Ρίκα Μπενβενίστε: Αυτοί που επέζησαν. Αντίσταση, Εκτόπιση, Επιστροφή. Θεσσαλονικείς Εβραίοι στη δεκαετία του 1940

Benveniste-ceux-qui-ont-survecuΝέα κυκλοφορία από τις εκδόσεις Πόλις

σελίδες: 444 • isbn: 978-960-435-455-9 • τιμή: 17 ευρώ

Πριν από τον πόλεμο, ζούσαν στη Θεσσαλονίκη πάνω από 50.000 Εβραίοι. Από αυτούς, περισσότεροι από 46.000 εκτοπίστηκαν στα ναζιστικά στρατόπεδα, όπου, σε ποσοστό περίπου 96%, δολοφονήθηκαν.

Το ανά χείρας βιβλίο αφηγείται ιστορίες Θεσσαλονικιών Εβραίων που σώθηκαν. Οι ιστορίες τους είναι οι εξαιρέσεις που δεν αφήνουν ούτε στιγμή να ξεχαστεί ο κανόνας. Ο κανόνας ήταν ο θάνατος. Μέσα από τεκμήρια και μαρτυρίες, παρακολουθούμε διαδρομές ανθρώπων που μοιράστηκαν κοινές εμπειρίες στα βουνά όπου διέφυγαν για να πολεμήσουν ως αντάρτες, και στα στρατόπεδα όπου υπέμειναν αμέτρητα βάσανα, αλλά επέζησαν. Τους παρακολουθούμε επίσης κατά τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, όταν οι δρόμοι τους παρέμειναν κοινοί ή χώρισαν, αφού άλλοι επέστρεψαν στον γενέθλιο τόπο ενώ άλλοι μετανάστευσαν.

Η εστίαση σε ομάδες ανθρώπων που είχαν κοινές εμπειρίες ξεδιπλώνει μπροστά στα μάτια μας τις δυνατότητες και τα όρια των επιλογών τους, τις προθέσεις και τα αδιέξοδα, τις αντοχές και τις παραιτήσεις τους. Η επιβίωσή τους έλαβε πολλές όψεις. Τις όψεις που συναντάμε στα πρόσωπα των ίδιων, αλλά και όλων εκείνων με τους οποίους συναντήθηκαν: τόλμη, φόβο, ανυπακοή, συμμόρφωση, καλοσύνη, μικρότητα, αξιοπρέπεια, κακία – και όλα αυτά, στον υπερθετικό βαθμό που επέβαλλαν οι ακραίες συνθήκες του πολέμου και των διωγμών. Τις όψεις, ακόμα, που προσδιόρισε η κοινωνία τους, όταν βρέθηκε παγιδευμένη στη δίνη του πολέμου, της Κατοχής και των διώξεων. Στη διαλεκτική του ατομικού με το κοινωνικό, το τυχαίο διεκδικεί επίσης ένα διόλου ευκαταφρόνητο μερίδιο. Η ποικιλία των διαδρομών αυτών που επέζησαν είναι κρίσιμη για να κατανοήσουμε ένα παρελθόν που δεν εξημερώνεται.

Ρίκα Μπενβενίστε

***

Η Ρίκα Μπενβενίστε γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1959. Σπούδασε Ιστορία στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ και έκανε το διδακτορικό της στη Μεσαιωνική Ιστορία στη Σορβόννη (Paris I, Panthéon-Sorbonne).

Δίδαξε στο Τμήμα Ιστορίας του Ιονίου Πανεπιστημίου και στο Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Σήμερα είναι καθηγήτρια Ιστορίας της Μεσαιωνικής Ευρώπης στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

Μελέτες της για τα δικαστικά αρχεία της μεσαιωνικής Γαλλίας, την ιστορική ανθρωπολογία και τις σχέσεις εβραίων και χριστιανών στη μεσαιωνική Δύση έχουν δημοσιευθεί σε ελληνικά και ξένα περιοδικά. Στα ερευνητικά της ενδιαφέροντα συμπεριλαμβάνονται η εβραϊκή ιστοριογραφία και η ιστορία του Ολοκαυτώματος.

Κυκλοφορούν επίσης τα βιβλία της: Η ποινική καταστολή της νεανικής εγκληματικότητας τον 19ο αιώνα, 1833-1911 (Αντ. Ν. Σάκκουλας, 1994), Εβραίοι ταξιδιώτες τον Μεσαίωνα (Νεφέλη, 2000) και Από τoυς Βαρβάρους στους Μοντέρνους: Κοινωνική ιστορία και ιστοριογραφικά προβλήµατα της µεσαιωνικής ∆ύσης (Πόλις, 2007).

  • Το παρακάτω βίντεο περιέχει μια παλιότερη εισήγηση της Ρίκας Μπενβενίστε με θέμα “Μαρτυρίες των επιζώντων και ιστορική έρευνα. Νέες προοπτικές για την ιστορία της Σοά στην Ελλάδα” (“Témoignages des survivants et recherche historique. Nouvelles perspectives pour l’histoire de la Shoah en Grèce”):

Η εκπομπή της TV100 για την καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου της Θεσσαλονίκης

Workers set about dismantling the tombs and disinterring the dead. The work of destroying the cemetery was done in such haste that very few Jews succeeded in finding the remains of their families and relatives. Recently buried dead were thrown to the dogs.

Η παραπάνω αφήγηση του Αμερικανού προξένου Burton Burry παρατίθεται στο άρθρο του Λεόν Σαλτιέλ “Dehumanizing the Dead. The Destruction of Thessaloniki’s Jewish Cemetery in the Light of New Sources”, in: Yad Vashem Studies, Vol. 42[1], 2014.

Στις 20 Νοεμβρίου, η TV100 αφιέρωσε ολόκληρη εκπομπή για το εβραϊκό νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης που καταστράφηκε από τις αρχές τις πόλης και τους κατοίκους της μεταξύ 1942 και 1952. Μιλούν οι Ιωσήφ Βαένα, Μαρία Καβάλα και Τζέκη Μπενμαγιόρ. Συντονίζει η Κική Τσιλιγγερίδου.

