The Jewish Community of Ioannina in the spotlight: Two exhibitions in Athens

afissa_exhibition_eliya_2016

 

“The Jewish Community of Ioannina – The Memory of Artefacts” 
This exhibition highlights historical aspects regarding the daily life of the old Romaniote Community of Ioannina, combining the information with photographic material and authentic objects from the J.M.G. collections, which are presented to the public for the first time, but also with unique artefacts kindly loaned by private individuals.

Joseph Eligia, the Poet of the Lake
This interactive exhibition offers visitors the opportunity to become acquainted with the era, the life and the work of the great scholar and poet from Ioannina, and encourages them to develop a reciprocal dialogue with him, based on the poems and the translations of the holy texts, which he bequeathed us.

The aim of the periodic exhibitions and the related cultural activities is to present the public with elements from the life and traditions of one of the smaller, but yet oldest Jewish communities in Greece, and also to explore its individual and collective contribution to the enrichment of the local urban and social transformations.

The exhibitions are accompanied by a bilingual catalogue, as well as educational programmes specially designed for students.

The exhibitions will be hosted by the Jewish Museum of Greece from January 23 until September 25, 2017.

Inauguration: Monday, January 23, 2017 at 19:00. Open House: 18:00 – 21:00

More information here.

«Η Εβραϊκή Κοινότητα των Ιωαννίνων – Αντικειμένων Μνήμη»
Αναδεικνύει πτυχές της ιστορίας και της καθημερινής ζωής της παλιάς ρωμανιώτικης κοινότητας των Ιωαννίνων, συνδυάζοντας τις πληροφορίες με φωτογραφικό υλικό και αυθεντικά αντικείμενα από τις συλλογές του Ε.Μ.Ε. που παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο ευρύ κοινό, αλλά και με πρωτότυπα κειμήλια υπό ευγενική παραχώρηση ιδιωτών.

«Γιοσέφ Ελιγιά, o Ποιητής της Λίμνης»
Αυτή η διαδραστική έκθεση δίνει στους επισκέπτες την ευκαιρία να γνωρίσουν την εποχή, τη ζωή και το έργο του σπουδαίου γιαννιώτη διανοούμενου και ποιητή και τους ενθαρρύνει να αναπτύξουν μια διαλογική σχέση μαζί του, βασισμένη στα ποιήματα και τις μεταφράσεις των ιερών κειμένων που μας κληροδότησε.

Στόχος των περιοδικών εκθέσεων και των συνδεόμενων πολιτιστικών δράσεων, είναι να παρουσιάσουν στο κοινό στοιχεία από τη ζωή και την παράδοση μιας από τις μικρότερες, αλλά και συνάμα παλαιότερες εβραϊκές κοινότητες του ελλαδικού χώρου, και να διερευνήσουν την ατομική και συλλογική προσφορά της στον εμπλουτισμό των τοπικών αστικών και κοινωνικών μετασχηματισμών.

Τις εκθέσεις συνοδεύει δίγλωσσος κατάλογος, καθώς και ειδικά σχεδιασμένα εκπαιδευτικά προγράμματα για το μαθητικό κοινό.

Οι έκθεσεις θα φιλοξενηθούν στο Εβραϊκό Μουσείο της Ελλάδος από τις 23 Ιανουαρίου έως τις 25 Σεπτεμβρίου 2017.

Εγκαίνια: 23.01.2017, 19.00. Διάρκεια Εκδήλωσης: 18:00 – 21:00.

Περισσότερες πληροφορίες εδώ.

Book bazaar in Northern Greece sells antisemitic publication

It came to the attention of Against Antisemitism – Ενάντια στον αντισημιτισμό that a centrally located book bazaar in Ioannina (or Jannina), the capital of the region of Epirus, sells the antisemitic forgery „The Protocols of the Elders of Zion“ [see photo below]. The book bazaar is held on Averof Street.

Read below our protest (in Greek).

Update, 14/01: The owners of the bazaar responded that they generally oppose censorship of the books sold at the bazaar and believe that the clients should decide themselves if they buy such books or not. We responded that freedom of speech is not unlimited and should be protected by the interdiction of books promoting racism & antisemitism. If Ioannina Book Fest totally opposes censorship, why don’t they sell books praising anti-Greek massacres in the Ottoman Empire or the apartheid in South Africa?

Protocols_Book_Bazaar

Photo: Vangelis Vikas (Ioannina, 7/1/2016)

Προς τους ιδιοκτήτες του Ioannina Bookfest BOOKS Bazaar

Σας παρακαλούμε να αποσύρετε άμεσα από τις προθήκες σας το επικίνδυνο λιβελογράφημα «Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών» που στρέφεται κατά των Εβραίων και της Δημοκρατίας. Το συγκεκριμένο βιβλίο διατίθεται, μάλιστα, στο χώρο σας δίπλα από μεταφραστικό πόνημα του κορυφαίου Γιαννιωτοεβραίου διανοητή Γιωσέφ Ελιγιά, κάτι που προσβάλλει, ασφαλώς, τους Γιαννιωτοεβραίους καθώς και τους υπόλοιπους κατοίκους αυτής της πόλης.

