“Η διδασκαλία του Ολοκαυτώματος στο ελληνικό σχολείο. Θεωρητικές προσεγγίσεις και διδακτικές προτάσεις”: Οι περιλήψεις των ανακοινώσεων

Βασίλης Αντωνόπουλος, Το Ολοκαύτωμα στο μάθημα των Θρησκευτικών

Το ερώτημα των προφητών της Παλαιάς Διαθήκης προς τον Θεό: «Τί ὅτι ὁδός ἀσεβῶν εὐοδοῦται;» (Γιατί για τους ασεβείς όλα πάνε καλά;) επανήλθε στο προσκήνιο μετά το Άουσβιτς με ασύλληπτη ένταση. Ο Χανς Γιόνας το διατύπωσε ακόμα πιο προκλητικά: «Τι είδους Θεός επέτρεψε το Άουσβιτς;».

Στο μάθημα των θρησκευτικών επιχειρείται, μέσα από την ανάγνωση κειμένων-μαρτυριών και την προβολή ντοκυμαντέρ, να γίνει κατ’ αρχάς γνωστή, όσο είναι δυνατόν, η θηριωδία στις ακραίες διαστάσεις της και, εν συνεχεία, να διερευνηθούν και να συζητηθούν με τους μαθητές τα μεγάλα ερωτήματα που προέκυψαν από αυτή την εμπειρία: πρώτον, πώς είναι δυνατόν ένας άνθρωπος να μεταχειρίζεται με τέτοιον τρόπο έναν συνάνθρωπό του; Και, δεύτερον, πού βρίσκεται ο Θεός όταν συμβαίνουν τέτοια ανείπωτα εγκλήματα και δράματα;

Εύη Μανοπούλου, Η ανασύσταση του ανθρώπινου προσώπου: τα «δώρα» της προφορικής ιστορίας στη διδασκαλία του Ολοκαυτώματος

Τα τελευταία χρόνια οι πιο προβεβλημένες τεχνικές διδασκαλίας του Ολοκαυτώματος αξιοποιούν εργαλεία της προφορικής ιστορίας, όπως είναι η ανασύσταση του βιώματος με τις διάφορες μορφές προσωπικής καταγραφής και μαρτυρίας. Με τις τεχνικές αυτές, που φωτίζουν τις επώνυμες ιστορίες των ανθρώπων, έρχεται ξανά στο προσκήνιο το ανθρώπινο πρόσωπο. Με ποιο περιεχόμενο, όμως, αναδεικνύεται η έννοια του προσώπου κατά τη διαδικασία αυτή; Ποια εικόνα του ανθρώπινου όντος συγκροτούν οι μαρτυρίες των θυμάτων και ποια θραύσματα της ταυτότητας του αφηγητή εισχωρούν σ’ αυτή την εικόνα; Η πολυμορφία των αφηγήσεων δίνει τη δυνατότητα της επιλογής του τρόπου χρήσης τους ως παιδαγωγικών εργαλείων, ενώ ταυτόχρονα προκύπτει η ανάγκη να καθοριστούν οι γνώμονες αυτής της χρήσης.

Μιχάλης Πάγκαλος, Το «ριζικό κακό»: ένα κεφάλαιο ηθικής που λείπει από το σχολικό πρόγραμμα

Το «ριζικό κακό» είναι μια φιλοσοφική έννοια που έχει τις απαρχές της στον Καντ. Στην περίπτωση του ναζισμού, όμως, σαρκώνεται εμβληματικά στη φιγούρα του Άιχμαν. Στην απολογία του, που έλαβε χώρα στην περιβόητη δίκη του (Ιερουσαλήμ, 1961), ο Άιχμαν είπε ότι δεν ευθύνεται για το κακό που διέπραξε, γιατί απλώς «εκτελούσε εντολές». Η απολογία αυτή του Άιχμαν βρίσκεται στη ρίζα των θεωριών της «κοινοτοπίας του κακού» σχετικά με τον ναζισμό, την οποία πρώτοι υποστήριξαν η Χάννα Άρεντ (Ο Άιχμαν στην Ιερουσαλήμ. Έκθεση για την κοινοτοπία του Κακού, 1963) και ο Γκύντερ Άντερς (Εμείς οι γιοι του Άιχμαν, 1964). Πώς πρέπει να κατανοήσουμε το «ριζικό κακό» μέσα από την περίπτωση Άιχμαν; Πώς οφείλουμε, ειδικότερα, να διδάξουμε το κεφάλαιο αυτό ηθικής στους μαθητές του ελληνικού σχολείου, Γυμνασίου και Λυκείου, και πώς πρέπει να το συνδέσουμε με το σήμερα;

Μαρία Φραγκουλάκη, Το Ολοκαύτωμα στην Ιστορία της Γ΄ Λυκείου

Ο τρόπος που εντάσσεται το Ολοκαύτωμα στη διδακτέα ύλη της Ιστορίας στη Γ΄ Λυκείου δεν αναδεικνύει τη μοναδικότητά του ως γεγονότος και τον πρωτοφανή χαρακτήρα του. Προσφέρεται στους μαθητές μια αποσπασματική προσέγγιση, η οποία, σε συνδυασμό με την απουσία αναφοράς στην ύπαρξη ακμαίων εβραϊκών κοινοτήτων σε διάφορες ελληνικές πόλεις πριν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, συντελεί ώστε το Ολοκαύτωμα να μην αντιμετωπίζεται ως γεγονός που σχετίζεται και με την εθνική ιστορία.