“Είκοσι τρεις αιώνες ιστορίας […] που έχουν διαλυθεί σαν τις πέτρες από τα εβραϊκά µνήµατα µε τις οποίες χτίστηκαν σπίτια και δρόµοι.”

karayiannis-metaixmioΑΠΟ ΤΟ «ΟΝΕΙΡΟ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ»

Τις ημέρες που έχει κύμα, φύκια, σκουπίδια, τσαλιά και φερτές ύλες, ένας µαύρος πολτός πολιορκεί την προκυµαία από τον Λευκό Πύργο µέχρι την πλατεία Ελευθερίας. Αν σταθείς στην πλατεία Αριστοτέλους, το κόσµηµα του Ερνέστο Εµπράρ, θα δεις ακόµα µερικά σπίτια να σκαρφαλώνουν στα Κάστρα της Άνω Πόλης.
Τις ηµέρες του φθινοπώρου η οµίχλη κάνει µαλακό το φως του ήλιου. Διαποτίζει τα πρόσωπα και τα κτίρια µε µια γλυκιά µελαγχολία. Τον χειµώνα η υγρασία σε διαπερνά µέχρι το µεδούλι. Η βροχή µουσκεύει το χώµα µέσα στο οποίο χωνεύουν ρωµαίοι εκατόνταρχοι, βυζαντινοί ησυχαστές, οθωµανοί δερβίσηδες και σεφαραδίτες Εβραίοι µε τον καηµό της Καστίλης. Είκοσι τρεις αιώνες ιστορίας, σ’ αυτό το σταυροδρόµι της Δύσης και της Ανατολής, που έχουν διαλυθεί σαν τις πέτρες από τα εβραϊκά µνήµατα µε τις οποίες χτίστηκαν σπίτια και δρόµοι. […]
Ο καυτός ήλιος του ελληνικού καλοκαιριού έλουζε τους γερανούς που ορθώνονταν αγέρωχα πίσω µας στο βάθος του λιµανιού. Κάτω από το αµείλικτο φως του Αυγούστου έλιωναν το τσιµέντο και οι πολυκατοικίες της λεωφόρου Νίκης. Τα κύµατα του αέρα ανέβαιναν από την καυτή άσφαλτο κι έκαναν την ατµόσφαιρα αποπνικτική.
Η Θεσσαλονίκη, η αιώνια πόλη µε την οποία είχα δέσει τη ζωή µου, ισορροπούσε κάτω από τον γαλανό ουρανό. Ανάµεσα στις εκκλησίες και στα τεµένη. Στους υψηλούς τίτλους ως «συµβασιλεύουσας τους Βυζαντίου» ή «δεύτερης Ιερουσαλήµ» και στους ταπεινούς πρόσφυγες. Απλωνόταν µπροστά µου σαν βυζαντινό ψηφιδωτό. Κατάστικτο από το νεοελληνικό µπετόν και τους ρυθµoύς του εκλεκτικισµού ή του αρ ντεκό του παρελθόντος. Κοιτούσε προς την Αλεξάνδρεια και το Αλγέρι, ολοφώτεινη ανάµεσα στην Ανατολή και στη Δύση.
Τι είναι µια πόλη; Υπάρχει ακόµη το πνεύµα της που σιγοκαίει κάτω από όλα αυτά ή έχουν αποµείνει µόνο τα λαµπρά ονόµατα στους δρόµους και στις εκκλησίες; […]

ΜΑΚΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ

Από το αφιέρωμα του περιοδικού Fractal “Της Θεσσαλονίκης κείμενα (Α΄ μέρος)” (επιμέλεια: Κατερίνα Καριζώνη).

Renée Molho – A Bookstore in Six Chapters / Ένα βιβλιοπωλείο σε έξι ενότητες: η ιστορία του Σόλωνα και της Ρενέ Μόλχο

Renee Saltiel and Solon Molho grew up in the greatest Sephardic Jewish community of them all, Salonika, or Thessaloniki, in today’s Greece. 90,000 Jews lived there then; by the time the Germans had rounded up the city’s Jews during the Second World War, almost none were left. Only a handful returned. This is the story of two Jews who did manage to survive, thanks to a Spanish diplomat and some very brave Greek families. [via Centropa.org]

A film by Wolfgang ELS

Narration: Nina MOLHO, Ouriel MORGENSZTERN

Script: Edward SEROTTA, Nina MOLHO

Historical Advisor: Rena MOLHO

Για να δείτε το βίντεο με διήγηση στα ελληνικά, πατήστε εδώ.

Μάρτιος-Αύγουστος του 1943: Θεσσαλονίκη, επίκεντρο της καταστροφής των Εβραίων της Ελλάδας / Mars-août 1943 : Salonique, épicentre de la destruction des Juifs de Grèce

Έκθεση στο Μουσείο Mémorial de la Shoah, Παρίσι.

Διάρκεια της έκθεσης: 1η Δεκεμβρίου 2013 – 16 Μαρτίου 2014.

Εβραίοι της Θεσσαλονίκης βαδίζουν την οδό Εγνατία προς το γκέτο του Βαρώνου Χιρς, το οποίο είχε μετατραπεί σε διαμετακομιστικό στρατόπεδο για τους εκτοπισμούς προς το Άουσβιτς, κάτω από τα βλέμματα των Χριστιανών συμπολιτών τους. Θεσσαλονίκη, 1943. © Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης. / Des Juifs de Salonique marchent vers le ghetto Baron Hirsch, transformé en camp de transit avant les déportations vers Auschwitz. Salonique, Grèce, 1943. © Musée Juif de Thessalonique.

Εβραίοι της Θεσσαλονίκης βαδίζουν την οδό Εγνατία προς το γκέτο του Βαρώνου Χιρς, το οποίο είχε μετατραπεί σε διαμετακομιστικό στρατόπεδο για τους εκτοπισμούς προς το Άουσβιτς, κάτω από τα βλέμματα των Χριστιανών συμπολιτών τους. Θεσσαλονίκη, 1943. © Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης. / Des Juifs de Salonique marchent vers le ghetto Baron Hirsch, transformé en camp de transit avant les déportations vers Auschwitz. Salonique, Grèce, 1943. © Musée Juif de Thessalonique.