Σας ενημερώνουμε, τέλος, ότι δημοσιεύσαμε την παρούσα διαμαρτυρία στο ιστολόγιο enantiastonantisimitismo.wordpress.com.

Δημήτρης Κράββαρης & Παναγιώτης Κράββαρης

Update, 13/01/2016

Η απάντηση του bookfest.gr:

Αγαπητοί κύριοι,
σας ευχαριστούμε για την επισήμανση
και θα επικοινωνήσουμε με τους υπεύθυνους στα Ιωάννινα,
παρά το γεγονός πως δεν λογοκρίνουμε τους τίτλους που συμμετέχουν
αλλά αφήνουμε στην ευχέρεια του κοινού την επιλογή
ευχαριστούμε
Η ανταπάντησή μας:

Κυρίες, κύριοι,

σας ευχαριστούμε για την απάντησή σας, αν και δεν λάβαμε συγκεκριμένη διαβεβαίωση για το θέμα του βιβλίου του Ελιγιά. Μας συγκινεί η αντίθεσή σας στη λογοκρισία, αλλά επιτρέψτε μας να προσθέσουμε πως αυτό ακριβώς προασπίζει την ελευθερία του λόγου και της ελεύθερης διακίνησης ιδεών: Ο αποκλεισμός βιβλίων μίσους και νοσηρής προπαγάνδας, στα οποία αρέσκονται φασίστες, ρατσιστές κάθε είδους και αντισημίτες. Με την ίδια λογική, γιατί δεν πουλάτε και βιβλία που εξαίρουν το απαρτχάιντ στη Ν. Αφρική ή τη σφαγή χριστιανικών πληθυσμών στην Οθωμανική Αυτοκρατορία;
Δ. Κράββαρης, Π. Κράββαρης

Les Oeuvres Complètes de Yosef Eliya ont été présentées dans sa petite ville / Τα Άπαντα του Γιωσέφ Ελιγιά παρουσιάστηκαν στη μικρή του πόλη

Dans notre petite ville, nous avions bien quatre mille juifs, peut-être plus. Tous étaient rassemblés autour de leur synagogue dans la vieille ville, et dans quelques rues hors des remparts. Les chrétiens qui habitaient la vieille ville ou ces rues juives avaient une croix peinte à la chaux sur leur porte. Ils étaient peu nombreux, vraiment peu, à tel point que dans ces rues-là, le vendredi au coucher du soleil, selon l’ancienne coutume, un homme de la synagogue passait, annonçant d’une voix forte : ‒ C’est l’heueueure du Sabbat !… C’est l’heueueure des prières !…

(traduit du grec par Michel Volkovitch)

Ainsi débute « Sabethaï Kabilis », l’une des nouvelles qui composent La fin de notre petite ville, le chef-d’œuvre de Dimìtris Hadzis (1913-1981), écrivain grec né à Jannina ou Ioànnina (Grèce du Nord) et contraint de vivre une grande partie de sa vie à l’étranger (Roumanie, Hongrie, Allemagne) à cause de son engagement communiste. Comme le signale Michel Volkovitch, qui a traduit ce recueil de nouvelles de Hatzis en français (éditions de l’Aube et éditions Complexe 1990), l’écrivain grec « dépeint, à contre-clichés, sans marbres antiques, sans oliviers, sans soleil, une Grèce profondément vraie […] ». La fin de notre petite ville se déroule dans la belle Ioànnina, entre 1925 et 1945 : « une petite ville de province s’agite ou somnole sous nos yeux, poursuit Volkovitch, avec ses pauvres et ses riches, ses drames collectifs ou solitaires ; car ce livre est aussi une chronique, dont certains personnages (Margarìta, Iosef Eliya) ont réellement existé ».

Iosef Eliya a en effet réellement existé : poète, talmudiste, traducteur, socialiste militant et professeur de français, Iosef (ou Yosef) Eliya a disparu prématurément à l’âge de 30 ans (1901-1931). Le professeur de littérature néo-hellénique Léon Nar, co-auteur de l’ouvrage Moi, le petit-fils d’un Grec. La Thessalonique de Nicolas Sarkozy (Kastaniotis 2007), rend justice à l’œuvre de ce poète méconnu jusqu’à maintenant, en faisant paraître récemment ses Œuvres Complètes aux éditions Gabriilidis. Le 6 octobre 2010, les Œuvres Complètes de Iosef Eliya ont été présentées à Jannina par Moïse Elissaf, président de la communauté juive de la ville, Panayotis Noutsos, professeur de philosophie à l’Université, le poète Mihalis Ganas et Léon Nar lui-même. 

