομάδες ανθρώπων που είχαν κοινές εμπειρίες ξεδιπλώνει μπροστά στα μάτια μας τις δυνατότητες και τα όρια των επιλογών τους, τις προθέσεις και τα αδιέξοδα, τις αντοχές και τις παραιτήσεις τους. Η επιβίωσή τους έλαβε πολλές όψεις. Τις όψεις που συναντάμε στα πρόσωπα των ίδιων, αλλά και όλων εκείνων με τους οποίους συναντήθηκαν: τόλμη, φόβο, ανυπακοή, συμμόρφωση, καλοσύνη, μικρότητα, αξιοπρέπεια, κακία – και όλα αυτά, στον υπερθετικό βαθμό που επέβαλλαν οι ακραίες συνθήκες του πολέμου και των διωγμών. Τις όψεις, ακόμα, που προσδιόρισε η κοινωνία τους, όταν βρέθηκε παγιδευμένη στη δίνη του πολέμου, της Κατοχής και των διώξεων. Στη διαλεκτική του ατομικού με το κοινωνικό, το τυχαίο διεκδικεί επίσης ένα διόλου ευκαταφρόνητο μερίδιο. Η ποικιλία των διαδρομών αυτών που επέζησαν είναι κρίσιμη για να κατανοήσουμε ένα παρελθόν που δεν εξημερώνεται.

Ρίκα Μπενβενίστε

***

Η Ρίκα Μπενβενίστε γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1959. Σπούδασε Ιστορία στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ και έκανε το διδακτορικό της στη Μεσαιωνική Ιστορία στη Σορβόννη (Paris I, Panthéon-Sorbonne).

Δίδαξε στο Τμήμα Ιστορίας του Ιονίου Πανεπιστημίου και στο Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Σήμερα είναι καθηγήτρια Ιστορίας της Μεσαιωνικής Ευρώπης στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

Μελέτες της για τα δικαστικά αρχεία της μεσαιωνικής Γαλλίας, την ιστορική ανθρωπολογία και τις σχέσεις εβραίων και χριστιανών στη μεσαιωνική Δύση έχουν δημοσιευθεί σε ελληνικά και ξένα περιοδικά. Στα ερευνητικά της ενδιαφέροντα συμπεριλαμβάνονται η εβραϊκή ιστοριογραφία και η ιστορία του Ολοκαυτώματος.

Κυκλοφορούν επίσης τα βιβλία της: Η ποινική καταστολή της νεανικής εγκληματικότητας τον 19ο αιώνα, 1833-1911 (Αντ. Ν. Σάκκουλας, 1994), Εβραίοι ταξιδιώτες τον Μεσαίωνα (Νεφέλη, 2000) και Από τoυς Βαρβάρους στους Μοντέρνους: Κοινωνική ιστορία και ιστοριογραφικά προβλήµατα της µεσαιωνικής ∆ύσης (Πόλις, 2007).

  • Το παρακάτω βίντεο περιέχει μια παλιότερη εισήγηση της Ρίκας Μπενβενίστε με θέμα “Μαρτυρίες των επιζώντων και ιστορική έρευνα. Νέες προοπτικές για την ιστορία της Σοά στην Ελλάδα” (“Témoignages des survivants et recherche historique. Nouvelles perspectives pour l’histoire de la Shoah en Grèce”):

Βεβήλωση του Μνημείου Ολοκαυτώματος στην Αθήνα για δεύτερη φορά μέσα στο 2014

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΒΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

Κλικ για μεγέθυνση. Via athjcom.gr

Κλικ για μεγέθυνση.
Via athjcom.gr

Το Μνημείο Ολοκαυτώματος στην Αθήνα βεβηλώθηκε για δεύτερη φορά μέσα στο 2014. Το βράδυ της 30ης Οκτωβρίου, γνωστή νέο-ναζιστική οργάνωση που δραστηριοποιείται στην Ελλάδα, άφησε πάνω στο Μνημείο την ταυτότητά της.

Το Μνημείο Ολοκαυτώματος είναι αφιερωμένο στη μνήμη των 60.000 Ελλήνων Εβραίων που μεταξύ των 6.000.000 Εβραίων της Ευρώπης βρήκαν τραγικό θάνατο στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Η Ισραηλιτική Κοινότητα Αθηνών, με δαπάνες της οποίας κατασκευάστηκε, το δώρισε στο Δήμο Αθηναίων το 2010 ώστε να αποτελεί σημείο αναφοράς της πόλης της Αθήνας και να θυμίζει στους πολίτες και τους επισκέπτες της πόλης το στυγερότερο μαζικό έγκλημα της σύγχρονης ιστορίας.

Η Ισραηλιτική Κοινότητα Αθηνών, το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος και σύσσωμος ο Ελληνικός Εβραϊσμός καταδικάζουν την ενέργεια. Καλούμε τις Δημοτικές και Κρατικές Αρχές να προστατεύσουν αποτελεσματικά το Μνημείο Ολοκαυτώματος της Πρωτεύουσας ώστε να μην επαναληφθούν παρόμοια φαινόμενα. Ζητούμε επίσης από τη Δικαιοσύνη να κινήσει άμεσα τις διαδικασίες ώστε να συλληφθούν και να τιμωρηθούν οι ένοχοι, αυτοί που προσβάλλουν την αξιοπρέπεια και τον πολιτισμό της πόλης με ενέργειες που παραπέμπουν στο μίσος και τη βία.