Τις παραμονές του Δευτέρου Παγκοσμίου Πόλεμου, η Θεσσαλονίκη – αποκαλούμενη «η Ιερουσαλήμ των Βαλκανίων» – αριθμεί 56.000 Εβραίους, ήτοι το 70% της εβραϊκής κοινότητας της Ελλάδας.

Στις 9 Απριλίου του 1941, οι Γερμανοί μπαίνουν στην πόλη θέτοντας σ’ εφαρμογή τα πρώτα αντισημιτικά μέτρα· στη συνέχεια, από τον Ιούλιο του 1942, αρχίζουν τις διώξεις και τους δημόσιους εξευτελισμούς. Τον επόμενο χρόνο, οι Εβραίοι συγκεντρώνονται σε γκέτο και στις 15 Μαρτίου του 1943 αναχωρεί ο πρώτος συρμός με προορισμό το Άουσβιτς-Μπίρκεναου, στην Πολωνία.

Μέσα σε μερικούς μήνες, από τον Μάρτιο μέχρι τον Αύγουστο, οι ναζί Ντήτερ Βισλιτσένι και Αλόις Μπρούνερ, σε συνεργασία με τον Μαξ Μέρτεν, αξιωματικό υπεύθυνο των σχέσεων με τον τοπικό πληθυσμό, οργανώνουν τον εκτοπισμό του συνόλου σχεδόν της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης. Συνολικά εκτοπίστηκαν περισσότεροι από 48.000 θεσσαλονικείς Εβραίοι, ενώ επέστρεψαν λιγότεροι από 2.000.

70 χρόνια μετά, η παρούσα έκθεση ανατρέχει στους μήνες κατά τη διάρκεια των οποίων η Θεσσαλονίκη έγινε – μετά από 450 και πλέον χρόνια σεφαραδίτικης ζωής – Judenrein (χωρίς Εβραίους). Τα αρχειακά ντοκουμέντα, οι φωτογραφίες και τα αντικείμενα που εκτίθενται για πρώτη φορά στο Μουσείο Mémorial de la Shoah αναπαριστούν μια σχεδόν άγνωστη στην Γαλλία πτυχή της ιστορίας του Ολοκαυτώματος.

Η έκθεση παρουσιάζει και δάνεια του Εβραϊκού Μουσείου Θεσσαλονίκης.

Επιστημονική επιμέλεια: Λεόν Σαλτιέλ, υποψήφιος Διδάκτορας Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Θεσσαλονίκη.

Συντονισμός και έρευνα: Sophie Nagiscarde και Caroline François, Mémorial de la Shoah.

Είσοδος ελεύθερη

Μετάφραση από τα γαλλικά: Δημήτρης Κράββαρης. Θερμές ευχαριστίες στον Λεόν Σαλτιέλ για την συμβολή του στη διαμόρφωση του παρόντος κειμένου.

Exposition DOSSIER au Mémorial de la Shoah, Paris

du 1er décembre 2013 au 16 mars 2014

À la veille de la Seconde Guerre mondiale, Salonique, surnommée « La Jérusalem des Balkans », abrite 56 000 Juifs, soit 70% de la communauté juive de Grèce.

Le 9 avril 1941, les Allemands entrent dans la ville et mettent en place les premières mesures antisémites puis, à partir de juillet 1942, les persécutions et les humiliations collectives. Deux ans plus tard, les Juifs sont rassemblés dans un ghetto, et le 15 mars 1943 le premier convoi part vers Auschwitz-Birkenau, en Pologne.

En quelques mois, de mars à août, la déportation de la quasi-totalité de la communauté juive de Salonique est organisée par les nazis Dieter Wisliceny et Aloïs Brunner, avec Max Merten, officier en charge des Affaires civiles. Au total, plus de 48 000 Juifs de Salonique sont déportés ; moins de 2 000 reviendront.

70 ans après, l’exposition revient sur les quelques mois durant lesquels Salonique devint, après plus de 450 ans de vie séfarade, Judenrein (sans Juifs). Les documents d’archives, photographies et objets présentés pour la première fois au Mémorial illustrent un aspect peu connu en France de l’histoire de la Shoah.

Exposition présentée avec les prêts du Musée juif de Thessalonique.

Commissariat scientifique :

Léon Saltiel, doctorant en histoire contemporaine grecque, université de Macédoine, Thessalonique.

Coordination et recherches :

Sophie Nagiscarde et Caroline François, Mémorial de la Shoah.

Entrée libre

niveau Crypte et entresol

via memorialdelashoah.org

“By-standing and standing-by” will be screened at London Greek Film Festival 2013.

By-standing and standing-by. Directed by Fofo Terzidou. Greece, 2012. 73’. UK Premiere.

By-standing and standing-by will be screened at London Greek Film Festival 2013.

Wednesday, 9/10/2013, starting time of the screening: 17:00 @ Westbourne Studios, 242 Acklam Road, Notting Hill, London, UK.

———————————————————

Film Category: FEATURE DOCUMENTARY

Original Title: EKTOS ISTORIAS

English Title: BY-STANDING AND STANDING-BY

Greek Title: EKTOS ISTORIAS

Duration: 73’

Country of origin: GREECE

Video online: www.vimeo.com/45718362

terzidou_by_standing_and_standing_by_2-32879Director: FOFO TERZIDOU

Producer: PERIKLIS KORTSARIS-FOFO TERZIDOU

Production Company / Companies: INDEPENDENT PRODUCTION

Brief synopsis in English: The film looks into aspects of the Shoah of Thessaloniki, once an important Mediterranean metropolis and home of Europe’s most ancient Jewish community. Historic memory and it’s destruction, stereotypes and prejudices as well, as the construction of the official version of events are issues that the documentary deals with through survivors’ testimonies and the analysis of events by historians and other experts.

