“Στα δίχτυα του μελοδράματος”

[…] Το μελόδραμα έχει ως κυριότερο μορφολογικό χαρακτηριστικό ότι αποτελεί αντανάκλαση μιας ξεκάθαρης, απλοϊκής κοσμοθεωρίας, μιας άποψης για τον κόσμο που κινείται αποκλειστικά στη δίτονη κλίμακα άσπρο/μαύρο, δίχως καμία υποψία γκρίζου – γι’ αυτό άλλωστε αποτελεί τέλεια έκφραση της ακροφιλίας μας. Αντίστοιχα, οι ήρωές του είναι ή απόλυτα καλοί ή απόλυτα κακοί. Το αγνό γενναίο παλικάρι, η πτωχή πλην τίμια κοπέλα, ο σατανικός, φιλήδονος πλούσιος που την ποθεί, καθώς κι ο βρωμερός σπιούνος του, είναι κλασικοί μελοδραματικοί τύποι. Η πλοκή κινείται επίσης με στερεότυπα, με πιο κοινό το αίσιο τέλος, όπου το παλικάρι σώζει την κοπέλα και την οδηγεί νυφούλα στην εκκλησιά, κατανικώντας τα μύρια εμπόδια που του στήνει ο δαιμονικός αντίπαλος. Η αρετή στο τέλος θριαμβεύει και το κακό συντρίβεται κατά κράτος, φέρνοντας δάκρια χαράς στα μάτια των θεατών, που βλέπουν πανευτυχείς να επικυρώνεται η ασπρόμαυρη κοσμοθεωρία τους. Το αίσιο τέλος, βέβαια, μπορεί να αργήσει. Αλλά δεν πειράζει: η καθυστέρηση απλώς αυξάνει την προσμονή και άρα, εντέλει, την απόλαυση.

Αν ήθελα να καταγράψω λεπτομερώς τις περιπτώσεις των μελοδραματικών αφηγήσεων ολόγυρά μας, δεν θα ’φτανε ολόκληρη η εφημερίδα. Μα, όπου κοιτάξεις θα τις βρεις, από το μεγάλο στο μικρό: από την ακατάσχετη συνωμοσιολογία για τις ξένες δυνάμεις που μας απειλούν (απόλυτα καλοί=«αληθινοί Ελληνες», απόλυτα κακοί=Μέρκελ, ΔΝΤ και ντόπιοι πράκτορές τους), στη δικαιολόγηση της ανομίας (απόλυτα καλοί=παρανομούντες, απόλυτα κακό=κράτος), και την επίθεση των χούλιγκαν στο Θέατρο Τέχνης (απόλυτα καλό=Ολυμπιακός, απόλυτα κακό=ΠΑΟΚ) – καθώς και τόσες άλλες. Αλλά βέβαια το μελόδραμα δυναστεύει και τις ευρύτερες, εθνικές μας αφηγήσεις. Ετσι, ξεσήκωσε θύελλες η σειρά «1821», του ΣΚΑΪ, καθότι επιχειρεί να πει την ιστορία της Επανάστασης ψύχραιμα, επιτρέποντας και κάποιους τόνους γκρίζου. Ετσι, προκαλούν τη μήνι μερίδας της Αριστεράς όσες αναλύσεις της δεκαετίας του 1940 αρνούνται το σύνηθες μανιχαϊκό σχήμα (απόλυτα καλοί=αριστεροί, απόλυτα κακοί=οι άλλοι). […] Απόστολος Δοξιάδης “Στα δίχτυα του μελοδράματος”, Η Καθημερινή 20-02-2011

  • Η δομή του μελοδράματος επηρεάζει σαφέστατα και τον τρόπο που η ελληνική κοινή γνώμη αντιλαμβάνεται την ισραηλο-παλαιστινιακή διαμάχη. Ακόμα και ο αραβικός κόσμος δείχνει τον τελευταίο καιρό ότι παραμερίζει (οριστικά;) το σύνηθες μανιχαϊκό σχήμα “Ισραήλ=απόλυτο κακό / Παλαιστίνιοι ή Άραβες γενικότερα=απόλυτο καλό”. Όπως τόνισε πρόσφατα ο Olivier Roy σε άρθρο του στην εφημερίδα Le Monde, οι θεωρίες συνωμοσίας (“η Αμερική και το Ισραήλ ευθύνονται για τη δυστυχία του αραβικού κόσμου”) έπαιξαν ελάχιστο ρόλο στις λυτρωτικές  εξεγέρσεις των Τυνήσιων και των Αιγυπτίων.

Advertisements

Υποβολή σχολίου / Votre commentaire / Ihr Kommentar dazu / Leave a comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s