La couverture des “Oeuvres Complètes” de Yosef Eliya.

Επισημαίνουμε σύντομο αλλά περιεκτικό άρθρο της κυρίας Λουκίας Τζάλλα, εκδότριας του “Ηπειρωτικού Αγώνα”, σχετικά με την πρόσφατη παρουσίαση των “Απάντων” του Γιωσέφ Ελιγιά στα Γιάννενα (6 Οκτωβρίου 2010, Αίθουσα Αρχιεπισκόπου Σπυρίδωνος της Ζωσιμαίας Παιδαγωγικής Ακαδημίας):

Τιμήθηκε ένα έργο, μια στάση ζωής

της Λουκίας Τζάλλα, “Ηπειρωτικός Αγών”, 8 Οκτωβρίου 2010

Τιμώντας το παρελθόν τιμούμε τις ρίζες μας. Τιμώντας όμως ιδιαίτερα το ηπειρωτικό παρελθόν μας, τιμούμε τις γενέθλιες ρίζες μας, τις ισοβίως αγέραστες που μας τρέφουν σε όλη μας τη ζωή και μας συνοδεύουν σε κάθε περιπλάνησή μας. Τιμώντας τους ανθρώπους του πνεύματος που σημάδεψαν με την παρουσία τους τα ηπειρωτικά γράμματα, τιμούμε την πνευματική ιδιαιτερότητα του τόπου μας.

Είναι τα λόγια με τα οποία ο πρόεδρος της Ισραηλιτικής κοινότητας Ιωαννίνων Μωϋσής Ελισάφ άρχισε την ομιλία του που έγινε κατά τη διάρκεια της παρουσίασης του δίτομου έργου του Λέοντα Ναρ, το οποίο αφορά στο συνολικό έργο του Γιαννιωτοεβραίου ποιητή Γιοσέφ Ελιγιά. Ο κ. Ελισάφ επισήμανε τη σημασία του έργου αυτού, ως προς τον ποιητή, τον οποίο χαρακτήρισε ακάματο ερευνητή, ανυποχώρητο αγωνιστή και εν τέλει Άνθρωπο με Α κεφαλαίο. Χαρακτηριστικά που σηματοδοτούν, όπως τόνισε, αντίστοιχα τις τρεις υπερβάσεις που πέτυχε στο εξαιρετικά σύντομο οδοιπορικό της ζωής του.

Ο καθηγητής Παναγιώτης Νούτσος παρουσίασε το συγγραφέα και το δίτομο πόνημά του με μια ομιλία στην οποία σκιαγράφησε στην ουσία τον ίδιο το Γιοσέφ Ελιγιά. Άρχισε μάλιστα την ομιλία του με εκδηλώσεις οι οποίες πραγματοποιήθηκαν και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας και που αφορούσαν τους Εβραίους και τον ποιητή. Αναφορά έκανε και σε ποίημα του Ελιγιά το οποίο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στην Ηπειρωτική Ηχώ, τον προπομπό του Ηπειρωτικού Αγώνα.

Στη «γνωριμία» του με τον ποιητή το 1968 αναφέρθηκε κι ένας άλλος άνθρωπος του πνεύματος, ο συμπατριώτης μας ποιητής Μιχάλης Γκανάς.

Τον χαρακτήρισε μάλιστα τον μικρότερο αδελφό του, που μαζί με τον επίσης μικρότερο αδελφό του Κώστα Κρυστάλλη επηρέασαν τη δική του πορεία και ανέλιξη στην ποίηση.

Ο Μιχάλης Γκανάς με το δικό του ιδιαίτερο λόγο απογείωσε το κοινό. Ένα κοινό που πήγε να παρακολουθήσει την εκδήλωση την Τετάρτη το βράδυ στην Ακαδημία, για να γνωρίσει και να τιμήσει τον ποιητή. «Ουσιαστικά τίμησαν τα χαρακτηριστικά μιας στάσης ζωής, σήμερα που ο ατομικισμός ολοένα και περισσότερο αποθεώνεται. Σήμερα που οι διαφορές, αντί να οδηγούν σε συνθέσεις, οδηγούν σε συγγρούσεις», όπως είπε ο κ. Ελισάφ.

Στο τέλος ο συγγραφέας Λέων Ναρ ευχαρίστησε όσους συνέβαλαν στην έκδοση του βιβλίου του που το χαρακτήρισε ως αποκατάσταση του ακρωτηριασμένου έργου του Γιοσέφ Ελιγιά.