Brief synopsis in Greek: Η καταστροφή της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης, της αρχαιότερης της Ευρώπης, καθώς και η άγνωστη ιστορία της διάσωσης της μικρότερης εβραϊκής κοινότητας στην Ελλάδα, την ίδια εποχή, αυτή της γειτονικής Κατερίνης. Ιστορική μνήμη και μνημοκτονία, συλλογικό τραύμα, επίσημη ιστορία και στερεοτυπικές προκαταλήψεις, είναι κάποια από τα κεντρικά θέματα του ντοκιμαντέρ.

Release Date: 9/3/2012

Original Format: HD CAM

Credits:

RESEARCH: FOFO TERZIDOU, PERIKLIS KORTSARIS

WRITERS: FOFO TERZIDOU, PERIKLIS KORTSARIS

CINEMATOGRAPHY: FOFO TERZIDOU

SOUND: FOFO TERZIDOU

EDITOR: STATHIS AVGOUSTATOS

MUSIC: VAKIA STAVROU

Original Language(s): GREEK-ENGLISH

English Subtitles: YES

Previous screenings / festivals worldwide: 14TH THESSALONIKI INTERNATIONAL DOCUMENTARY FILM FESTIVAL (2012). 27TH FORT LAUDERDALE INTERNATIONAL FILM FESTIVAL (2012). 6TH CHALKIDA DOCUMENTARY FILM FESTIVAL (2012). COUNSIL OF EUROPE, INTERNATIONAL CONVENTION ON HOLOCAUST IN THESSALONIKI, OCTOBER 2012.

terzidou_by_standing_and_standing_by_1-32878Via londongreekfilmfestival.com.

Radio Sefarad: Desde Grecia, akí Salónika, 68: Kadish por Salónica (70º aniversario de la 1ª deportación hacia Auschwitz-Birkenau) – Ceremonia en memoria de los “elévos djudios” del Liceo Francés de Salónica que nunca regresaron…(3ª parte) (18/4/2013) / Kadish για την Θεσσαλονίκη. 70 χρόνια από την αναχώρηση του πρώτου συρμού με προορισμό τα ναζιστικά στρατόπεδα εξόντωσης Άουσβιτς-Μπίρκεναου, Γ΄ μέρος

Thessaloniki-march-2013

Desde Grecia Akí, Salonika se realiza en memoria de Sabby Cohen Z”L 1903-1944 Monastir, Salónica, Auschwitz mártir de la Shoá. Recuerda el sufrimiento y honra la vida de su amada esposa Germain – Matalón (1910), Salónica.

En la madrugada del 15 de Marzo de 1943 partiría el primer tren desde Salónica hacia Auschwitz-Birkenau con 2.800 tesalonicenses judíos. 70 años después, entre el 15 al 17 de marzo, el Congreso Judío Mundial, la Embajada de Israel en Grecia, la Comunidad Judía, la Municipalidad, la Universidad Aristóteles, el Consulado General y el Instituto Francés de Salónica, junto al Interfaith Intercultural Dialogue Group, rindieron honores a la memoria de las víctimas de la Shóa en el marco de las conmemoraciones oficiales y eventos paralelos. ¡Recordaron! (3ª parte).

Η εκπομπή Desde Grecia, Akí Salónica* πραγματοποιείται στη μνήμη του Σάμπυ Κοέν Z”L (1903-1944) Μοναστήρι, Σαλόνικα, Άουσβιτς, μάρτυρα του Ολοκαυτώματος. Θυμάται τα βάσανα και τιμά τη ζωή της αγαπημένης του συζύγου Ζερμαίν Ματαλών (1910?), Θεσσαλονίκη.

Το πρωινό της 15 του Μάρτη του 1943 θα αναχωρήσει ο πρώτος συρμός από τη Θεσσαλονίκη για το Άουσβιτς-Μπιρκενάου, με 2.800 Θεσσαλονικείς Εβραίους. 70 χρόνια μετά, μεταξύ 15 – 17 Μαρτίου, το Παγκόσμιο Εβραϊκό Συνέδριο (WJC), η Πρεσβεία του Κράτους του Ισραήλ στην Ελλάδα, η Ισραηλιτική Κοινότητα, το Γενικό Προξενείο και το Γαλλικό Ινστιτούτο της Θεσσαλονίκης μαζί με την Ομάδα Διαθρησκειακός Διαπολιτισμικός Διάλογος, απότισαν φόρο τιμής στη μνήμη των θυμάτων του Ολοκαυτώματος, στο πλαίσιο των επίσημων και παράλληλων εκδηλώσεων.

Hoy escucharan las entrevistas al Dr. Julio Schlosser, presidente de la Delegación de Asociaciones Israelitas Argentinas (DAIA) y Claudio Epelman, director ejecutivo del Congreso Judío Latinoamericano, quienes honraron con su presencia estos días de recordación en Salónica. [ESP]

– Maurice Ravel – Kádish [HEB]

Σήμερα θα ακούσουμε τις συνεντεύξεις των Dr. Julio Schlosser, προέδρου της Αντιπροσωπείας των Εβραϊκών Ενώσεων της Αργεντινής (DAIA) και του Claudio Epelman, εκτελεστικού διευθυντή του Λατινοαμερικάνικου Εβραϊκού Συνεδρίου, που τίμησαν με την παρουσία τους αυτές τις ημέρες μνήμης στη Θεσσαλονίκη. [ESP]

Ακούγεται: – Μωρίς Ραβέλ – Καντίς [HEB]

Hommage à la mémoire des élèves et anciens élèves de l'Ecole Française de Thessalonique disparus en déportation en 1943-44 (via https://www.facebook.com/media/set/?set=a.474916142562895.1073741827.431860180201825&type=1)

Hommage à la mémoire des élèves et anciens élèves de l’Ecole Française de Thessalonique disparus en déportation en 1943-44 (via facebook.com /Institut français de Thessalonique-Officiel Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης)

– Ceremonia en memoria de los “elevos djudios” del Lycee France… que nunca regresaron a las aulas de clase. Salla Allatine-Dassault. Con el apoyo de la Comunidad Judía, la Parroquia de la Inmaculada Concepción de Salónica. 15-3-2013.

