“Η οφειλόμενη από την πόλη τιμή στους Θεσσαλονικείς Εβραίους που επέζησαν της γενοκτονίας άργησε 66 ολόκληρα χρόνια.”

Τιμήθηκαν οι Θεσσαλονικείς Εβραίοι που επέζησαν του Ολοκαυτώματος

Του Σταύρου Tζίμα

Η Καθημερινή, 21-06-2011

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Ηταν όλοι τους εκεί, στις πρώτες θέσεις του δημοτικού συμβουλίου. Τζίλντα Γιομτόβ, Χάιντς Κούνιο, Μπέλα Μπαραζιλάι, Βενιαμίν Καπόν, Εύα Καράσο… Τριάντα ένας, άντρες και γυναίκες, οι τελευταίοι εν ζωή επιζήσαντες του Ολοκαυτώματος Εβραίοι της Θεσσαλονίκης. Ζωντανές μνήμες μιας θηριωδίας που σφράγισε τη νεότερη Ιστορία της Ευρώπης. Με τους απαίσιους αριθμούς χαραγμένους ανεξίτηλα στο χέρι και τον νου να παλεύει, μισό και πλέον αιώνα μετά, να απωθήσει από τις σκοτεινές διαδρομές του τον εφιάλτη του Αουσβιτς και του Μπίρκεναου.

Η οφειλόμενη από την πόλη τιμή στους Θεσσαλονικείς Εβραίους που επέζησαν της γενοκτονίας άργησε 66 ολόκληρα χρόνια. Το γιατί είναι μια μεγάλη συζήτηση, την οποία η Θεσσαλονίκη αποφεύγει να ανοίξει, ή την κάνει ψιθυριστά, σε όλες τις πτυχές της, δίνοντας την εντύπωση ότι θέλει να ξεχάσει την τεράστια προσφορά του εβραϊκού στοιχείου στις περιόδους οικονομικής και πολιτιστικής της ακμής. «Κάλιο αργά ποτέ», ήταν η ιστορική συγγνώμη διά στόματος του δημάρχου της κ. Γιάννη Μπουτάρη στη χθεσινή ιστορική εκδήλωση που οργάνωσε το δημοτικό συμβούλιο για να τιμήσει τους επιζήσαντες, αλλά και όλους εκείνους, τους πάνω από 45.000, που εξοντώθηκαν στα ναζιστικά κρεματόρια. «Τιμούμε τους συμπολίτες μας που επέζησαν και για έναν επιπλέον λόγο: επέλεξαν να επιστρέψουν στη μητέρα πόλη, αν και θα μπορούσαν να πάνε στις ΗΠΑ και το Ισραήλ», πρόσθεσε ο κ. Μπουτάρης και τόνισε ότι «η Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης που σήμερα αριθμεί περί τις δύο χιλιάδες ψυχές ήταν, είναι και θα είναι για πάντα ζωντανή».

«Αισθάνομαι συγκίνηση για την απόφαση των γονιών μου να μην εγκαταλείψουν τη Θεσσαλονίκη», είπε ο αντιδήμαρχος οικονομικών και πρώτος Θεσσαλονικιός Εβραίος που μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο εξελέγη στο δημοτικό συμβούλιο, κ. Χασδάι Καπόν, ο επιζών πατέρας του οποίου ήταν μεταξύ των τιμωμένων.

«Εμείς οι επιζήσαντες των στρατοπέδων συγκέντρωσης θέλουμε να συγχαρούμε τον δήμο και του συμβούλους του για τη θέλησή τους να κρατήσουν ολοζώντανη τη μνήμη του Ολοκαυτώματος», τόνισε ο κ. Χάιντς Κούνιο που μίλησε για λογαριασμό και των άλλων επιζώντων, ενώ ο πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης κ. Νταβίντ Σαλτιέλ επισήμανε την ανάγκη επαγρύπνησης, καθώς αντιλήψεις όπως αυτές που αμφισβητούν το Ολοκαύτωμα μπορεί να οδηγήσουν την ανθρωπότητα σε ανάλογες τραγωδίες.

Χίλιοι εκατό από τους 50.000 περίπου Εβραίους της Θεσσαλονίκης που στο διάστημα από τον Μάρτιο έως και τον Αύγουστο του 1943 μεταφέρθηκαν με 19 αποστολές στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Αουσβιτς-Μπίρκεναου επέζησαν και στην πλειονότητα επέστρεψαν στη μητέρα πόλη. «Οι επιζώντες βρήκαν τη Θεσσαλονίκη μεταμορφωμένη και αγνώριστη», γράφει ο Μαρκ Μαζάουερ στο βιβλίο του «Θεσσαλονίκη η πόλη των φαντασμάτων». «Εβραϊκές ταφόπλακες ανευρίσκονταν στα ουρητήρια και στους δρόμους και είχαν χρησιμοποιηθεί για την πίστα χορού σε ταβέρνα χτισμένη σε μια γωνιά του παλαιού νεκροταφείου». Επειδή οι τάφοι είχαν ανασκαλευτεί για να βρεθούν οι θησαυροί που υποτίθεται έκρυβαν «είναι ορατά πολλά κρανία και κόκαλα Εβραίων εκτός από τη συναγωγή και το φρενοκομείο που χρησιμοποιούνταν ως αποθήκες. Αλλες συναγωγές τις είχαν ανατινάξει οι Γερμανοί και κείτονταν σε ερείπια».