Λουκία Τζάλλα

Σχετική ανάρτηση: “Διάλεξη του Λέοντα Ναρ για τον Γιωσέφ Ελιγιά”

Διάλεξη του Λέοντα Ναρ για τον Γιωσέφ Ελιγιά

Σήμερα Παρασκευή 15 Ιανουαρίου στις 6:30μμ. η Ομάδα για την Μελέτη της Ιστορίας των Εβραίων της Ελλάδας παρουσιάζει μια διάλεξη του Λέοντα Α. Ναρ με τίτλο

Γιωσέφ Ελιγιά. Από την “αρχαία λυχνία” στου “πλήθους τον παλμό”

Αίθουσα ΔΕΟΠΣ, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Θεσσαλονίκη (3ος όροφος)

Στην ιστοσελίδα του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου μπορεί κανείς να βρει ένα σύντομο βιογραφικό του Γιωσέφ Ελιγιά καθώς και μια ενδεικτική βιβλιογραφία για το έργο του:

Ο Γιωσέφ Ελιγιά (λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Ιωσήφ Καπούλια) γεννήθηκε στα Γιάννενα, όπου πέρασε τα παιδικά και νεανικά του χρόνια. Αποφοίτησε από το γαλλόφωνο γυμνάσιο της Alliance Israelite. Πήρε ενεργό μέρος στη σιωνιστική κίνηση της Ηπείρου, παράλληλα όμως προώθησε την αφομοιωτική κίνηση των εβραίων με τους έλληνες της περιοχής. Το 1922 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου εργάστηκε ως καθηγητής της γαλλικής γλώσσας σε ιδιωτικά σχολεία και στη συνέχεια αφοσιώθηκε στη λογοτεχνία, όπου είχε πρωτοεμφανιστεί το 1920 από τις σελίδες του Νουμά. Ασχολήθηκε με την ποίηση και τη λογοτεχνική μετάφραση, κυρίως από τη Βίβλο, ενώ συνεργάστηκε με τη Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια των εκδόσεων του Πυρσού. Πέθανε στο νοσοκομείο του Ευαγγελισμού από κοιλιακό τύφο. Το σύντομο της ζωής του Ελιγιά δεν του επέτρεψε να δει τα έργα του εκδομένα. Μετά το θάνατό του εκδόθηκαν τα Ποιήματα με ευθύνη του συλλόγου Μπενέ Μπερίθ της Θεσσαλονίκης και επιμέλεια του Γ.Κ.Ζωγραφάκη.

Παραθέτουμε αμέσως παρακάτω ένα βίντεο με μια ομιλία του Μωϋσή Ελισάφ, Προέδρου της Εβραϊκής Κοινότητας Ιωαννίνων, για τον Γιωσέφ Ελιγιά στο πλαίσιο μιας εκδήλωσης που έγινε πέρυσι στην Αθήνα.

Κεντρική ομιλήτρια της εκδήλωσης ήταν η Ελένη Κουρμαντζή, συστηματική μελετήτρια του έργου του Ελιγιά. Το κείμενο της εισήγησής της (“ΓΙΩΣΕΦ ΕΛΙΓΙΑ: Η κοινωνική διάσταση του έργου του”) μπορείτε να το βρείτε στην ιστοσελίδα της Πανηπειρωτικής Συνομοσπονδίας Ελλάδας.

Όλοι μαζί μια αλυσίδα!

Σε πρωτοσέλιδο άρθρο του ο Ηπειρωτικός Αγώνας καλεί, μαζί με την Πρωτοβουλία Πολιτών, τους κατοίκους των Ιωαννίνων να διαδηλώσουν αύριο Παρασκευή 18 του μηνός ενάντια στο φόβο.

Η Πρωτοβουλία Πολιτών για την Προστασία του Εβραϊκού Νεκροταφείου καλεί όσους θυμούνται και όσους δεν φοβούνται να θυμούνται την ιστορική μνήμη, να δημιουργήσουν μια ανθρώπινη αλυσίδα προστασίας γύρω από το μνημείο αυτό. Και με αυτόν τον τρόπο, έστω και συμβολικά, να πουν «όχι» στον ρατσισμό και στον αντισημιτισμό, «όχι» στους απανωτούς βανδαλισμούς που δέχεται τα τελευταία χρόνια το εβραϊκό νεκροταφείο και άρα η πόλη, «ναι» στον σεβασμό στους νεκρούς, στον πολιτισμό και στην αξιοπρέπεια, «ναι» στην πολυπολιτισμικότητα. (Βαρβάρα Αγγέλη, “Όλοι μαζί μια αλυσίδα“, 17 Δεκεμβρίου 2009)

Αναμένοντας τις κινητοποιήσεις, παραθέτουμε παρακάτω ένα μικρό δείγμα της ρωμανιώτικης παράδοσης από εκδήλωση που έγινε το Μάρτιο του 2009 στην Αθήνα για τον μεγάλο γιαννιώτη ποιητή και στοχαστή Γιωσέφ Ελιγιά.