Eli – Eli, interpreta Ma. Francisca Rocca A. , Adio kerida con Elias Nachmias.

Maria Spanoudi: “Hoy 15 de Marzo de 2013 la Escuela Francesa, el Instituto Francés, el Consulado General de Francia de Salónica con iniciativa del grupo Interfaith Intercultural Diaologue Group. honran la memoria de los alumnos, egresados y sus padres con la presencia del violinista, Maestro Ivry Gitlis.

Τελετή στη μνήμη των Εβραίων μαθητών του Γαλλικού Λυκείου… που ποτέ δεν επέστρεψαν στις τάξεις τους. Αίθουσα Αλλατίνη-Ντασσώ. Με την υποστήριξη της Ισραηλιτικής Κοινότητας και της Ενορίας της Αμιάντου Συλλήψεως της Θεσσαλονίκης. Ομάδα Διαθρησκειακός Διάλογος. 15-3-2013.

Ακούγονται: Ελί-Ελί, με τη Μα. Φραντζέσκα Ρόκκα Α και. Adio kerida, με τον Ηλία Ναχμία, βιολί.

Μαρία Σπανούδη:«Σήμερα, την 15η Μαρτίου 2013, το Γαλλικό Σχολείο, το Γαλλικό Ινστιτούτο, το Γενικό Προξενείο της Γαλλίας στη Θεσσαλονίκη, με πρωτοβουλία της Ομάδας Διαπολιτισμικού και Διαθρησκευτικού Διαλόγου, αποτίουν φόρο τιμής στη μνήμη των Εβραίων μαθητών και αποφοίτων του σχολείου και των γονιών τους, παρουσία του Μαέστρου βιολιστή Ίβρυ Γκίτλις».

Christophe Le RIGOLEUR, Cónsul General de Francia y Director del instituto Francés: “El objetivo de la Mission Laïque Francaise que creo está escuela, era recibir a todos los niños sin ninguna discriminación o división. En nuestra institución estudió un número grande de alumnos judíos, más de la mitad de los alumnos del Lycee, como era de esperar, no se salvaron de la barbarie que inundó a toda Europa durante la II Guerra Mundial. Con profundas raíces en la ciudad de Salónica, la Escuela Francesa se vió afectada por la deportación y exterminación de la población judía. 70 años después es nuestro deber honrar a esos niños y sus familias, es nuestra obligación recordar las sonrisas infantiles que se detuvieron por siempre gracias al odio y la barbarie. Es nuestro deber, desde el momento en que los cimientos de Europa tiemblan por la crisis, recordar que nunca nada puede justificar la humillación de la esencia humana. Agradezco su presencia en esta ceremonia de recordación”. La ceremonia finalizó con un minuto de silencio y ofrenda floral.

Christophe Le Rigoleur, Γενικός Πρόξενος της Γαλλίας στη Θεσσαλονίκη και Διευθυντής του Γαλλικού Ινστιτούτου: 

«Ήταν θεμελιώδης αρχή της Mission Laïque Française, που δημιούργησε αυτό το σχολείο, να δέχεται όλα τα παιδιά, χωρίς καμία διάκριση και διαχωρισμό. Φιλοξενώντας μεγάλο αριθμό εβραίων μαθητών, περισσότερους από τους μισούς μαθητές, το Γαλλικό Σχολείο, όπως ήταν φυσικό, δε γλίτωσε από τη βαρβαρότητα που έπληξε όλη την Ευρώπη κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Βαθιά ριζωμένο στην πόλη, το Γαλλικό Σχολείο Θεσσαλονίκης επηρεάστηκε άμεσα από την απέλαση και την εξόντωση του εβραϊκού πληθυσμού. Εβδομήντα χρόνια αργότερα, είναι χρέος μας να αποτίσουμε φόρο τιμής σε αυτά τα παιδιά και τις οικογένειές τους. Είναι καθήκον μας να θυμηθούμε τα παιδικά γέλια που σταμάτησαν για πάντα από το μίσος και τη θηριωδία. Είναι υποχρέωσή μας, τη στιγμή που η Ευρώπη κλονίζεται συθέμελα από την κρίση, να υπενθυμίσουμε στον εαυτό μας ότι ποτέ, τίποτα, δεν μπορεί να δικαιολογήσει τον ευτελισμό της ανθρώπινης υπόστασης. Σας ευχαριστώ όλους που παρευρεθήκατε σε αυτήν την τελετή μνήμης και περισυλλογής». [GR][ESP][FR]

Η τελετή έκλεισε με την τήρηση ενός λεπτού σιγής και κατάθεση στεφάνων.

Cérémonie à la mémoire des élèves juifs de l’Ecole française de Thessalonique: Le 15 mars 1943, les premiers convois à destination d’Auschwitz quittèrent Thessalonique. L’extermination de l’importante communauté juive de Thessalonique venait de se mettre en marche et, avec elle, toute une partie de l’histoire de la ville, marquée par la présence juive depuis le 16e siècle, commençait à s’effacer.

L’Ecole française de Thessalonique, “le lycée” comme la population locale l’appelait alors, accueillait de nombreux élèves juifs expliquant ainsi en partie la francophonie de la communauté juive et les liens que celle-ci entretenait avec la France. La déportation de la population juive de Thessalonique fut un choc sans précédent pour l’Ecole française qui perdit la moitié de ses élèves, qui ne revinrent jamais des camps de concentration nazis.

En 2003, à l’occasion du 60e anniversaire de cette date tragique, l’Ecole française de Thessalonique avait inauguré une plaque commémorative, en trois langues (français, grec et judéo-espagnol), à la mémoire de ces enfants déportés et de leurs familles.