Και για την αντιμετώπισή τους από τους συμπολίτες τους αναφέρει: «Η απογοήτευση, ο θυμός και η πίκρα που ένιωθαν πολλοί μόλις επέστρεφαν, ήταν αδύνατο να κρυφτούν. Ο εκτοπισμένος ήταν γεμάτος ελπίδες, οι οποίες εξιδανίκευαν την επιστροφή του στην πατρίδα, στους φίλους, τους συγγενείς σε έναν τόπο όπου θα ζούσε θα δούλευε και θα έφτιαχνε το μέλλον του. Οι ελπίδες αυτές γίνονταν θρύψαλα με το που έφτανε. Οσο περίεργο κι αν φαίνεται, εκείνοι που είχαν επιζήσει από τον πόλεμο μέσα στην Ελλάδα υποδέχονταν ψυχρά όσους επέστρεφαν από το Αουσβιτς. Τους ρωτούσαν γιατί αυτοί τα είχαν καταφέρει να βγουν ζωντανοί από τα στρατόπεδα και όχι άλλοι – με το σιωπηρό και κάποτε όχι τόσο σιωπηρό υπονοούμενο ότι είχαν συνεργαστεί και άφησαν τους άλλους να πορευτούν στον θάνατο…».

Με ελάχιστες εξαιρέσεις οι επιζήσαντες με την επιστροφή τους και στο πέρασμα του χρόνου βυθίστηκαν στη σιωπή, αποφεύγοντας διακριτικά να αναφέρονται στα όσα φοβερά έζησαν στα στρατόπεδα. «Ο παππούς μου, επιζήσας του Ολοκαυτώματος, αρνήθηκε να καταθέσει τη μαρτυρία του στον γιο του και πατέρα μου, ο οποίος έγραψε βιβλίο γι’ αυτούς που επέστρεψαν», ανέφερε χαρακτηριστικά στην «Κ» ο κ. Λέων Νάαρ.

Un Dimanche à Auschwitz (2003), φωτογραφίες του Laurent Wajnberg

Advertisements

2 thoughts on ““Η οφειλόμενη από την πόλη τιμή στους Θεσσαλονικείς Εβραίους που επέζησαν της γενοκτονίας άργησε 66 ολόκληρα χρόνια.”

  1. Πράγματι, τα λέει έξω από τα δόντια. Δυστυχώς, όταν οι Θεσσαλονικείς ψηφίζουν τα “τσανάκια” (Χριστιανόπουλος) είναι επόμενο να σημειώνονται καθυστερήσεις σε θέματα μνήμης και ιστορίας της πόλης. Παραθέτω ένα απόσπασμα από την ομιλία του Χρ. Μάτη:

    “Ο Ντέηβιντ Πάρντο θα ήταν ένας από τους ανθρώπους που θα τιμούσαμε σήμερα σε αυτήν την εκδήλωση, αλλά έφυγε πριν από ένα μήνα.

    Για αυτό λέω ότι αργήσαμε. Άργησε η πόλη.

    Στο γιατί έχουμε όλοι μια απάντηση.

    Να σας θυμίσω ότι μόλις πριν από λίγους μήνες διευθετήθηκε η εκκρεμοδικία 50 ετών, από τις 21 Σεπτεμβρίου του 1961, ανάμεσα στο Ελληνικό Δημόσιο και την Ισραηλιτική Κοινότητα, για την αποζημίωση που αφορούσε στην έκταση του εβραϊκού νεκροταφείου, στην οποία χτίστηκε το Αριστοτέλειο.

    Να θυμίσω ότι το μνημείο για το ολοκαύτωμα έγινε μόλις το 1997 και αποκαλύφθηκε παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη.

    Πολλά έγιναν αργά. Στον μακρό ιστορικό χρόνο αυτό δεν έχει σημασία. Έχει όμως σημασία για μας, που εκπροσωπούμε πολιτικά την πόλη, να κάνουμε το χρέος και το καθήκον μας.”
    http://panosz.wordpress.com/2011/06/22/matis-12/

Υποβολή σχολίου / Votre commentaire / Ihr Kommentar dazu / Leave a comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s