Αναμένουμε τέλος από τους φορείς της συντεταγμένης Πολιτείας και της Κοινωνίας, σαφή και απροκάλυπτη στάση καταδίκης και της ενέργειας αυτής, αλλά και κάθε ενέργειας αντισημιτισμού.

31 Οκτωβρίου 2014

ΙΣΡΑΗΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΙΣΡΑΗΛΙΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ

Πηγή: kis.gr

Following Shira’s Journey: A Greek Jewish Odyssey / Νέο ντοκιμαντέρ αυστραλιανής παραγωγής για την ιστορία και το παρόν των ελληνoεβραϊκών κοινοτήτων

A documentary exploring the history of Greece’s Jewish communities and their near destruction during the Holocaust. Directed by Carol Gordon and Natalie Cunningham.

Following-Shiras-JourneyStraight out of production is this World Premiere documentary uncovering the thriving Jewish communities of Greece prior to World War II.

More than 60,000 Greek Jews perished in the Nazi concentration camps, and yet the experiences of Greece’s Jewish population during the Holocaust have remained relatively unknown until now. In the post-war years, fear, suspicion, economic hardship and civil war relegated the sad history of the Greek Jews to the horrors of a time people preferred to forget.

Interviews with Greek-Jewish Holocaust survivors, as well as second and third generation survivors, offer insights into these now extinct communities, and their much smaller modern-day descendants determined to keep culture and traditions alive — especially in the face of anti-Semitism.

Shot on location in Greece in September 2013, this fascinating documentary is the labour of love of Carol Gordon and Natalie Cunningham (Cunningham’s short film, Ror, also appears in this year’s program, and her other short student film, You Know What? I Love You, appeared last year).

Written by: Carol Gordon
Produced by: Carol Gordon

About the Directors:
Carol Gordon and Natalie Cunningham are both Melbourne-based filmmakers.

Greek Synopsis:
Συνεντεύξεις με τους Ελληνοεβραίους επιζήσαντες του Ολοκαυτώματος, καθώς και με τους επιζώντες δεύτερης και τρίτης γενιάς, οι οποίοι δίνουν πληροφορίες για τις Ελληνοεβραϊκές κοινότητες μου χάθηκαν στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, και δείχνουν την αποφασιστικότητά τους να διατηρήσουν τον πολιτισμό και τις παραδόσεις τους ζωντανές.

Source: greekfilmfestival.com.au

  • The documentary “Following Shira’s Journey: A Greek Jewish Odyssey” will premiere at the upcoming Greek Film Festival – Australia on Sunday October 26th.

Αντισημιτικές δηλώσεις Αρβανίτη στη Βουλή

Arvanitis-salut-nazi-2014

Ο Μ. Αρβανίτης απευθύνει ναζιστικό χαιρετισμό στους θαυμαστές του (Φεβρουάριος του 2014). Via skai.gr.

Κατά την πρόσφατη συζήτηση του νομοσχεδίου για τις θρησκευτικές κοινότητες στην Ελληνική Βουλή (30.09.2014), ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της «Χρυσής Αυγής» Μιχάλης Αρβανίτης ισχυρίστηκε ότι οι Έλληνες Εβραίοι δεν έχουν προσφέρει τίποτα στην πατρίδα τους και ότι μάλιστα χρηματοδοτούν αποκλειστικά τις δικές τους «εβραϊκές τράπεζες»:

Ζήτησα επανειλημμένως στην [Επιτροπή] Θεσμών και Διαφάνειας να καλέσουν το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο, το Συμβούλιό τους, να μου πουν τι μέχρι σήμερα εθνωφελές –με τα δισεκατομμύρια που έχουν, με το χρυσάφι που έχουν- προσέφεραν στην ελληνική πατρίδα.

Τι; Τίποτα. Σας το λέγω εγώ. Ό,τι χρήματα παίρνουν απ’ την πέτσια, που φορολογούν αυτοί τους Εβραίους Έλληνες πολίτες, πάνε κατευθείαν στις εβραϊκές τράπεζες. Αυτό γίνεται. Και μόνο το ελληνικό δημόσιο κάνει γι’ αυτούς δαπάνες, προκειμένου να στηθούν αγάλματα ή του –πώς τον λέγανε εκείνον που είχε την εταιρεία στα Γιάννενα – του Μάτσα, και κείνα και τ’ άλλα, στα Γιάννενα, και τα υπόλοιπα. Έτσι θα γίνουν και αυτοί νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου. […] Πηγή: www.hellenicparliament.gr (271′ και εξής)

Να σημειωθεί ότι ο Πρόεδρος της Βουλής, ενώ προηγουμένως αντέδρασε έντονα για τον χαρακτηρισμό «δειλός» που ο Μ. Αρβανίτης επιδαψίλευσε στον Αρχιεπίσκοπο της Εκκλησίας της Ελλάδος (265′), δεν είπε το παραμικρό για τις ανυπόστατες ύβρεις του βουλευτή της «Χρυσής Αυγής» κατά των Ελλήνων Εβραίων.

Πέραν της ανακοίνωσης του Κ.Ι.Σ.Ε. και των σχολίων του Παναγιώτη Δημητρά στο facebook δεν έχουμε υπόψη μας κάποια άλλη αντίδραση για το παραλήρημα Αρβανίτη.