Cette année, pour le 70e anniversaire du premier convoi à destination d’Auschwitz, le Consulat général de France, l’Institut français de Thessalonique, le Groupe de Dialogue Interculturel et Inter-religieux et l’Ecole française de Thessalonique ont organisé une cérémonie du souvenir, en présence des autorités locales, des membres de la communauté juive de Thessalonique, d’un représentant du CRIF et du célèbre violoniste israélien Ivry Gitlis.

Cette cérémonie de recueillement a été suivie par un master-class donné par M. Ivry Gitlis à de jeunes violonistes des conservatoires thessaloniciens. [via ambafrance-gr.org]

[GR] [ESP] -65 Años del estado de Israel. Yom Haazmaut. “Esperanza” Hatikva – Interpretan Ivry Gitlis y Alexandros Halapsis con María Francisca Rocca Arbeláez, Maria Anastasiadou, Despina Kornilaki, Ioannis Iakovoglou, Stefanos Arzoumanidis, Dimitrios Kakkos. Orquestación, Jean Christophe Charron. Asistencia de Elías Frezis. 70º Aniversario de la 1ª deportación de tesalonicenses Judíos hacia los campos de la muerte. Sinagoga “Monastiriotes”, Salónica 17-3-2013.

Fotos: Mihalis Vlavianos, WJC.

– 65 χρόνια του Κράτους του Ισραήλ. Yom Haazmaut. “Ελπίδα” (Hatikva). Ερμηνεύει ο Ivry Gitlis και ο Αλέξανδρος Χαλάψης, με τους: Maria Francisca Rocca Arbeláez, Μαρία Αναστασιάδου, ​​Δέσποινα Κορνηλάκη, Ιωάννη Ιακωβόγλου, Στέφανο Αρζουμανίδη, Δημήτρη Κάκκο. Ενορχήστρωση, Jean Christophe Charron. Υποστήριξη, Ηλίας Φρεζής. Από την 70ή επέτειο του πρώτου εκτοπισμού των Θεσσαλονικιών Εβραίων στα στρατόπεδα του θανάτου. Συναγωγή «Μοναστηριωτών», Θεσσαλονίκη 17.03.2013.

Φωτογραφίες: Μιχάλης Βλαβιανός – WJC

Για να ακούσετε την εκπομπή, πατήστε εδώ. / Haga clic en el enlace.

*Έρευνα, παραγωγή, φωτογραφία: Angela Ma. Arbeláez. Επικεφαλής της Ομάδας Διαπολιτισμικού-Διαθρησκειακός Διαλόγου ©®Interfaith Intercultural Dialogue Group –under one sky

Ivry-Gitlis-master-class-2013

Radio Sefarad: Desde Grecia,akí Salónika, 66: «Αιωνία η μνήμη» 70 χρόνων από την αναχώρηση του πρώτου συρμού με προορισμό τα ναζιστικά στρατόπεδα εξόντωσης Άουσβιτς-Μπίρκενάου, 1 Α΄ μέρος / Eterna sea la memoria, Salónica 70º aniversario, con Ronald S. Lauder del WJC (22/3/2013)

1 AFICHE RS-66

Η εκπομπή Desde Grecia, Akí Salónica* πραγματοποιείται στη μνήμη του Σάμπυ Κοέν Z”L (1903-1944) Μοναστήρι, Σαλόνικα, Άουσβιτς, μάρτυρα του Ολοκαυτώματος. Θυμάται τα βάσανα και τιμά τη ζωή της αγαπημένης του συζύγου Ζερμαίν Ματαλών (1910?), Θεσσαλονίκη.

Το πρωινό της 15 του Μάρτη του 1943 θα αναχωρήσει ο πρώτος συρμός από τη Θεσσαλονίκη για το Άουσβιτς-Μπιρκενάου, με 2.800 Θεσσαλονικείς Εβραίους. 70 χρόνια μετά, μεταξύ 15 – 17 Μαρτίου, το Παγκόσμιο Εβραϊκό Συνέδριο καθώς και σημαντικές προσωπικότητες του εβραϊκού κόσμου και οργανισμοί, αποτίουν φόρο τιμής στη μνήμη των θυμάτων του Ολοκαυτώματος. Ο Αντώνης Σαμαράς, Πρωθυπουργός της Ελληνικής Δημοκρατίας, ο Ronald S. Lauder, πρόεδρος του Παγκόσμιου Εβραϊκού Συνεδρίου (WJC), ο Moshe Kantor, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Εβραϊκού Συνεδρίου (EJC), ο Natan Sharanky, πρόεδρος του Εβραϊκού Πρακτορείου (JA), ο βιολονίστας Ivry Gitlis, Πρέσβης Καλής Θελήσεως της UNESCO, μεταξύ άλλων, έφτασαν στη Θεσσαλονίκη για να τιμήσουν τη μνήμη όλων εκείνων που δεν επέστρεψαν ποτέ. Οι Ημέρες Μνήμης έληξαν με την τελετή στη συναγωγή Μοναστηριωτών στις 17/3/2013, με την παρουσία του θρυλικού Ivry Gitlis συνοδευόμενου από τον σολίστα Αλέξανδρο Χαλάψη και σύνολο εγχόρδων.

Σήμερα φέρνουμε κοντά σας την πρώτη από μια σειρά τριών προγραμμάτων, όπου θα μοιραστούμε με το ακροατήριό μας αυτές τις μέρες μνήμης. Στη συνέχεια, η παρέμβαση του Ronald S. Lauder (του WJC), καθώς και αποσπάσματα της ομιλίας του που εκφώνησε στη Θεσσαλονίκη, στις 17 Μαρτίου 2013. [ENG] [ESP]

Ακούγονται:

Kol Nidrei Op.47 του Max Bruch με τον Pablo Casals – Διευθυντής Ορχήστρας ο Ronald Landon με τη Συμφωνική Ορχήστρα του Λονδίνου. 1936. “Ελπίδα” (Hatikva).

Ερμηνεύει ο Ivry Gitlis και ο Αλέξανδρος Χαλάψης, με τους: Maria Francisca Rocca Arbeláez, Μαρία Αναστασιάδου, Δέσποινα Κορνηλάκη, Ιωάννη Ιακωβόγλου, Στέφανο Αρζουμανίδη, Δημήτριο Κάκκο. Ενορχήστρωση, Jean Christophe Charron. Υποστήριξη, Ηλίας Φρεζής.