Ζητούμενο είναι, μέσα από τη διδασκαλία, να αναδειχθεί ο σεβασμός και η αποδοχή στην ετερότητα αλλά και η εγρήγορση, ώστε παρόμοια εγκλήματα να μην συμβούν ξανά.

Ελένη Μπεζέ, Εβραϊκές κοινότητες της Ελλάδας πριν, στη διάρκεια και μετά τον πόλεμο. Μια διδακτική πρόταση

Ο δάσκαλος ή ο καθηγητής που επιθυμεί να διδάξει το Ολοκαύτωμα των Εβραίων, και ειδικότερα των Ελλήνων Εβραίων, συχνά έρχεται αντιμέτωπος με την άγνοια των μαθητών γύρω από την παρουσία Εβραίων στον ελλαδικό χώρο. Λαμβάνοντας υπόψη την απουσία σχετικού διδακτικού υλικού από τα σχολικά βιβλία, θα επιχειρήσουμε, εν είδει εισαγωγής σε μια διδακτική ενότητα που θα αφορούσε το Ολοκαύτωμα ή ως έναυσμα για τη διεξαγωγή μιας ερευνητικής εργασίας project, να σκιαγραφήσουμε τη ζωή δύο σημαντικών εβραϊκών κοινοτήτων της Ελλάδας (της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης) από τον Μεσοπόλεμο ως τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες. Κύριος στόχος μας, μέσα από προφορικές και γραπτές πηγές (όπως, λ.χ., μαρτυρίες επιζησάντων και αποσπάσματα από τον Τύπο της εποχής), καθώς και φωτογραφικό υλικό, ο εμπλουτισμός της διδασκαλίας του Ολοκαυτώματος και η ανάδειξη τόσο της τοπικής διάστασης του γεγονότος όσο και της συνάφειάς του με την εθνική αλλά και την ευρωπαϊκή ιστορία.

Γεωργία Γκότση, Η εβραϊκή μνήμη στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία

Η ιστορία της γενοκτονίας των Ελλήνων Εβραίων αποτελούσε μέχρι πρόσφατα ένα «κρυμμένο» κομμάτι του πάτριου αφηγήματος, κλεισμένο σε αρχεία που δύσκολα άνοιγαν (και ανοίγουν), καλυμμένο με σιωπές που δύσκολα έσπαγαν, απωθημένο στα υπόγεια της συλλογικής μνήμης, εξορισμένο από τη μεγάλη επιφάνεια του θεσμικού λόγου, ιστορικού, λογοτεχνικού, καλλιτεχνικού, ή ανασυρμένο υπό το πλάγιο φως της «ζωής των άλλων». Η σοδειά από το κλείσιμο της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα δείχνει ότι η προπολεμική ζωή, ο εκτοπισμός και η μεταπολεμική τύχη των Ελλήνων Εβραίων αποτελούν πλέον ένα από τα αγαπημένα θέματα της λογοτεχνικής γραφής, ειδικότερα της μυθιστορηματικής. Τα ερωτήματα που αναδύονται είναι πολλαπλά: Τι προκάλεσε ή με τι συνδέεται η εστίαση του σύγχρονου λογοτεχνικού φακού στους Εβραίους, εμβληματικούς «άλλους» της ελληνορθόδοξης κοινωνίας; Πώς ανακατασκευάζει η λογοτεχνία αυτή το παρελθόν; Με άλλα λόγια, ποιες εικόνες του επιλέγει να προβάλει στον αναγνώστη του 21ου αιώνα, διαθέτοντας τη μεταμοντέρνα αυτογνωσία ότι κάθε φως ερμηνεύει ή σκηνοθετεί αυτό που υπήρξε, ενώ κάθε νέα προβολή του αποτελεί παρεμβολή στη συλλογική μνήμη; Τι υποδηλώνει η μυθοπλασιακή σύνδεση οχληρών εμπειριών του παρόντος με τα βιώματα του παρελθόντος για τα κατοχικά και εμφυλιακά τραύματα της ελληνικής κοινωνίας; Εν τέλει, κατά πόσο η σύγχρονη λογοτεχνική αφύπνιση της εβραϊκής μνήμης θα μπορούσε να ενεργοποιήσει μια παιδευτική λειτουργία γνώσης για τη γενοκτονία των Εβραίων και στοχασμού γύρω από τους λόγους που την κρατούσαν στα παρασκήνια της δημόσιας ιστορίας;

Advertisements

One thought on ““Η διδασκαλία του Ολοκαυτώματος στο ελληνικό σχολείο. Θεωρητικές προσεγγίσεις και διδακτικές προτάσεις”: Οι περιλήψεις των ανακοινώσεων

Υποβολή σχολίου / Votre commentaire / Ihr Kommentar dazu / Leave a comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s