*Έρευνα, παραγωγή, φωτογραφία: Angela Ma. Arbeláez. Επικεφαλής της Ομάδας Διαπολιτισμικού-Διαθρησκευτικού Διαλόγου ©®Interfaith Intercultural Dialogue Group –under one sky

Πατήστε εδώ για να ακούσετε την εκπομπή.

2-RS 66

En la madrugada del 15 de marzo de 1943 partiría el primer tren desde Salónica hacia Auschwitz-Birkenau con 2.800 tesalonicenses judíos. 70 años después, entre el 15 al 17 de marzo, el Congreso Judío Mundial -así como importantes personalidades del mundo judío y organizaciones- rinde honores a la memoria de las víctimas de la Shoá. Antonis Samaras, primer ministro de la República Helénica; Ronald S. Lauder, presidente del Congreso Judío Mundial (WJC); Moshe Kantor, presidente del Congreso Judío Europeo (EJP); Natan Sharanky presidente de la Agencia Judía (AJ); Claudio Epelman, director del Congreso Judío Latinoamericano; Julio Schlosser, presidente de la Delegación de Asociaciones Israelitas Argentinas; el violinista Ivry Gitlis, embajador de la Buena Voluntad de la UNESCO; entre otros , llegaron a Salónica para honrar la memoria de todos aquellos que nunca regresaron. Los días de recordación finalizaron con la ceremonia en la sinagoga Monastirioton el día 17 con la presentación del legendario Ivry Gitlis acompañado del solista Alexandros Halapsis y un conjunto de cuerdas.

Hoy les traemos el primero de una serie de 3 programas donde compartiremos con nuestra audiencia estos días de recordación. A continuación, la intervención de Ronald S. Lauder (del WJC) y apartes de su discurso pronunciado en Salónica el 17 de marzo 2013 . [ENG] [ESP]

“Hoy estamos reunidos para recordar los terribles acontecimientos que tuvieron lugar aquí, en esta ciudad, hace 70 años, en un pasado no muy lejano. El 15 de marzo de 1943, los ocupantes alemanes enviaron un tren comercial en primer lugar con judíos tesalonicenses a bordo con rumbo a Auschwitz. En menos de cinco meses, 48.000 hombres, mujeres y niños les seguían. Menos de 2.000 de ellos sobrevivirían (…) Los nazis y sus ayudantes fueron eficaces, y muy, muy pocos judíos de Salónica sobrevivieron al Holocausto. Sólo uno de cada 20 de los que sobrevivieron fueron deportados, y algunos de ellos están entre nosotros hoy. En especial me gustaría saludarles a ellos. Nos sentimos honrados con su presencia (…) La razón por la que la dirigencia del Congreso Judío Mundial y los jefes de muchas comunidades judías están con ustedes hoy en día no es sólo para recordar el pasado, no es sólo para rendir homenaje a aquellos que se convirtieron en las víctimas del crimen más monstruoso en la historia de la humanidad, también es para mostrar la solidaridad de los judíos del mundo con los judíos de Grecia, con los judíos de Salónica, los que viven aquí hoy, a menudo en circunstancias difíciles. Hoy en día, en este país, muchos judíos tienen de nuevo razones para preocuparse (…). Pero ellos también se preocupan porque la misma ideología que llevó a la muerte a casi 50.000 judíos de aquí y a seis millones de judíos en Europa, está reviviendo de nuevo. La ideología extremista, fanática, que trajo devastación sobre Europa hace 70 años, hoy tiene representación en el parlamento griego. Se hacen llamar ‘Golden Dawn’. Alba Dorada. Sus líderes alzan sus manos para saludar como Hitler. Usan la cruz gamada en las reuniones de sus partidos. Hablan de la sangre y el honor. Glorifican a los dirigentes de la Alemania nazi. Cuestionan abiertamente el Holocausto y niegan la existencia de cámaras de gas. Leen textos antisemitas como los “Protocolos de los Sabios de Sión” en el Parlamento. Dicen públicamente y sin vergüenza que enviarán a sus enemigos ‘a los hornos’ y que ‘harán lámparas de piel [humana] con ellos’. Son personas que asaltan a otros en las calles y los golpean, porque el color de su piel es diferente. Amenazan a periodistas que deseen informar sobre sus reuniones. Hablan como los nazis. Se comportan como los nazis. En pocas palabras: son nazis. En muchos países, hay partidos extremistas como Golden Dawn. Eso es muy malo, sobre todo aquí en Europa, después de todo lo que sucedió durante el Holocausto. Pero resulta desesperante que un partido neo-nazi pueda contar con el apoyo de entre el 10 y el 15 por ciento de la población, como es el caso de Grecia en este momento. Alba Dorada es una amenaza. No sólo para algunas minorías étnicas y religiosas. Es una amenaza para la democracia griega. Si hay una lección de la Shoá, es la siguiente: todas las formas de racismo, el antisemitismo, la xenofobia y la intolerancia deben ser combatidas con fuerza, con toda la fuerza de la ley (…). El presidente de Israel, Shimón Peres, dijo el pasado martes en Estrasburgo, en el Parlamento Europeo: ‘El pasado no se puede cambiar, pero el futuro se puede construir’ (…)”.

Kol nidrei Op 47 – Max Bruch – Pablo Casals – Director, Ronald Landon y la Orquesta Sinfónica de Londres. 1936

“Esperanza” (Hatikva). Interpreta Ivry Gitlis y Alexandros Halapsis con María Francisca Rocca Arbeláez, Maria Anastasiadou, Despina Kornilaki, Ioannis Iakovoglou, Stefanos Arzoumanidis, Dimitrios Kakkos. Orquestación, Jean Christophe Charron. Asistencia de Elias Frezis.

Angela Ma. Arbeláez

Haga clic en el enlace.

O νέος παλιός αντισημιτισμός

ΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑ ΣΕΒΑΣΤΑΚΗ

εφημερίδα “Η Αυγή”, 24/03/2013

[Το παρόν άρθρο αναδημοσιεύεται ολόκληρο με την άδεια του συγγραφέα.]

Εβδομήντα χρόνια μετά τον πρώτο συρμό για το Άουσβιτς, η Θεσσαλονίκη τίμησε τη μνήμη των εκτοπισμένων, των δολοφονημένων παιδιών της. Tο γεγονός έχει ιδιαίτερη σημασία για τον ελληνικό εβραϊσμό, την πόλη και τη δημόσια μνήμη. Έστω κι αν γνωρίζουμε καλά πως η εργασία της μνήμης και ιδιαίτερα η μνήμη των μεγάλων και απαράγραπτων καταστροφών είναι υπόθεση που υπερβαίνει τελετές και εκδηλώσεις, όσο βαθιά συγκινητικές και απαραίτητες κι αν είναι.

Έγινε φυσικά πολύς λόγος αυτές τις μέρες για τον κίνδυνο του ρατσισμού και του φασισμού. Η ζοφερή επικαιρότητα της Χρυσής Αυγής υπενθυμίζει την ανάγκη αφύπνισης απέναντι σε ένα κακό που ορισμένοι, όπως ο Έλληνας πρωθυπουργός, το παρουσιάζουν ως περιθωριακό στη χώρα. Είναι όμως έτσι; Άραγε ο αντι-εβραϊκός λόγος και τα αντίστοιχα συναισθήματα αποτελούν περιθωριακό φαινόμενο στη σημερινή Ελλάδα; Ή μήπως πρέπει να αναγνωρίσουμε μια διάσταση με μεγαλύτερη έκταση;

Ειδικά με τον αντισημιτισμό τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Το άθλιο νεοναζιστικό ριμέικ δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα. Λέμε συχνά ότι το κακό δημιουργείται από τη συνθήκη της κρίσης. Υπάρχει ωστόσο κάτι προγενέστερο της κρίσης, που σήμερα ωστόσο βρίσκει ευκαιρίες άνθισης στους κόμβους της δημοσιότητας και της κοινωνικής επικοινωνίας. Αυτό το «άνθος» είναι παλιά ιστορία, αλλά στα συναισθήματα της κρίσης ξαναγεννιέται και προβάλλει ως περισπούδαστη ερμηνεία των τεκτονικών σεισμών στον καπιταλισμό: μιλώ για τον οικονομικό και κοινωνικό αντι-εβραϊσμό, ο οποίος δεν ταυτίζεται με τον βιολογικό ρατσισμό του αίματος. Οι κουβέντες που φτιάχνουν και διασπείρουν αυτόν τον αντισημιτισμό δεν είναι λόγια περί ράτσας, αλλά αφορισμοί για το «χρήμα» και τους επί γης «εκπροσώπους του». Στη βάση μάλιστα αυτών των αφορισμών βρίσκουμε τις αναφορές στη συνωμοσία των μεγάλων εναντίον του απλού ανθρώπου.

Αν λογαριάσουμε στα σοβαρά την παραπάνω διάσταση, είναι σαφές ότι η αντι-εβραϊκή εκτροπή δεν αφορά αποκλειστικά τους φορείς της φυλετικής εχθροπάθειας και του ναζιστικού μίσους. Ο αντι-εβραϊσμός μπορεί αντίθετα να διεισδύει, ανεπαίσθητα, στην αγανάκτηση για τις αδικίες και τις ανισότητες που συνδέονται με τον χρηματοπιστωτικό καπιταλισμό. Η φιγούρα του Εβραίου «τραπεζίτη και χρηματιστή» αναστήθηκε μαζί με αυτόν τον άλλον αντισημιτισμό, ο οποίος σπεύδει βεβαίως να διαχωρίσει τη θέση του από τη μυθολογία του αίματος και της τιμής.

Δεν πάει πολύς καιρός που είδαμε πώς λειτούργησαν οι άθλιοι συνειρμοί με τα ονόματα της λίστας Λαγκάρντ. Εδώ και χρόνια ταξιδεύει επίσης ακλόνητη και η φιλολογία περί του Σόρος και της παντοδυναμίας του στα «παρασκήνια» των εθνών. Είναι βέβαιο πως δεν θα λείψουν οι αφορμές για το ξαναζέσταμα της ίδιας δαιμονολογικής φοβίας.

Η μάχη επομένως εναντίον του σύγχρονου αντισημιτισμού δεν πρέπει να περιορίζεται στην απόκρουση των ρατσισμών του αίματος, που ούτως ή άλλως έχουν χάσει προ πολλού το παιχνίδι. Ο σύγχρονος αντισημιτισμός είναι μια ολική δημαγωγία και όχι ένα υποκεφάλαιο του ρατσισμού. Κατά κάποιον τρόπο, η μάχη αυτή είναι αγώνας εναντίον κοινών τόπων που απλώνονται πολύ μακρύτερα από τον λαό της άκρας Δεξιάς.

Για εκείνους τους αριστερούς που δεν βλέπουν την κρίση ως συνωμοσία ή εργόχειρο κάποιων σατανικών «λεσχών» (Μπίλτεμπεργκ κ.λπ.), η επαγρύπνηση για τις αντισημιτικές εκτροπές είναι ηθικά και πολιτικά ζωτικής σημασίας. Για έναν κυρίως λόγο: μια ριζοσπαστική απάντηση στο κοινωνικό ζήτημα του καιρού μας περνάει από την πιο δραστική απόκρουση του «αντικαπιταλισμού των ηλιθίων». Και κάτι τέτοιο αποτελεί, σε μεγάλο βαθμό, ο κρυφός-φανερός αντισημιτισμός των ημερών μας.

Νικόλας Σεβαστάκης

Σχετική ανάρτηση: Θεσσαλονίκη-Άουσβιτς: 70 χρόνια από την αναχώρηση του πρώτου συρμού / Thessaloniki-Auschwitz: 70 years since the first deportation.